Biểu tình do sinh viên dẫn dắt biến thành bạo loạn, nước Pháp chấn động

Paris, Pháp – Nước Pháp đang thống kê thiệt hại sau một ngày bất ổn khi hàng trăm nghìn người xuống đường trên toàn quốc, tạo nên cuộc động viên lớn nhất kể từ khi làn sóng biểu tình về cải cách giáo dục và chi phí sinh hoạt bắt đầu vào tháng trước.

Tại Quảng trường Republique ở trung tâm thủ đô, người dân chứng kiến cảnh đổ nát của ngày hôm trước với vẻ sững sờ: cửa kính vỡ vụn, các tòa nhà bị thiêu rụi, cửa hàng bị cướp phá.

“Tôi thấy điều này không thể chấp nhận được – hoàn toàn không thể chấp nhận,” ông Rabah, người đã sống ở Paris hơn 70 năm, nói. “Ngày trước, chúng tôi cũng biểu tình, nhưng một cách hòa bình.”

Nhìn khung sắt cháy đen của một quầy báo từng đứng đó, bà Claire, 56 tuổi, cũng bàng hoàng. “Tôi yêu Paris rất nhiều, và nhìn thành phố như thế này khiến tôi phẫn nộ,” bà nói. “Thật sự kinh khủng. Tôi đang rất xúc động.”

Mới đó, tượng Marianne – biểu tượng của nước Cộng hòa Pháp – đã bị phủ kín hình vẽ graffiti. Một dòng chữ viết: “Kẻ gieo rắc khốn khổ sẽ gặt hái giận dữ.”

Làn sóng biểu tình do sinh viên khởi xướng bắt đầu từ giữa tháng 9, xuất phát từ những bất mãn như lớp học quá tải, thiếu giáo viên, bất bình đẳng mang tính hệ thống và thiếu cơ hội phát triển. Phong trào nhanh chóng lan từ sân trường ra đường phố, chạm vào những lo lắng xã hội và kinh tế rộng lớn hơn.

Hôm thứ Bảy, những bất mãn này hội tụ trong cuộc động viên có 550.000 người tham gia trên toàn quốc theo số liệu của giới chức; các công đoàn và ban tổ chức đưa ra con số 800.000 người.

Tuy đại đa số người biểu tình tuần hành hòa bình, quy mô của bạo lực có nguy cơ lấn át thông điệp của họ. Tại Paris, cảnh sát cũng sử dụng nhiều hơi cay và lựu đạn gây choáng, kể cả trước khi cuộc tuần hành bắt đầu, tạo nên bầu không khí căng thẳng suốt ngày.

“Tôi đã tuần hành từ tòa thị chính quận 10 đến Quảng trường Clichy. Tôi có mặt từ đầu đến cuối, và mọi thứ rất hòa bình – chỉ là đủ loại người, tất cả đều không bạo lực,” Stephanie, một sinh viên 23 tuổi ở Paris, kể.

“Nhưng một lần nữa, bạo lực lại quá ngoạn mục đến mức thông điệp thực sự – những lý do đằng sau bất mãn của người biểu tình – không bao giờ được truyền đạt,” cô nói.

Tổng thống Macron sẽ phát biểu trước toàn quốc

Văn phòng Tổng thống Pháp cho biết Tổng thống Emmanuel Macron, người đang ở nhiệm kỳ thứ hai và cũng là nhiệm kỳ cuối kết thúc vào năm tới, sẽ có bài phát biểu truyền hình trước toàn quốc lúc 18 giờ GMT Chủ nhật, sau khi họp với các bộ trưởng.

Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez cho biết gần 1.800 người đã bị bắt – gần một nửa trong số đó tại Paris – và hơn 500 cảnh sát, hiến binh cùng nhân viên cứu hỏa bị thương trong bạo loạn.

“Biểu tình là một quyền cơ bản. Gây rối bằng bạo lực và có tổ chức thì không,” ông nói hôm Chủ nhật.

Trong cuộc biểu tình hôm thứ Bảy tại Paris, phóng viên chứng kiến những nhóm thanh niên mặc đồ đen, đeo mặt nạ, đập vỡ cửa kính cửa hàng bằng vật giống gậy đánh gôn rồi bỏ chạy với những túi hàng hóa bị đánh cắp.

Tại Marseille, thành phố lớn thứ hai nước Pháp, hàng chục cửa hàng bị cướp phá và một nhóm người đột nhập vào tòa thị chính trước khi bị đẩy ra ngoài.

“Sinh viên và những người khác có những yêu cầu chính đáng mà giờ không ai lắng nghe vì lũ ngốc đang đập phá mọi thứ,” Thị trưởng Benoit Payan nói.

Tại Limoges, hình ảnh cho thấy lửa bao trùm tòa thị chính khi đám cháy lan qua tòa nhà lịch sử. Các tòa nhà công cộng cũng bị hư hại ở Bordeaux và nhiều thành phố khác.

Hành vi của cảnh sát cũng bị giám sát chặt chẽ. Theo số liệu Bộ Nội vụ công bố ngày 13/10, cơ quan thanh tra cảnh sát Pháp IGPN đã mở 36 cuộc điều tra về cáo buộc bạo lực cảnh sát kể từ khi các cuộc biểu tình ở trường trung học bắt đầu. Con số này có trước các cuộc biểu tình hôm thứ Bảy.

Các luật sư nhân quyền mô tả một số thương tích của thân chủ họ tương đương với những gì thấy ở vùng xung đột, gồm một vị thành niên bị mất bàn tay, một người bị vỡ xương hàm và một học sinh khác bị mất thị lực một bên mắt.

“Việc sử dụng các biện pháp kiểm soát đám đông vốn chỉ dành cho những tình huống nghiêm trọng hơn đang ngày càng có hệ thống,” Christophe Calvao, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư trẻ Paris, nói. “Điều này chỉ làm bùng lên căng thẳng và khiến người dân càng giận dữ hơn.”

Chính phủ hiện đối mặt với thách thức vừa phải ứng phó với bất mãn xã hội lan rộng, vừa cố thông qua ngân sách nhằm kiểm soát tài chính công của Pháp.

Thủ tướng Sebastien Lecornu muốn giảm thâm hụt qua cắt giảm chi tiêu và các biện pháp thuế – động thái có thể làm sâu sắc thêm sự phẫn nộ của công chúng. Việc cắt giảm hệ thống phúc lợi hào phóng của Pháp vốn thường vấp phải sự phản đối mạnh mẽ.

Tất cả diễn ra trong môi trường chính trị rất độc hại khi các đảng cứng rắn hóa lập trường trước cuộc bầu cử tổng thống năm sau.

Jean-Luc Melenchon, lãnh đạo đảng cánh tả Nước Pháp Bất khuất và là ứng viên tổng thống tiềm năng đang tìm cách thu hút cử tri trẻ, cáo buộc chính phủ châm ngòi bất ổn. “Ở Paris, sự lãnh đạo quái dị đã mở cửa cho hỗn loạn. Những người nắm quyền không còn biết phải làm gì; cấp dưới thì sợ hãi và chạy loạn,” ông nói.

Ông Lecornu đáp trả. “Đây là trách nhiệm chính trị của QUÝ VỊ,” thủ tướng viết trên mạng xã hội, cáo buộc các nhóm cực tả tổ chức bạo lực.