Vì sao Houthi không kích các sân bay Saudi Arabia?

Lực lượng Houthi ở Yemen đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công hôm Chủ nhật khiến một người thiệt mạng và gần một chục người bị thương tại sân bay quốc tế King Khalid ở Riyadh, chỉ một ngày sau một vụ tấn công khác làm 13 người chết và hơn 300 người bị thương. Đây là một trong những gián đoạn nghiêm trọng nhất đối với hàng không dân dụng Saudi Arabia trong nhiều năm và là cuộc tấn công đẫm máu nhất vào lãnh thổ nước này trong hơn một thập kỷ.

Diễn biến leo thang mạnh mẽ này diễn ra trong bối cảnh giao tranh giữa lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn và các lực lượng chính phủ Yemen được Saudi Arabia hỗ trợ, sau khi lệnh ngừng bắn do Liên hợp quốc làm trung gian – vốn được duy trì phần lớn từ năm 2022 – sụp đổ.

Các sân bay Saudi Arabia bị Houthi tấn công

• Sân bay quốc tế King Khalid ở Riyadh: Sân bay thủ đô Saudi Arabia đã bị tấn công bốn lần trong năm ngày qua. Nhà chức trách Saudi Arabia cho biết một người thiệt mạng và tám người bị thương vào ngày 7 tháng 10. Ngày hôm sau, một cuộc không kích đã giết chết một phi công hàng không và hai công dân Saudi khác, cùng nhiều người khác bị thương.
• Sân bay quốc tế King Fahd ở Dammam: Houthi tuyên bố tấn công sân bay ở Dammam, thành phố cảng công nghiệp trên bờ vịnh, vào Chủ nhật.
• Sân bay quốc tế Abha: Vào ngày 7 tháng 10, hai người thiệt mạng và 28 người bị thương trong một cuộc tấn công vào các cơ sở tại sân bay này, theo cơ quan hàng không dân dụng.
• Sân bay quốc tế King Abdullah bin Abdulaziz ở Jazan: Vào ngày 6 tháng 10, nhà chức trách Saudi Arabia báo cáo các cuộc tấn công vào sân bay phía nam khiến ba người bị thương.
• Sân bay Najran: Cùng ngày, nhà chức trách Saudi Arabia cho biết sân bay Najran bị đánh trúng và báo cáo các thương tích nhẹ.

Lực lượng Yemen có tấn công các sân bay do Houthi kiểm soát không?

Có. Truyền thông do Houthi điều hành hôm Chủ nhật đưa tin về các cuộc không kích "của Saudi" nhằm vào các khu vực ở thủ đô Sanaa của Yemen, nơi nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn kiểm soát.

Các báo cáo cho biết các cuộc tấn công nhắm vào khu vực đường sân bay thuộc quận al-Thawra của Sanaa, cũng như quận Hamdan. Không có thông tin về kết quả của các cuộc tấn công này.

Lực lượng chính phủ Yemen được Saudi Arabia hỗ trợ cũng đã tấn công sân bay Sanaa vào ngày 13 tháng 7 bằng ít nhất năm loại vũ khí trong một loạt cuộc không kích, ba trong số đó đánh trực tiếp vào đường băng duy nhất còn hoạt động.

Houthi đã kiểm soát Sanaa và một phần tây bắc Yemen từ năm 2014. Giao tranh đang diễn ra ác liệt xung quanh các thành phố phía nam Mocha và Dhubab, nằm trên bờ Biển Đỏ và có tầm quan trọng chiến lược đối với việc kiểm soát eo biển Bab al-Mandeb.

Điểm nghẽn vận tải biển quan trọng này đã trở thành tuyến thay thế quan trọng cho eo biển Hormuz, nơi các cuộc tấn công của Iran đã làm tăng chi phí và rủi ro cho các nhà khai thác tàu chở dầu.

Vì sao Houthi tấn công các sân bay Saudi Arabia?

Các cuộc tấn công đã khiến bầu trời thủ đô Riyadh của Saudi Arabia trống vắng, khi nhà chức trách gia hạn đình chỉ hoạt động tại sân bay quốc tế của thành phố – sân bay nhộn nhịp thứ hai sau Jeddah.

Lufthansa đã hủy tất cả các chuyến bay đến Riyadh cho đến ngày 16 tháng 10, trong khi Air France-KLM gia hạn đình chỉ dịch vụ đến và đi từ thủ đô Saudi Arabia đến cuối tháng. Anh, Pháp và Đức đã cảnh báo công dân tránh đến Riyadh.

Sự gián đoạn diễn ra trong lúc nước này đăng cai hai hội nghị lớn về năng lượng và đầu tư. Ban tổ chức Đại hội Dầu khí Thế giới (WPC), dự kiến quy tụ các giám đốc điều hành dầu khí và nhà hoạch định chính sách hàng đầu toàn cầu từ Chủ nhật đến thứ Năm, cho biết sự kiện vẫn diễn ra theo kế hoạch. Sáng kiến Đầu tư Tương lai, do Thái tử Mohammed bin Salman khởi xướng cách đây một thập kỷ như hội nghị đầu tư hàng đầu của vương quốc, cũng sẽ tiếp tục theo kế hoạch từ ngày 26 đến 29 tháng 10.

Bộ trưởng Năng lượng Saudi Arabia, Thái tử Abdulaziz bin Salman, nói với WPC rằng khả năng chống chịu của vương quốc đã được thử thách, nhưng tìm cách trấn an người tham dự hội nghị cấp cao rằng phản ứng của nước này sẽ "nghiêm túc tương đương".

Vương quốc đang chuẩn bị đăng cai FIFA World Cup 2032 từ lâu đã tìm cách quảng bá mình là điểm đến an toàn cho các sự kiện lớn, du lịch toàn cầu và đầu tư.

Hisham al-Omeisy, nhà phân tích xung đột và cố vấn tại Viện Hòa bình châu Âu, dự đoán Houthi sẽ leo thang tấn công bao gồm cả các đường ống dẫn dầu và cơ sở năng lượng – và tiếp tục tấn công các sân bay vì "phản ứng công chúng" mạnh mẽ khi đánh vào những mục tiêu này.

"Houthi đã leo thang mạnh mẽ, họ đã vượt qua ranh giới đó... họ có khuôn khổ và tính toán riêng, và dừng lại ở việc tấn công một sân bay dân sự không nằm trong tính toán đó", al-Omeisy nói với Al Jazeera.

"Họ là một nhóm theo chủ nghĩa tối đa và họ ở đó để làm bất cứ điều gì cần thiết để đạt được mục tiêu", nhà phân tích nói, bao gồm "nhượng bộ nhiều hơn từ phía Saudi Arabia".

Vì sao lực lượng Yemen tấn công các sân bay do Houthi kiểm soát?

Thủ đô Yemen có sân bay duy nhất cung cấp các chuyến bay quốc tế đến và đi từ lãnh thổ do Houthi kiểm soát, nơi phần lớn dân số Yemen sinh sống.

Đài phát thanh do Houthi điều hành cũng báo cáo các cuộc tấn công hôm thứ Năm vào sân bay quốc tế Hodeidah trên bờ Biển Đỏ, mà không nêu rõ mức độ thiệt hại.

Đại diện Yemen tại Liên hợp quốc tuyên bố rằng những sân bay này đang được sử dụng để đưa các phái đoàn Houthi đến và đi từ Iran, quốc gia hậu thuẫn nhóm này. Theo chính phủ Yemen, các cuộc tấn công đã đánh trúng cơ sở hạ tầng sân bay để ngăn các chuyến bay của Iran hạ cánh ở đó.