Chủ đề
9 bài
Sau hơn 100 ngày xung đột, Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Iran xác nhận đã đạt thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt chiến tranh, mở lại Eo biển Hormuz và giải phóng 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng cho Tehran. Thỏa thuận dự kiến được ký kết tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6, trong khi giá dầu thế giới giảm mạnh và thị trường chứng khoán châu Á tăng điểm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận hòa bình giai đoạn đầu với Iran sẽ được ký vào Chủ nhật (14/6), nhưng Tehran bác bỏ mốc thời gian này, cho rằng việc ký có thể diễn ra trong 'những ngày tới'. Biên bản ghi nhớ (MoU), do Pakistan làm trung gian, tập trung vào ngừng bắn kéo dài 60 ngày và mở lại eo biển Hormuz, trong khi các vấn đề then chốt như chương trình hạt nhân và dỡ bỏ trừng phạt sẽ được thảo luận sau. Sự khác biệt về thời gian và nội dung giữa hai bên khiến tương lai thỏa thuận vẫn bỏ ngỏ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và các nhà hòa giải Pakistan cho biết thỏa thuận giai đoạn một với Iran có thể được ký vào Chủ nhật, nhưng Tehran bác bỏ mốc thời gian này, khẳng định chưa có ngày cụ thể. Thỏa thuận 14 điểm dự kiến bao gồm dỡ bỏ phong tỏa cảng biển Iran và mở lại Eo biển Hormuz, trong khi giao tranh vẫn tiếp diễn ở Lebanon và các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran bị Mỹ bắn hạ.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi ngày 26/5 đã điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, kêu gọi Tehran đảm bảo tự do và an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz. Cuộc trao đổi diễn ra trong bối cảnh eo biển này bị phong tỏa trên thực tế, đe dọa tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng khiến Nhật Bản phụ thuộc năng lượng lo ngại. Hai bên đã thảo luận các biện pháp thúc đẩy ổn định và an ninh tại khu vực vùng Vịnh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đã đạt được thỏa thuận lớn mở lại Eo biển Hormuz, nhưng giới chuyên gia cảnh báo cuộc khủng hoảng này không chỉ đơn thuần là vấn đề tuyến đường thương mại. Thay vào đó, nó phản ánh cuộc tranh giành ai có quyền kiểm soát việc tiếp cận các tuyến hàng hải chiến lược. Lòng tin toàn cầu khó quay trở lại khi các điểm nghẽn ngày càng bị chính trị hóa, biến sự bình tĩnh tạm thời thành một trật tự yếu ớt thay vì ổn định bền vững.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ tấn công Oman nếu nước này tham gia kiểm soát Eo biển Hormuz cùng Iran, trong bối cảnh xung đột Mỹ-Iran leo thang. Ông Trump tuyên bố eo biển này là vùng biển quốc tế, dù luật pháp quốc tế cho thấy phần lớn nằm trong lãnh hải Iran và Oman. Các chuyên gia cảnh báo kịch bản đồng kiểm soát giữa Tehran và Muscat sẽ là thắng lợi chiến lược cho Iran.
Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã điều 23 tàu chiến thực hiện vận động phối hợp qua Eo biển Hormuz trong một cuộc tập trận thường niên. Hoạt động này nhằm kiểm tra khả năng cơ động, khẳng định năng lực kiểm soát tuyến đường thủy chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu, trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran và phương Tây.
Ba quốc gia vùng Vịnh gồm Qatar, Bahrain và UAE đã thúc đẩy một dự thảo nghị quyết tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhằm đảm bảo an toàn hàng hải qua Eo biển Hormuz, nơi chiếm 1/5 lượng xuất khẩu năng lượng toàn cầu. Dự thảo yêu cầu Iran dỡ bỏ mìn, ngừng áp đặt phí bất hợp pháp và thiết lập hành lang nhân đạo. Mỹ ủng hộ nghị quyết, trong khi Iran phản đối và đổ lỗi cho các cuộc tấn công của Mỹ.
Chính quyền Trump cho rằng lệnh ngừng bắn với Iran đã tạm dừng thời hạn 60 ngày theo Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh, nhưng các nghị sĩ Dân chủ và chuyên gia pháp lý phản đối, khẳng định luật không cho phép điều đó. Tranh cãi xoay quanh định nghĩa 'hành động thù địch' và việc lực lượng Mỹ vẫn hoạt động ở Eo biển Hormuz bất chấp ngừng không kích. Thời hạn ngày 1/5 sắp đến, nhưng Quốc hội chưa có động thái chấp thuận tiếp tục chiến sự.
