Công cụ AI giúp người biểu tình bị tạm giữ ở Ấn Độ tìm đường về nhà

New Delhi, Ấn Độ – Trong các cuộc biểu tình phản đối chính phủ do giới trẻ dẫn dắt tại thủ đô Ấn Độ vào cuối tuần qua, một phụ nữ 19 tuổi đã bị cảnh sát tạm giữ. Người này đề nghị giấu tên vì lo ngại bị chính quyền trả đũa thêm.

Theo lời kể, cô bị tạm giữ vào Chủ nhật khi hàng nghìn người tập trung ở trung tâm New Delhi. Những người biểu tình yêu cầu Ủy viên Bầu cử trưởng Ấn Độ Gyanesh Kumar từ chức, với cáo buộc có sai phạm trong danh sách cử tri khiến 133 triệu người bị xóa khỏi danh sách.

Sau khi bị tạm giữ, cô và một số người biểu tình khác bị đưa lên xe buýt của cảnh sát tới một địa điểm cách nơi biểu tình khoảng 50km. Không có tiền mặt, điện thoại lại hết pin, cô lang thang gần một giờ trên con đường tối để tìm cách xoay xở.

Một chiếc ô tô dừng lại và người lái xe hỏi cô có cần giúp đỡ không. Cô kể với Al Jazeera: “Tôi sợ hãi và hoàn toàn lạc đường. Khi các tình nguyện viên giúp tôi về nhà an toàn, cảm giác như một phép màu. Tôi chưa từng nghĩ sẽ có người mình chưa quen biết đứng ra giúp đỡ như vậy.”

Với một phụ nữ trẻ ở New Delhi – nơi thường bị gọi là “thủ đô hiếp dâm của Ấn Độ” với trung bình ba vụ hiếp dâm mỗi ngày – việc một mình giữa đêm và lên xe người lạ không phải quyết định dễ dàng. Tuy nhiên, cô cho biết đã nhận ra ngay một trong những tình nguyện viên trên xe: người này từng xuất hiện trong các video trực tuyến hỏi những người bị tạm giữ xem họ có cần giúp đỡ không. Nhìn thấy gương mặt quen đã giúp cô tin rằng những người đề nghị chở mình có thể tin tưởng được.

Người phụ nữ được giải cứu nhờ một công cụ hỗ trợ AI do Rajiv Choudhary, 25 tuổi, phát triển. Công cụ này giúp người biểu tình bị cảnh sát tạm giữ rồi thả ở nơi xa tìm được đường về nhà an toàn.

Sáng kiến có tên Detainee Gharwapsi Yojana, kết hợp một bảng điều khiển kỹ thuật số với mạng lưới tình nguyện viên theo dõi thông tin về các xe buýt chở người bị tạm giữ và thu xếp phương tiện cho những người bị bỏ lại. “Gharwapsi” trong tiếng Hindi nghĩa là “trở về nhà”; “Yojana” nghĩa là “kế hoạch”.

Từ đầu tháng này, Ấn Độ gần như ngày nào cũng có biểu tình với cáo buộc gian lận bầu cử của ông Kumar và ủy ban bầu cử. Các cuộc biểu tình do đảng châm biếm Cockroach Janta Party (CJP) lãnh đạo, cùng một số nhóm sinh viên cánh tả và đảng đối lập chính Quốc hội Ấn Độ, đã đưa hàng chục nghìn người xuống đường ở New Delhi và nhiều thành phố khác.

Đáp lại, chính quyền thủ đô đã siết chặt trấn áp, phong tỏa đường, đóng các ga tàu điện ngầm và tạm giữ hàng nghìn người, trong bối cảnh chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi đối mặt thách thức lớn nhất với quyền lực sau 12 năm cầm quyền.

