Ukraine giành lại nhiều lãnh thổ hơn trong tháng 5 nhờ chiến dịch phá hậu cần Nga

Ukraine tuyên bố đã giành lại nhiều lãnh thổ hơn so với số đất mất trong tháng 5, chấm dứt chuỗi tháng Nga có lợi thế mở rộng kiểm soát. Theo Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskii trên kênh Telegram, 'tỷ lệ giữa lãnh thổ được giải phóng và bị mất nghiêng về phía chúng tôi khoảng 100 km vuông (40 dặm vuông)'.

Trang tin quốc phòng Ukraine Militarnyi ước tính mức lợi thế ròng của Kiev cao hơn, ở mức 120 km vuông (46 dặm vuông), dẫn nguồn từ quân đội. Theo đó, Nga chiếm được 130 km vuông (50 dặm vuông) nhưng mất tới 250 km vuông (100 dặm vuông) trong tháng.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Washington, sử dụng thông tin định vị địa lý nguồn mở, đưa ra con số lợi thế cho Ukraine còn lớn hơn nữa. ISW đánh giá Nga chiếm hoặc thâm nhập 40 km vuông (15 dặm vuông) trong tháng 5 nhưng mất quyền kiểm soát khoảng 280 km vuông (108 dặm vuông). ISW tin rằng Ukraine thực tế đã đảo ngược các cuộc tiến công của Nga từ tháng 4, khi ước tính Moscow chỉ giành thêm 28 km vuông nhưng mất 116 km vuông. Những đánh giá của ISW cho thấy lợi thế của Ukraine đang tăng dần.

Tổng tư lệnh Syrskii cho biết Ukraine đã giành lại tổng cộng 600 km vuông (230 dặm vuông) trong 5 tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, Nga vẫn đạt được thành công ở một phần của mặt trận. Chuyên gia quân sự Ukraine Kostyantyn Mashovets báo cáo ngày 10/6 rằng lực lượng Nga đã tiến vào phía đông thị trấn Konstiantynivka, cực nam của 'vành đai pháo đài' gồm 4 thành phố ở phía đông tỉnh Donetsk. Quân Nga bắt đầu thâm nhập thị trấn này từ tháng 10 năm ngoái và hiện kiểm soát khoảng 13% diện tích.

Tổng thống Nga Vladimir Putin ưu tiên chiếm nốt 1/5 tỉnh Donetsk còn lại, nhưng các hạn chót do ông đặt ra để đạt mục tiêu này đã bị lỡ hẹn nhiều lần. Giới phân tích cho rằng Putin có thể đang thăm dò khả năng đàm phán ngừng bắn. Ngày 5/6, ông từ chối lời kêu gọi đối thoại trực tiếp từ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, song ông Zelenskyy cho biết đã gặp tỷ phú Nga Roman Abramovich, người đóng vai trò trung gian cho Putin.

Chiến dịch tấn công tầm trung phá hủy hậu cần Nga

Ukraine cho rằng thành tích trên chiến trường nhờ chiến lược phá vỡ các tuyến tiếp tế của Nga bằng cách tập kích kho đạn và nhiên liệu cả ở kho lẫn trên đường vận chuyển. 'Phong tỏa hậu cần đang phát huy tác dụng', Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov tuyên bố. 'Số lượng các cuộc tấn công vào mục tiêu đối phương ở khoảng cách trên 50 km (30 dặm) so với tiền tuyến đã tăng gấp đôi', ông nói khi so sánh tháng 5 với tháng 4.

Tổng tư lệnh Syrskii cho biết tổng số đòn tập kích trong tháng 5 lên tới gần 2.000. Hậu quả của chiến lược này đã bắt đầu lan rộng. Các cuộc tấn công kéo dài hàng tuần ở các tỉnh phía nam Kherson và Zaporizhia đã làm giảm hơn 70% lưu lượng quân sự Nga trên đường cao tốc M-14, tuyến Đông-Tây chính, theo chỉ huy Lực lượng Hệ thống không người lái Ukraine Robert Brovdi.

