Giới phân tích: Chính quyền Lebanon đang tiếp tay cho chiến dịch của Israel tại miền Nam

Chính quyền Lebanon dưới thời Tổng thống Joseph Aoun và Thủ tướng Nawaf Salam đang phải đối mặt với những chỉ trích ngày càng gia tăng khi bị cho là đã tham gia vào một dự án chính trị nhằm xoa dịu Israel, thay vì bảo vệ chủ quyền quốc gia. Tổng thống Aoun hiện bị một bộ phận công chúng Lebanon gọi là “tổng thống của những kẻ khác trên đất nước chúng tôi” - một sự đảo ngược mỉa mai câu nói trước đây của ông về cuộc kháng cự.

Theo các nhà phân tích, chiến dịch này không chỉ nhằm cấm vũ trang kháng chiến mà còn xóa bỏ di sản đấu tranh giải phóng vốn là một phần không thể tách rời của bản sắc chính trị Lebanon. Mốc quan trọng đầu tiên được ghi nhận vào tháng 8/2025, khi nội các ra lệnh cho quân đội giải giáp Hezbollah và phá hủy vũ khí thu giữ được. Đến ngày 2/3/2026, chính phủ Lebanon chính thức hình sự hóa các hoạt động quân sự và an ninh của Hezbollah.

Vào ngày 8/4, Thủ tướng Salam tuyên bố cắt đứt quan hệ với Iran, loại bỏ tấm lá chắn ngoại giao vốn được Tehran coi là “đường lối đỏ” trong các cuộc đàm phán với Washington. Ngay sau đó, Lebanon lao vào các cuộc đàm phán với Israel mà không có bất kỳ con bài mặc cả nào, ngay sau khi Israel tiến hành các vụ thảm sát dân thường trên khắp đất nước.

Đỉnh điểm là ngày 14 và 23/4, phái đoàn Lebanon đã gặp đại sứ Israel tại Washington, ngay khi Israel tuyên bố thiết lập “Vùng an ninh” kiểu “Vạch Vàng” (Yellow Line) tại miền Nam Lebanon, ngăn cản người dân trở về 55 ngôi làng và thị trấn, biến khoảng 6% lãnh thổ Lebanon thành khu quân sự không có người ở. Mô hình này tương tự những gì Israel đã làm tại Gaza, nơi “Vạch Vàng” ban đầu được mở rộng thành “Vạch Cam” (Orange Line) kiểm soát gần 2/3 lãnh thổ.

Giới phân tích chỉ ra rằng biên bản ghi nhớ ngày 16/4 của Bộ Ngoại giao Mỹ, được chính phủ Lebanon chính thức thông qua, đã hợp pháp hóa sự bất cân xứng triệt để. Biên bản này trao cho Israel “quyền tự vệ” không giới hạn để tấn công bất cứ lúc nào, trong khi tước bỏ hoàn toàn quyền tự vệ của Lebanon. Đáng chú ý, biên bản còn tuyên bố rằng “hai nước không có chiến tranh”, bất chấp việc Israel đã giết hại hơn 2.500 người, làm bị thương hơn 8.000 người, phá hủy hơn 50.000 căn nhà và khiến hơn 1,2 triệu người phải di dời chỉ riêng từ ngày 2/3 đến 22/4.

Các nhà quan sát cho rằng thỏa thuận này không mang lại hòa bình mà là một khuôn khổ an ninh chống kháng cự, trong đó nhà nước Lebanon cho Israel mượn chủ quyền của mình để tiếp tục cuộc chiến thuộc địa. Bằng chứng rõ ràng nhất là tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio về việc xây dựng “các đơn vị đã được sàng lọc trong Lực lượng Vũ trang Lebanon” để truy quét Hezbollah thay cho Israel.

Tuy nhiên, kế hoạch này đang gặp trở ngại khi Tư lệnh quân đội Rodolphe Haykal từ chối tham gia vào vai trò này, và chính phủ Lebanon được cho là đang tìm cách thay thế ông. Điều này cho thấy giới hạn của những gì nhà nước Lebanon có thể thực thi, cũng như mức độ can thiệp sâu từ Washington vào chủ quyền nội bộ của nước này.