FIFA xem xét khả năng dẹp Giải thưởng Hòa bình sau khi trao cho ông Trump

Sáu tháng sau khi Giải thưởng Hòa bình FIFA được trao cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, giải thưởng này đang đứng trước nguy cơ bị dẹp bỏ – điều sẽ khiến ông Trump trở thành người đầu tiên và duy nhất nhận giải. Thông tin được đưa ra trong bối cảnh Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đang chịu nhiều chỉ trích, bao gồm cả kế hoạch bán cổ phần các giải đấu cấp cao của FIFA.

Theo các nguồn tin truyền thông Anh, tại cuộc họp Hội đồng FIFA diễn ra ngày thứ Năm tại Zurich (Thụy Sĩ), một số quốc gia thành viên đã yêu cầu chấm dứt giải thưởng này, trong khi những thành viên khác đề nghị không trao giải cho các chính trị gia nữa. Trước áp lực đó, Ủy ban Trách nhiệm Xã hội Bóng đá gồm 22 thành viên của FIFA được giao nhiệm vụ đánh giá tính chính đáng của giải thưởng và dự kiến đưa ra khuyến nghị trước cuộc họp Hội đồng tiếp theo tại Doha (Qatar) vào ngày 16/12.

Giải thưởng Hòa bình FIFA là gì?

Ngày 5/11, cơ quan quản lý bóng đá toàn cầu công bố một giải thưởng thường niên mới mang tên “Giải thưởng Hòa bình FIFA – Bóng đá Kết nối Thế giới”, nhằm “tôn vinh những cá nhân có hành động đặc biệt và phi thường vì hòa bình”. Một tháng sau, ông Trump trở thành người đầu tiên nhận giải.

Nhà lãnh đạo Mỹ được đánh giá là ứng viên sáng giá cho giải thưởng đầu tiên sau khi không giành được Giải Nobel Hòa bình 2025, bất chấp chiến dịch vận động tích cực với sự ủng hộ của nhiều lãnh đạo thế giới. Ông Trump đã cảm ơn FIFA và gọi đây là “một trong những vinh dự lớn nhất trong cuộc đời tôi”.

Ông Trump và ông Infantino là đồng minh thân cận. Tại lễ trao giải tổ chức ở Trung tâm Kennedy (Washington, D.C.), Chủ tịch FIFA nói: “Đây là giải thưởng của ông. Đây là giải thưởng hòa bình của ông”. Ông Infantino nhiều lần nhấn mạnh vai trò của bóng đá như chất kết nối thế giới, song giải thưởng này được xem là bước lệch khỏi trọng tâm thể thao truyền thống của liên đoàn.

Giới phê bình chỉ ra rằng giải thưởng được trao chưa đầy 24 giờ sau khi chính quyền ông Trump tiến hành một cuộc không kích gây chết người ở vùng Caribbean. Hai tháng sau, Mỹ và Israel phát động chiến tranh nhằm vào Iran, sát hại Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei tại Tehran và tấn công các cơ sở hạt nhân, quân sự trên khắp nước này. Cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran đã kéo dài nhiều tháng, và trong tuần này ông Trump tuyên bố sẽ không tấn công Iran lần nữa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ.

Vì sao FIFA có thể dẹp giải thưởng?

Phó Chủ tịch FIFA, bà Debbie Hewitt – đồng thời là Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Anh – cho biết tại cuộc họp báo của Hội đồng rằng ủy ban “sẽ xem xét trước hết giải thưởng hòa bình ra đời như thế nào, có nên ra đời hay không, có nên trao theo cách đã làm hay không, ai là người đưa ra quyết định đó, và liệu có nên bãi bỏ hay cải cách giải thưởng”.

Trả lời Al Jazeera, FIFA dẫn lại phát biểu của ông Infantino: “Đối với Giải thưởng Hòa bình FIFA, đã có quyết định giao Ủy ban Trách nhiệm Xã hội Bóng đá phân tích, đưa ra đề xuất, và quyết định sẽ được đưa ra tại cuộc họp Hội đồng FIFA tiếp theo”.

Những phản đối với giải thưởng

Giải thưởng đã vấp phải sự phản đối từ nhiều phía. Hồi tháng 10, Liên đoàn Bóng đá Na Uy (NFF) đã gửi hồ sơ song song tới các ủy ban của FIFA liên quan đến ba vấn đề gần đây, trong đó có việc trao Giải thưởng Hòa bình FIFA. NFF cho biết mục đích là “nêu các vấn đề này một cách chính thức với các cơ quan phù hợp, để chúng được xem xét, thu thập bằng chứng liên quan và xác định trách nhiệm cho các kết luận đưa ra”.

Chủ tịch NFF Lise Klaveness hồi tháng 4 nói FIFA nên dẹp giải thưởng hòa bình để tránh bị cuốn vào chính trị: “Chúng tôi muốn thấy nó bị bãi bỏ. Chúng tôi không cho rằng trao một giải thưởng như vậy thuộc nhiệm vụ của FIFA. Chúng tôi nghĩ đã có Viện Nobel làm việc đó một cách độc lập”. Trước đó, tổ chức nhân quyền FairSquare đã nộp đơn khiếu nại lên Ủy ban Đạo đức FIFA, cáo buộc ông Infantino vi phạm nghĩa vụ trung lập khi ủng hộ ông Trump.

Chỉ trích từ giới cầu thủ và nhân quyền

Tiền vệ Jackson Irvine của đội tuyển Australia cho rằng uy tín của bóng đá với vai trò lực lượng vì điều tốt đã bị FIFA làm suy yếu, đồng thời cáo buộc FIFA biến chính sách nhân quyền của mình thành trò cười. “Với tư cách một tổ chức, phải nói rằng những quyết định như trao giải thưởng hòa bình này khiến người ta thấy nực cười trước những gì họ đang cố gắng làm với hiến chương nhân quyền”, ông Irvine nói với Reuters.

Ông Craig Mokhiber, cựu quan chức Liên Hợp Quốc từng vận động đình chỉ Israel khỏi bóng đá thế giới, gọi việc trao giải cho ông Trump là “một diễn biến thực sự đáng xấu hổ”. Ông Mokhiber nói với Al Jazeera: “Không hài lòng với hai năm đồng lõa của FIFA trong nạn diệt chủng ở Palestine, Infantino và nhóm thân cận giờ đây đã phát minh ra một ‘giải thưởng hòa bình’ mới để lấy lòng Donald Trump”. Ông cho rằng giải thưởng còn nhằm “che khuất” thành tích đáng xấu hổ của ông Trump trong việc ủng hộ Israel, các cuộc không kích gây chết người ở Caribbean và “những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng” bên trong nước Mỹ.

Áp lực gia tăng với ông Infantino

Việc xem xét Giải thưởng Hòa bình FIFA diễn ra sau làn sóng phản đối mà ông Infantino phải đối mặt. Chủ tịch FIFA chịu chỉ trích từ cuối tháng 7 khi công bố mong muốn mở các giải đấu cấp cao như World Cup cho nhà đầu tư tư nhân. Kế hoạch này cuối cùng bị gác lại trước sự phản đối rộng rãi, với sự dẫn dắt của UEFA, Liên đoàn Bóng đá châu Á và CONCACAF.

Ông Infantino lãnh đạo FIFA từ năm 2016 và đang tranh cử nhiệm kỳ mới vào tháng 3 tới, bất chấp các lời kêu gọi ông từ chức sau kế hoạch trị giá 4,2 tỷ USD nhằm bán 20% cổ phần thương mại của World Cup.