Giá thực phẩm tăng vọt tại Gaza khi Israel dừng nhập hàng thương mại

Giá cả leo thang từng ngày

Tại Gaza, giá các mặt hàng thiết yếu đang tăng lên mỗi ngày, trong bối cảnh các hạn chế của Israel đối với hàng hóa thương mại nhập khẩu bước sang ngày thứ năm liên tiếp. Những gia đình vốn đã chịu ảnh hưởng nặng nề từ lệnh phong tỏa dải đất này nay bắt đầu tích trữ những gì còn có thể mua được, do lo ngại tình trạng thiếu hụt sắp xảy ra và giá tiếp tục leo thang.

Giá bột mì, trứng, hành và các mặt hàng chủ lực khác đã tăng mạnh kể từ thứ Tư, thời điểm Israel thông báo sẽ không cho hàng thương mại vào Gaza. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh tranh chấp về các khoản phí giữa giới thương nhân Palestine và Hamas – lực lượng vẫn nắm một phần quyền lực tại dải đất này.

Hàng trăm nghìn người Palestine ở Gaza đã rơi vào cảnh nghèo đói kể từ khi Israel phát động cuộc chiến vào tháng 10/2023. Giá hàng hóa cơ bản tăng vọt trong khi thu nhập sụt giảm do chiến sự và lệnh phong tỏa được siết chặt.

Những cư dân không đủ khả năng mua số lượng lớn sẽ buộc phải tiếp tục mua thực phẩm khi có thể. Nếu cửa khẩu vẫn đóng, nhóm này sẽ là những người chịu tác động nặng nhất từ việc giá tăng mỗi ngày.

Tác động tại các khu chợ

Ảnh hưởng của các hạn chế nhập khẩu đang hiện rõ tại các khu chợ, nơi có phần đông đúc hơn thường lệ. Ông Ismail al-Barawi, 52 tuổi, sống tại Jabalia ở phía bắc Gaza, nhận thấy giá cả tăng đáng kể chỉ trong vòng hai đến ba ngày sau khi các cửa khẩu đóng cửa vào thứ Tư.

Ông mô tả một vòng tuần hoàn bất định lặp đi lặp lại ở Gaza xoay quanh tình trạng cửa khẩu, thường kéo theo giá cả leo thang. Theo ông al-Barawi, một hộp trứng trước đây có giá 35 shekel (khoảng 11,34 USD) nay được bán với giá từ 60 đến 70 shekel (18 đến 21 USD). Giá một kg hành tăng từ 5 hoặc 6 shekel (1,50–1,80 USD) lên 8 đến 10 shekel (2,40–3 USD), trong khi một kg bơ tăng từ 7 hoặc 8 shekel (2,10–2,40 USD) lên khoảng 15 shekel (4,50 USD).

“Những mức tăng này chỉ diễn ra trong hai hoặc ba ngày,” ông nói, bày tỏ lo ngại về giá cả nếu các cửa khẩu tiếp tục đóng thêm 10 đến 15 ngày.

Việc tăng giá đã buộc ông phải mua số lượng ít hơn nhu cầu. Thay vì mua cả hộp 30 quả trứng, ông có thể chỉ mua bốn hoặc năm quả. “Hôm nay, ai cũng kinh doanh bằng thiệt hại của người dân. Không có chút thương xót nào,” ông nói, đồng thời bày tỏ bức xúc với giới thương nhân khi cho rằng họ tăng giá ngay khi nghe tin cửa khẩu có thể tiếp tục đóng, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt thực tế.

Ông al-Barawi dự đoán một bao bột mì 50 kg có thể lên tới 200 hoặc thậm chí 300 shekel (60–90 USD) nếu các cửa khẩu vẫn đóng. Ông là người chịu trách nhiệm cung cấp thực phẩm cho đại gia đình khoảng 11 hoặc 12 người, gồm các con gái đã lập gia đình và con của họ. Khi có tiền, ông ưu tiên các mặt hàng cơ bản như bột mì, gạo, dầu ăn, hành và khoai tây.

Trong bối cảnh bất định, việc người Palestine tích trữ hàng hóa trước khi giá tăng thêm là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, theo ông, nhiều gia đình ở Gaza không có tiền dư. “Có những người thậm chí không đủ khả năng nuôi sống bản thân trong một ngày. Làm sao họ có thể tiết kiệm hay tích trữ khi không có tiền?” ông nói.