Ngày 7/6, chính quyền địa phương đã cấm toàn bộ phương tiện lưu thông trên M-14. Điều này buộc các nhà hoạch định quân sự Nga phải vận chuyển tiếp tế qua hai đường cao tốc khác dẫn tới Kherson và Zaporizhia xuyên qua Crimea là E105 và E97. Ngay hôm sau, Ukraine tập kích một cây cầu trên tuyến E105 tại eo biển Chonhar, chỉ còn lại E97 là lối đi. Ngày 9/6, khi khoảng 50 xe tải chở nhiên liệu và đạn dược của Nga chuyển hướng sang E97, lực lượng Ukraine đã phục kích và phá hủy một số xe tại Armyansk.

Chỉ huy Dmitry Filatov nói với đài Suspilne rằng 'Chiến dịch này sẽ không khả thi nếu các đơn vị khác không tấn công Mariupol và con đường tới Berdyansk... Điều này khiến các đơn vị đóng tại hướng Hulyaipil bắt đầu được tiếp tế qua Crimea thay vì qua đường cao tốc Mariupol'. Kết quả là dân thường ở Crimea đã phải hứng chịu tình trạng thiếu nhiên liệu nghiêm trọng, trở nên tồi tệ hơn trong tuần qua. Ngày 7/6, thống đốc chiếm đóng Sevastopol, Mikhail Razvozhaev, phải phân phối xăng hạn chế 20 lít/xe/ngày, sau đó đổi thành 20 lít/xe/tuần.

Nhóm ngầm Atesh hoạt động tại Crimea cho biết các đơn vị Nga đang bỏ vị trí trên mũi Kinburn vì hết lương thực và nhiên liệu. Ông Brovdi tuyên bố 'Chúng tôi sẽ tạo ra những điều kiện khiến cho nhân viên quân sự và công nhân ngành công nghiệp quốc phòng cực kỳ khó khăn để ở lại Crimea, các vùng lãnh thổ tạm chiếm, hoặc sử dụng các tuyến đường dẫn tới chúng'.

Dù không quân Nga vẫn kiểm soát bầu trời miền đông Ukraine và thả bom cỡ lớn, số liệu của Ukraine cho thấy ưu thế máy bay không người lái (drone) là công cụ hiệu quả hơn. Theo ông Syrskii, drone tầm ngắn và tầm trung của Ukraine đã bắn trúng 180.000 mục tiêu trong tháng 5, tăng 12,7% so với tháng 4. Các đơn vị phòng thủ Ukraine cũng bắn hạ drone Shahed của Nga bằng drone đánh chặn hiệu quả hơn. Dù Nga phóng số Shahed nhiều hơn 25% trong tháng 5 so với tháng 4, số bị bắn hạ tăng 50% lên khoảng 4.000 chiếc. Ngoài ra, Ukraine tiếp tục duy trì chiến dịch tập kích tầm xa nhằm vào các nhà máy lọc dầu, kho chứa và bến xuất dầu của Nga, làm giảm sản lượng và doanh thu xuất khẩu dầu của Nga.

Tuyển quân của Nga giảm

Nhận thức được mối đe dọa từ drone Ukraine, Nga đã thành lập các đơn vị hệ thống không người lái riêng nhưng dường như gặp khó khăn trong tuyển quân. Kể từ đầu năm, 14.500 người đã ký hợp đồng phục vụ trong các đơn vị này, khoảng 21% mục tiêu tuyển dụng hàng năm. Ông Syrskii cho biết tổng thể, Ukraine đã làm chết hoặc bị thương nhiều hơn 12.500 binh sĩ Nga so với số Moscow có thể tuyển được trong năm nay.

Con số thương vong của Nga tăng từ mùa thu năm ngoái, Ukraine ước tính khoảng 31.500 thương vong trong tháng 5. Trong khi đó, việc tuyển quân của Moscow giảm bất chấp việc tăng tiền thưởng ký hợp đồng. Nguồn đối lập Nga Vazhnye Istorii cho biết 71.200 người đã được trả thưởng nhập ngũ trong quý I/2026, so với gần 90.000 người trong quý I/2025. Họ ước tính số người nhập ngũ năm 2025 đã thấp hơn 10% so với năm 2024.