Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran vẫn được duy trì bất chấp căng thẳng Hormuz

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 5/5 cho biết lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn có hiệu lực, bất chấp các hoạt động quân sự gia tăng quanh eo biển Hormuz. Ông Hegseth nói rằng Tổng thống Donald Trump sẽ quyết định thời điểm chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn, cho thấy Washington có thể sẵn sàng chấp nhận một số cuộc tấn công của Iran trong quá trình mở lại Hormuz trước khi tái chiến.

Bộ trưởng Quốc phòng nhấn mạnh chiến dịch mở tuyến đường thủy chiến lược mang tên "Dự án Tự do" không phải là một phần của cuộc tấn công Mỹ-Israel nhằm vào Iran mang mật danh "Cơn thịnh nộ Epic". "Lệnh ngừng bắn chưa kết thúc. Đây là một dự án riêng biệt và độc lập, và chúng tôi đã dự đoán sẽ có một số biến động ban đầu, điều đó đã xảy ra", ông Hegseth nói.

Ngày 4/5 ghi nhận mức độ thù địch cao nhất trong cuộc xung đột kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 8/4. Iran tuyên bố đã bắn vào tàu Hải quân Mỹ; Mỹ cho biết đã bắn hạ bảy tàu quân sự nhỏ của Iran; và Tehran nối lại các cuộc phóng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Một tàu Hàn Quốc gần Hormuz cũng bị trúng đạn trong một cuộc tấn công nghi do Iran thực hiện.

Về thương vong, ba người bị thương trong cuộc tấn công của Iran vào Khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah của UAE, và Tehran cho biết một cuộc tấn công của Mỹ vào một tàu chở khách ở Vịnh Ba Tư đã khiến năm thường dân thiệt mạng. Hơn 24 giờ sau khi Mỹ bắt đầu phá vỡ phong tỏa của Iran tại Hormuz, dữ liệu theo dõi tàu cho thấy giao thông qua eo biển phần lớn vẫn bị đình trệ.

Iran khẳng định 'phương trình mới'

Ông Hegseth ngày 5/5 tuyên bố Mỹ đã bảo đảm tuyến đường thủy và đang liên lạc với các tàu, công ty và công ty bảo hiểm để khuyến khích tàu bè đi qua. "Chúng tôi đã thiết lập một mái vòm hùng mạnh với màu đỏ, trắng và xanh trên eo biển", Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nói, đồng thời cho biết các tàu khu trục Mỹ được hỗ trợ bởi hàng trăm máy bay chiến đấu, trực thăng, máy bay không người lái và máy bay giám sát, cung cấp bảo vệ 24/7 cho các tàu thương mại yên bình.

Tuy nhiên, ông Hegseth nói rằng khi Mỹ bảo vệ tàu bè đi qua eo biển, tàu Iran sẽ không được phép đi qua, nhấn mạnh cuộc phong tỏa hải quân của Washington đối với các cảng của Iran vẫn tiếp tục. Các quan chức Mỹ không chia sẻ chi tiết về số lượng tàu mà Mỹ sẽ hộ tống hoặc liệu các tàu có đồng ý đi qua khi nguy cơ tấn công vẫn còn cao hay không.

Tehran đã bác bỏ chiến dịch của Mỹ, khẳng định họ vẫn kiểm soát tuyến đường thủy. Trước chiến tranh, khoảng 20% lượng dầu và khí đốt tự nhiên của thế giới đi qua eo biển Hormuz. Iran hiện đang đưa ra tuyên bố chủ quyền đối với eo biển, nơi họ đã phong tỏa thành công ngay sau các cuộc tấn công Mỹ-Israel ngày 28/2. Hầu hết cộng đồng quốc tế nhấn mạnh sự cần thiết duy trì thương mại tự do qua Hormuz.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 5/5 cho biết Tehran đang củng cố "phương trình mới" tại Hormuz. "An ninh vận chuyển và quá cảnh năng lượng đã bị đe dọa bởi Mỹ và các đồng minh của họ thông qua việc vi phạm lệnh ngừng bắn và áp đặt phong tỏa. Tất nhiên, âm mưu xấu xa của họ sẽ suy yếu", ông Ghalibaf viết trên X, đồng thời nói thêm: "Chúng tôi biết rõ rằng việc duy trì hiện trạng là không thể chịu đựng được đối với Mỹ, trong khi chúng tôi thậm chí còn chưa bắt đầu".

Giá dầu tăng vọt

Giá dầu đã tăng vọt kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Tại Mỹ, chi phí xăng dầu tăng cao đang thúc đẩy lạm phát, tạo ra gánh nặng chính trị cho đảng Cộng hòa của ông Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Giá xăng trung bình tại Mỹ tăng lên 4,48 USD/gallon vào ngày 5/5, theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA); trước chiến tranh, mức giá này dưới 3 USD/gallon. Giá dầu toàn cầu giảm nhẹ trong ngày 5/5 sau khi tăng mạnh một ngày trước đó.

Theo các quan chức Mỹ, việc phong tỏa của Iran tại Hormuz đã khiến 1.550 tàu bị mắc kẹt. Ông Hegseth tuyên bố Mỹ đã bảo đảm đường đi cho hai tàu thương mại mang cờ Mỹ cùng các tàu khu trục hải quân vào ngày 4/5. "Chúng tôi biết Iran xấu hổ vì việc phong tỏa của chúng tôi vẫn được duy trì và chúng tôi có thể đưa tàu đi qua, và chúng tôi sẽ giúp thế giới đưa tàu đi qua", ông Hegseth nói. Ông cho biết thêm chiến dịch của Mỹ tại Hormuz chỉ là "tạm thời" và sau đó sẽ được chuyển giao cho các quốc gia khác, nhưng không xác định cụ thể. Cho đến nay, các đồng minh của Mỹ đã từ chối lời kêu gọi tham gia các nỗ lực quân sự mở lại tuyến đường thủy.