Việc tích trữ cũng có giới hạn. Rau tươi có thể hỏng trong vài ngày, còn nguồn điện không ổn định khiến việc bảo quản thịt trong thời gian dài trở nên khó khăn.

Phản hồi từ chính quyền Gaza

Hôm thứ Năm, Văn phòng Truyền thông Chính phủ Gaza đã bác bỏ lời giải thích của Israel về việc dừng nhập hàng, phủ nhận việc chính quyền tại dải đất này áp thuế hoặc phí chính phủ đối với xe tải thương mại. Văn phòng cho biết khoản 10.000 shekel (3.242 USD) mà Israel nêu ra liên quan đến một quỹ cộng đồng tự nguyện nhằm hỗ trợ các gia đình dễ bị tổn thương và các dự án cứu trợ tài chính.

Cơ quan này cũng cho biết các biện pháp yêu cầu tỷ lệ 30% đối với giao dịch tiền mặt đã được áp dụng theo thỏa thuận với Phòng Thương mại nhằm giải quyết tình trạng thiếu thanh khoản và lưu hành tiền giấy cũ nát. Văn phòng cáo buộc Israel lợi dụng tranh chấp để áp thêm hạn chế đối với hàng hóa vào Gaza – nơi đã chịu phong tỏa của Israel từ năm 2007.

Theo văn phòng này, chính quyền Gaza không phải bên chịu trách nhiệm về việc giảm số xe tải vào dải đất, đồng thời kêu gọi các bên trung gian và cộng đồng quốc tế thúc đẩy việc đưa 600 xe tải mỗi ngày vào Gaza, phù hợp với các thỏa thuận hiện có với Israel. Văn phòng cảnh báo các hạn chế kéo dài sẽ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân đạo và kinh tế tại Gaza.

Thực phẩm vượt khả năng chi trả

Thực phẩm vẫn nằm ngoài khả năng chi trả của nhiều hộ gia đình tại Gaza. Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA) báo cáo giá thực phẩm tại Gaza trong tháng 9/2026 trung bình cao hơn 204% so với mức trước tháng 10/2023 – thời điểm cuộc chiến bắt đầu và Israel siết chặt các hạn chế đối với hàng hóa vào dải đất này. Báo cáo tình hình ngày 2/10 của OCHA, trước khi các hạn chế biên giới mới được áp đặt, đã ghi nhận những áp lực nhân đạo rộng lớn hơn mà cư dân phải đối mặt.

Bà Iman Atallah, 50 tuổi, một phụ nữ di tản sống tại Beit Lahiya ở phía bắc Gaza, cho biết việc dừng giao thực phẩm đã gợi lại ký ức về nạn đói do con người gây ra từng ảnh hưởng đến dải đất này vào năm 2025.

Theo bà Atallah, giá một bao bột mì đã tăng từ 25 đến 35 shekel (7,50–10,50 USD) trước khi cửa khẩu đóng lên khoảng 80 shekel (24 USD). Với thu nhập ít ỏi và một gia đình phải nuôi, bà cho biết ngay cả việc mua thực phẩm cơ bản cũng ngày càng khó khăn. “Trước khi cửa khẩu đóng, bột mì còn trong khả năng chi trả. Chúng tôi xoay xở được để mua. Giờ nó có giá 80 shekel,” bà nói.

Lượng bột mì mà gia đình bà nhận qua các đợt phân phối viện trợ chỉ dùng được chưa đến một tháng. Trái cây tươi và trứng không hoàn toàn ngoài tầm với, nhưng bà cho biết: “Trước đây chúng tôi ăn nhiều hơn, có thể mua trứng cho bọn trẻ. Giờ chúng tôi đã phải từ bỏ những thứ đó.”

Gia đình bà hiện dựa vào gạo và đậu lăng, chỉ đủ tiền mua một ít bánh mì. Bà Atallah cho biết đôi khi họ bỏ bữa sáng hoặc bữa tối, với bữa trưa là bữa chính trong ngày. Gia đình bà là một trong nhiều hộ ở Gaza không đủ khả năng mua thêm nhu yếu phẩm và đang đối mặt với triển vọng ảm đạm nếu khủng hoảng tiếp diễn.

“Chúng tôi không thể tích trữ vì không có thu nhập,” bà nói. “Nếu cửa khẩu đóng thêm 10 hay 15 ngày, mọi thứ sẽ trở nên vô cùng đắt đỏ. Người có tiền sẽ tích trữ, còn người không có sẽ chỉ biết đứng nhìn.”