Choudhary cho biết mạng lưới của anh tập trung trước hết vào việc hỗ trợ người chưa thành niên, người già và phụ nữ, chủ yếu là những người lần đầu tham gia biểu tình. Sáng kiến vận hành qua một bảng điều khiển kỹ thuật số riêng, sử dụng xử lý dữ liệu có AI hỗ trợ, bản đồ trực tiếp và thông tin do tình nguyện viên tại hiện trường chia sẻ qua WhatsApp, như số hiệu và vị trí xe buýt cảnh sát, để điều phối hỗ trợ và xe đưa người về.

Theo Choudhary, anh và cộng sự là nhà báo Meghnad ban đầu làm việc với một nhóm nhỏ tình nguyện viên để kết nối người bị tạm giữ với phương tiện đi lại, hỗ trợ pháp lý và y tế. Mạng lưới sau đó mở rộng lên hơn 130 tình nguyện viên, góp thời gian và nguồn lực để hỗ trợ người biểu tình bị tạm giữ.

“Với những người bị cuốn vào các cuộc biểu tình, thử thách không kết thúc khi họ bị tạm giữ. Họ có thể bị đưa xa nơi biểu tình và bị bỏ lại để tự tìm đường về từ những nơi xa lạ, thường khó liên lạc với bạn bè hoặc thu xếp phương tiện,” anh nói.

Ý tưởng này hình thành từ trải nghiệm của Choudhary trong một cuộc biểu tình trước đó do CJP tổ chức tại Jantar Mantar, địa điểm biểu tình được chỉ định ở New Delhi nay đã bị chính quyền hủy bỏ quy chế. Ban đầu, anh giúp tổ chức nhu yếu phẩm và tình nguyện viên. Khi các cuộc biểu tình tiếp diễn, anh nhận thấy người biểu tình cần hỗ trợ có hệ thống hơn, đặc biệt là những người bị cảnh sát tạm giữ và bị bỏ lại tự xoay xở ở nơi xa ranh giới thành phố.

Khi các cuộc biểu tình mới bắt đầu từ ngày 2/10, Choudhary xây dựng một hệ thống kỹ thuật số quanh mạng lưới tình nguyện viên sẵn có, sử dụng các công cụ AI. Hệ thống khởi đầu chỉ với một bảng tính đơn giản.

“Mục tiêu của ứng dụng là hệ thống hóa những việc chưa được hệ thống hóa. Chúng tôi chỉ muốn trở thành một hệ thống hỗ trợ giúp mọi người trong cuộc đấu tranh cho yêu cầu của họ,” anh nói.

Choudhary kể lại một cuộc gọi cầu cứu từ một phụ nữ bị tạm giữ ở trung tâm New Delhi rồi được thả ở ngoại vi thành phố. Bị kẹt một mình gần một ga tàu, dịch vụ tàu điện ngầm đóng cửa và không có cách rõ ràng để về nhà, cô sợ hãi và không biết đi hướng nào. Cô liên hệ với mạng lưới của Choudhary và anh đã thu xếp một nữ tài xế gần đó đưa cô về nhà an toàn.

“Thật đau lòng khi thấy người ta bị bỏ lại bất lực ở một thành phố xa lạ, sợ hãi và không biết làm sao về nhà,” anh nói.

Hiện Detainee Gharwapsi Yojana chỉ hoạt động ở New Delhi, nhưng Choudhary dự định mở rộng sang các thành phố khác. Anh cho biết rất xúc động trước phản hồi của các tình nguyện viên và tài xế sẵn sàng giúp đỡ miễn phí vì muốn ủng hộ người biểu tình.

Người phụ nữ 19 tuổi được nhóm của Choudhary giúp đỡ mô tả sáng kiến này là “phao cứu sinh cho người biểu tình”. Cô cho biết nhóm không chỉ thu xếp việc đưa cô về mà còn trấn an và hỗ trợ tinh thần. “Tôi không biết phải cảm ơn họ thế nào. Chừng nào xã hội còn những người như họ, không chính quyền nào có thể ngăn chúng tôi đòi quyền lợi và biểu tình hòa bình,” cô nói.