Tám bang Mỹ đồng loạt kiện OpenAI vì ChatGPT bị cáo buộc gây hại cho người dùng

Tám bang của Mỹ đã đồng loạt khởi kiện OpenAI, tạo thành hành động pháp lý phối hợp cấp bang quy mô lớn nhất nhắm vào công ty công nghệ này, trong bối cảnh OpenAI đang đối mặt với làn sóng kiện tụng ngày càng tăng khi chuẩn bị niêm yết công khai.

Các diễn biến pháp lý và quản lý gần đây làm nổi bật lo ngại về cách các chatbot AI và nền tảng mạng xã hội được sử dụng, đồng thời thúc đẩy thảo luận về chính sách nhận diện và xử lý những cuộc trò chuyện của người dùng có nguy cơ dẫn tới bạo lực. Áp lực buộc các công ty AI phải chịu trách nhiệm về tác động của nền tảng số đối với người dùng, đặc biệt là trẻ em – nhóm dễ bị nghiện và tổn hại – cũng không ngừng gia tăng.

Nội dung vụ kiện

Florida là bang đầu tiên đệ đơn hồi tháng 6, cáo buộc nền tảng này gây hại cho trẻ em khi tạo điều kiện để thông tin bị những kẻ xả súng học đường thu thập, cung cấp nội dung hướng dẫn tự làm hại bản thân và dùng thuật toán gây nghiện để giữ người dùng trẻ.

Đơn kiện viện dẫn vụ xả súng tại Đại học Bang Florida ở Tallahassee hồi tháng 4/2025, khi một tay súng 20 tuổi bắn chết hai người lớn và làm bị thương năm người khác. Theo đơn kiện, tay súng Phoenix Ikner đã hỏi ChatGPT về loại vũ khí, đạn dược nên dùng và thời điểm khuôn viên trường đông người nhất.

Hôm thứ Tư, tổng chưởng lý tám bang gồm Iowa, Kansas, Arizona, Arkansas, Idaho, Montana, Nebraska và West Virginia cho biết họ cũng đã kiện OpenAI tại các tòa án trên toàn quốc.

Tất cả đều cáo buộc ChatGPT gây tổn hại cho cư dân bang mình, cho rằng chatbot này đã “huấn luyện” người dùng – kể cả thanh thiếu niên – tự làm hại bản thân hoặc gây hại cho người khác.

Tổng chưởng lý Iowa, bà Brenna Bird, nói trong một tuyên bố rằng OpenAI đang “làm hại trẻ em và nói dối người dân Iowa”.

“OpenAI tuyên bố ChatGPT an toàn trong khi nó đưa ra lời khuyên y tế nguy hiểm, khuyến khích người ta làm hại người khác và xúi giục người ta tự tử – tất cả trong khi giả làm bạn của họ,” bà nói.

Tổng chưởng lý West Virginia, ông JB McCuskey, cho rằng chatbot thiếu biện pháp bảo vệ thích đáng cho những cuộc trò chuyện nhạy cảm liên quan tới tự tử, xả súng học đường và tự làm hại bản thân. “Chúng ta phải làm mọi cách để bảo vệ trẻ em,” ông McCuskey nói.

Các cáo buộc cụ thể

Hành động pháp lý cáo buộc ChatGPT được thiết kế để “dễ chịu và lôi cuốn nhằm giành lấy lòng tin của người dùng”. Khi làm vậy, nó củng cố ảo tưởng, khuyến khích hành vi nguy hiểm và hỗ trợ người dùng lên kế hoạch bạo lực như xả súng hàng loạt.

Ngoài ra, các đơn kiện cáo buộc OpenAI vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của bang khi khiến người dùng hiểu sai về độ an toàn của công cụ AI, trong khi công cụ này thực tế gây nguy hiểm cho sức khỏe cư dân các bang.

Các bang yêu cầu tòa ra lệnh buộc OpenAI thay đổi đáng kể cách ChatGPT hoạt động, cùng các biện pháp cấm công ty phát triển những mô hình AI có khả năng tự cải thiện cho tới khi bảo đảm các mô hình đó phù hợp với giá trị con người.

