Ấn Độ đầu tư 11 tỷ USD biến đảo Great Nicobar thành tiền đồn chiến lược ở Ấn Độ Dương

Đảo Great Nicobar, điểm cực nam của Ấn Độ, có diện tích tương đương Hong Kong nhưng nằm gần bờ biển Thái Lan, Malaysia và Indonesia hơn so với đất liền Ấn Độ. Kể từ năm 1984, chưa có thủ tướng Ấn Độ nào đến thăm hòn đảo này, nơi ước tính có chưa tới 10.000 cư dân sinh sống.

Tuy nhiên, hòn đảo này hiện đang là tâm điểm của một dự án phát triển đầy tham vọng do Thủ tướng Narendra Modi phê duyệt, với tổng mức đầu tư 11 tỷ USD. Theo kế hoạch, chính phủ sẽ xây dựng một cảng trung chuyển, một sân bay dân sự-quân sự, nhà máy điện, cơ sở hạ tầng du lịch và khu đô thị cho 350.000 người.

Chính phủ Ấn Độ ban đầu biện minh cho dự án dựa trên lợi ích kinh tế từ thương mại hàng hải. Tuy nhiên, trước sức ép từ các tổ chức môi trường và phe đối lập, New Delhi đã chuyển hướng, nhấn mạnh dự án là trung tâm của các mục tiêu chiến lược trong khu vực.

Vị trí địa lý của Great Nicobar được cho là yếu tố then chốt. Hòn đảo này nằm gần lối vào phía tây của eo biển Malacca, tuyến đường thương mại huyết mạch nơi một phần ba lượng hàng hóa và dầu mỏ toàn cầu đi qua. Đối với Trung Quốc, eo biển này càng quan trọng khi Bắc Kinh phụ thuộc vào tuyến đường này cho 80% lượng dầu thô nhập khẩu và hai phần ba thương mại.

“Đảo này có giá trị chiến lược vì nó nằm ngay cửa ngõ eo biển Malacca,” Shekhar Sinha, cựu Phó Tư lệnh Hải quân Ấn Độ, nhận định với Al Jazeera. “Nếu được phát triển như một trung tâm thương mại, sẽ không ai có thể phản đối.”

Dự án vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng bản địa. Đảo Great Nicobar là nơi sinh sống của vài trăm người Shompen, một bộ lạc săn bắt-hái lượm bán du mục, cùng vài nghìn người Nicobarese sống phụ thuộc vào hệ sinh thái ven biển. Khoảng một nửa diện tích dự án (166,1 km2) chồng lấn lên khu vực bảo tồn của người Shompen.

Tháng 2/2024, 39 chuyên gia về tội diệt chủng đã viết thư cho Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu, cảnh báo dự án sẽ là “bản án tử hình đối với người Shompen”. Bộ trưởng Môi trường Ấn Độ thông báo với Quốc hội năm 2023 rằng gần 964.000 cây xanh sẽ bị chặt hạ, và 350.000 người sẽ được đưa đến định cư trong ba thập kỷ tới, đồng nghĩa mức tăng dân số 4.000%.

Các nhà hoạt động cảnh báo dự án sẽ phá hủy hệ sinh thái mong manh của đảo thông qua phá rừng quy mô lớn, thay đổi đường bờ biển và xây dựng cơ sở hạ tầng trên một trong những hệ sinh thái đa dạng sinh học nhất Ấn Độ. Hòn đảo này nằm trong vùng động đất cấp 5, mức rủi ro cao nhất, khiến các công trình xây dựng lớn trở nên đặc biệt dễ bị tổn thương.

Lãnh đạo phe đối lập Rahul Gandhi, người vừa đến thăm đảo vào tháng trước, đã gọi đây là “một trong những vụ lừa đảo lớn nhất và tội ác nghiêm trọng nhất đối với di sản tự nhiên và bộ lạc của đất nước này trong cuộc đời chúng ta.”

Một số nhà phân tích cho rằng trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran ở eo biển Hormuz, New Delhi có thể – trong tương lai nếu xảy ra xung đột với Trung Quốc – sử dụng địa lý của Great Nicobar để gây sức ép lên eo biển Malacca. Tuy nhiên, cựu Phó Đô đốc Sinha bác bỏ ý tưởng này, cho rằng phong tỏa hàng hải dễ nói hơn làm, và duy trì nó còn khó hơn. “Hãy nhìn Mỹ: nếu một lực lượng hải quân lớn như vậy không thể phong tỏa hoàn toàn một tuyến đường thủy hẹp, thì làm sao hải quân Ấn Độ có thể phong tỏa Ấn Độ Dương rộng lớn?”

Manish Chandi, cựu thành viên ban cố vấn nghiên cứu của Viện Đào tạo và Nghiên cứu Bộ lạc Andaman và Nicobar do chính phủ quản lý, cho rằng dự án này “rất thực dân”. Ông Chandi, người đã dành hơn hai thập kỷ nghiên cứu các hòn đảo và người dân, nhận định: “Mục tiêu chính của dự án là phát triển Great Nicobar thành một tiền đồn thương mại. Sự phản đối đã buộc chính phủ phải trình bày sáng kiến này gắn với an ninh quốc gia.”