Tranh luận về Brexit nóng trở lại khi chính phủ Anh suy yếu

London, Anh – Gần 10 năm sau cuộc trưng cầu dân ý năm 2016, Brexit một lần nữa trở thành tâm điểm chính trị tại Anh sau khi đảng Lao động cầm quyền chịu thất bại nặng nề trong bầu cử địa phương đầu tháng 5/2026.

Thủ tướng Keir Starmer cam kết sẽ tái thiết quan hệ với châu Âu “bằng cách đặt nước Anh vào trung tâm châu Âu, để chúng ta mạnh hơn về kinh tế, thương mại và quốc phòng”. Nhưng trong bối cảnh đảng Reform theo đường lối cứng rắn chống EU đang dẫn đầu các cuộc thăm dò dư luận, những lời hứa này vấp phải nhiều hoài nghi.

Cựu Bộ trưởng Y tế Wes Streeting, người có khả năng ra tranh chức lãnh đạo đảng Lao động, gọi Brexit là một “sai lầm thảm khốc” và đề xuất Anh tái gia nhập EU để “xây dựng lại nền kinh tế và thương mại”. Tuy nhiên, một số lãnh đạo đảng Lao động khác lại né tránh chủ đề này. Bộ trưởng Văn hóa Lisa Nandy gọi các cuộc thảo luận về Brexit là “hơi kỳ lạ”, trong khi Phó Thủ tướng David Lammy từ chối trả lời liệu Anh có nên tái gia nhập EU hay không.

Giới chuyên gia nhận định viễn cảnh tái gia nhập EU hiện rất mong manh. “EU sẽ không sẵn sàng tham gia thảo luận nghiêm túc với Anh về tái gia nhập khi các đảng chống EU dẫn đầu trong các cuộc thăm dò”, Jonathan Portes, giáo sư kinh tế và chính sách công tại Đại học King’s College London nhận định. “Tại sao họ phải lãng phí thời gian nói chuyện với Keir Starmer về tái gia nhập khi cuộc bầu cử năm 2029 nhiều khả năng sẽ do các đảng chống đối giành chiến thắng?”

Thị trưởng Greater Manchester Andy Burnham, một ứng viên tiềm năng khác cho chức lãnh đạo, cho rằng Brexit “đã gây tổn hại”. Một cuộc khảo sát của More in Common cho thấy nếu Burnham thay thế Starmer, ông có thể đánh bại đảng Reform trong tổng tuyển cử.

Piers Ludlow, giáo sư lịch sử quốc tế tại Trường Kinh tế London, cho rằng các cuộc thảo luận Brexit hiện nay có thể xem là “rất nhiều tiếng ồn và khói mù về cuộc đua lãnh đạo Lao động”. Ông nói thêm: “Chúng ta đã trải qua một thời kỳ bất ổn chính trị chưa từng có và thành tích kinh tế khá yếu kém, nên không ngạc nhiên khi cuộc tranh luận đã bắt đầu thay đổi và dư luận bắt đầu cho thấy đa số người dân, bao gồm nhiều cử tri từng bỏ phiếu rời EU, hiện đang bắt đầu có những suy nghĩ lại”.

Gánh nặng cho doanh nghiệp và người dân

Ông Johnny Skates, 66 tuổi, chủ một cửa hàng băng đĩa tại khu Lambeth, London, cho biết việc rời EU khiến việc đi biểu diễn DJ ở châu Âu trở nên khó khăn hơn. “Trước đây tôi có thể mang đĩa nhạc sang châu Âu mà không gặp vấn đề gì, còn bây giờ tôi phải khai báo giá trị và có thể bị đánh thuế”, ông nói.

Anh Noufal, 29 tuổi, nhân viên một cửa hàng đồ gia dụng cách đó ba căn, cho biết từ khi có Brexit, “giá cả tăng lên và chi phí vận chuyển cũng tăng. Chi phí logistics đã gia tăng”. Anh chuyển từ Ấn Độ đến Anh 4 năm trước và tin rằng Anh không nên rời EU. “Trước Brexit có nhiều cơ hội việc làm hơn cho người lao động”, anh nói.

Giáo sư Portes giải thích rằng các nhà kinh tế đã cảnh báo về những thách thức thương mại trước cuộc bỏ phiếu năm 2016. “Các doanh nghiệp vẫn có thể tiếp tục giao thương với EU và phần còn lại của thế giới, nền kinh tế Anh không sụp đổ. Nhưng thiệt hại kinh tế là rất đáng kể, và thiệt hại đối với một số doanh nghiệp cũng rất lớn. Điều này không có gì ngạc nhiên, đó chính xác là những gì chúng tôi đã nói sẽ xảy ra”.

Nhìn về tương lai, các cuộc tranh luận về Brexit hứa hẹn sẽ tiếp tục phủ bóng đen lên chính trường Anh. “Nếu chúng ta thay đổi suy nghĩ về vấn đề này, nếu chúng ta quyết định muốn trở lại làm thành viên EU, điều đó sẽ diễn ra chậm, đau đớn và cực kỳ tốn kém về mặt chính trị trong nước Anh”, Ludlow nói. “Chúng ta thực sự đã chia thành hai bộ tộc: Phe ở lại và phe rời đi trong thời kỳ Brexit. Mới chỉ 10 năm trôi qua, mọi người chưa quên điều đó. Bản sắc đó mạnh mẽ đến mức nó vẫn tồn tại”.