Tổng chưởng lý Nebraska, ông Mike Hilgers, nói vụ kiện “chỉ đơn thuần buộc OpenAI phải tuân theo những tiêu chuẩn mà luật Nebraska áp dụng cho bất kỳ công ty nào khác”.

Phản hồi của OpenAI

Người phát ngôn OpenAI Drew Pusateri cho biết công ty đã “xây dựng các biện pháp bảo vệ theo độ tuổi hàng đầu trong sản phẩm, điều mà nhiều sản phẩm AI khác không có”.

“Dù không hệ thống nào hoàn hảo, chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với các chuyên gia để định hướng công việc và bổ sung biện pháp bảo vệ, như kiểm soát của phụ huynh, nhắc nhở nghỉ giải lao và bảo vệ mô hình phù hợp độ tuổi hiện có,” ông Pusateri nói.

“Chúng tôi cam kết hợp tác với các bang để thúc đẩy chính sách AI thực tiễn áp dụng cho toàn ngành AI, chứ không chỉ một công ty.”

Các vụ kiện khác

OpenAI cũng đang đối mặt hàng chục vụ kiện do nguyên đơn tư nhân đệ trình, cáo buộc ChatGPT giúp người dùng lên kế hoạch xả súng hàng loạt hoặc hành vi bạo lực khác.

Một bà mẹ có hai con sử dụng chatbot đã cáo buộc trong đơn kiện tập thể đề xuất nộp ngày thứ Ba tại tòa liên bang San Francisco rằng OpenAI trục lợi bất hợp pháp từ thông tin cá nhân và dữ liệu mà trẻ vị thành niên chia sẻ với ChatGPT.

Đơn kiện cho rằng chatbot được thiết kế để thu thập dữ liệu và thông tin từ trẻ vị thành niên, sau đó dùng để huấn luyện các mô hình AI của OpenAI. Theo luật California, trẻ vị thành niên không thể đồng ý cho việc sử dụng dữ liệu của mình.

Hồi tháng 7, một mục sư ở Florida kiện OpenAI và giám đốc điều hành Sam Altman, cho rằng lời khuyên y tế không chính xác của ChatGPT khiến ông chậm tìm cách điều trị các cơn chóng mặt tái phát, dẫn tới thuyên tắc phổi suýt tử vong.

OpenAI cũng đối mặt loạt vụ kiện vì không cảnh báo nhà chức trách về những đe dọa trên ChatGPT trước một trong những vụ xả súng hàng loạt tồi tệ nhất trong lịch sử Canada.

Tỉnh British Columbia đệ đơn kiện OpenAI tại tòa án California hồi tháng 9, bảy tháng sau khi Jesse Van Rootselaar, 18 tuổi, bắn chết tám người tại thị trấn nhỏ Tumbler Ridge của Canada – trong đó có mẹ và anh/em cùng mẹ khác cha – trước khi tự sát.

Đơn kiện cáo buộc OpenAI không thông báo cho nhà chức trách về những tương tác đáng ngờ của người dùng trên ChatGPT, buộc tội công ty “tiếp tay và xúi giục một vụ xả súng hàng loạt”.

Nạn nhân và gia đình nạn nhân vụ xả súng đó đã nộp 30 đơn kiện nhắm vào OpenAI tại Khu vực tư pháp phía Bắc California, chi nhánh San Francisco, vào đầu tháng 9, cáo buộc “ChatGPT có vai trò trong vụ xả súng hàng loạt và OpenAI đã có thể, và lẽ ra phải, ngăn chặn nó”.

OpenAI cho biết họ đã gắn cờ và vô hiệu hóa một tài khoản ChatGPT liên quan tới Van Rootselaar vì lạm dụng từ tám tháng trước vụ xả súng, nhưng không báo cảnh sát vào thời điểm đó vì nội dung của người dùng “không đạt ngưỡng cao hơn cần thiết để chuyển cơ quan chức năng” – nghĩa là công ty không tin nội dung đó cho thấy rủi ro sắp xảy ra và đáng tin cậy về một kế hoạch hành động bạo lực.