Tổng thống Colombia hứng chỉ trích vì kế hoạch trục xuất người nhập cư bất hợp pháp

Bogota, Colombia – Các chính trị gia đối lập và cộng đồng người di cư tại Colombia đã lên án kế hoạch của Tổng thống Abelardo de la Espriella nhằm phát động chiến dịch trục xuất người nước ngoài đang cư trú bất hợp pháp tại nước này.

Phát biểu trong cuộc họp hội đồng an ninh hôm Chủ nhật, ông de la Espriella ra lệnh cho cảnh sát bắt đầu các hoạt động trục xuất ngay từ tuần này. Chính sách được dự báo sẽ ảnh hưởng chủ yếu đến người Venezuela – cộng đồng di cư lớn nhất tại Colombia.

Đây được xem là sự thay đổi rõ rệt so với các chính quyền tiền nhiệm, vốn tìm cách tạo ra các con đường nhập cư hợp pháp cho những người chạy trốn khó khăn từ Venezuela.

“Tôi sẽ không chấp nhận bất kỳ người nhập cư bất hợp pháp nào, dù họ đến từ đâu,” ông de la Espriella nói trong video đăng trên mạng xã hội X tối Chủ nhật. “Họ sẽ phải rời đi và bị trục xuất. Đây là quyết định chính trị mà tôi chịu trách nhiệm.”

Tổng thống cánh hữu, người nhậm chức đầu tháng này, cho biết chính phủ sẽ nhắm đến những người “phạm tội” trước, sau đó là những người có “tình trạng cư trú chưa được hợp pháp hóa”.

Phản ứng từ phe đối lập

Tuyên bố của ông de la Espriella đã gây phẫn nộ trong giới lãnh đạo đối lập, bao gồm Thượng nghị sĩ cánh tả Ivan Cepeda, người thua sát nút trong cuộc bầu cử tháng 6. Ông Cepeda lãnh đạo Khối Hiệp ước Lịch sử (Historic Pact), đảng lớn nhất tại Quốc hội Colombia.

“Hôm nay, de la Espriella đã thêm tội bài ngoại vào tất cả những đặc điểm độc đoán, chuyên chế và phân biệt đối xử trong các chính sách của ông ta,” ông Cepeda viết trên X.

Ông Cepeda cũng cáo buộc de la Espriella thất bại trong việc bảo vệ công dân Colombia bị trục xuất khỏi Mỹ. “De la Espriella đủ táo bạo để nhắm vào người di cư từ các nước Mỹ Latinh tại Colombia, nhưng lại hèn nhát khi bảo vệ những người đồng hương của chúng ta tại Mỹ,” ông nói.

Bà Maria del Mar Pizarro, nghị sĩ thuộc Khối Hiệp ước Lịch sử, đặt câu hỏi liệu chiến dịch này là về an ninh hay phân biệt đối xử. “Người nước ngoài phạm tội phải bị truy tố, nhưng truy đuổi và trục xuất một người chỉ vì tình trạng nhập cư không hợp lệ là chủ nghĩa dân túy, không phải an ninh,” bà nói.

Bà Pizarro cũng chỉ ra rằng với đường biên giới dài khoảng 2.200 km giữa hai nước, khó có thể ngăn người Venezuela bị trục xuất quay trở lại Colombia.

Lo ngại từ cộng đồng người Venezuela

Ông de la Espriella thông báo chiến dịch sẽ bắt đầu với chương trình thí điểm tại thành phố ven biển Barranquilla, nơi có khoảng 182.000 người Venezuela sinh sống. Các thành viên cộng đồng người Venezuela tại đây lo ngại chiến dịch sẽ củng cố định kiến về cộng đồng của họ.

“Chúng ta không được nhầm lẫn tình trạng nhập cư bất hợp pháp với tội phạm. Đó là hai việc hoàn toàn khác nhau,” ông Juan Carlos Viloria Doria, phó chủ tịch tổ chức Người Venezuela tại Barranquilla, nói. Ông ủng hộ việc truy tố tội phạm nhưng cho rằng luật pháp nên áp dụng cho tất cả mọi người “bất kể quốc tịch”.

Ông Viloria cũng lưu ý nhiều người di cư có thể đối mặt với đàn áp chính trị nếu bị trục xuất về Venezuela. Các chuyên gia Liên Hợp Quốc và các tổ chức nhân quyền từng cáo buộc chính phủ Venezuela có các hoạt động “đàn áp”, bao gồm giam giữ tùy tiện và tra tấn những người bất đồng chính kiến.

“Có những người rời đi vì họ tin rằng tính mạng, tự do hoặc an toàn của họ bị đe dọa,” ông Viloria giải thích. “Thêm vào đó là điều kiện kinh tế, xã hội và nhân đạo mà Venezuela vẫn đang phải đối mặt.”

Ông Ronald Vergara, người chuyển đến Colombia năm 2016 và thành lập tổ chức phi chính phủ Fundacion Hermanos Caminantes, lo ngại chiến dịch sẽ gây tổn hại cho cộng đồng vốn đã khó khăn. “Việc trục xuất những người đến đây để sống sót và làm việc – những người tử tế, chiếm đa số trong chúng tôi – thực sự là vô nhân đạo,” ông nói với Al Jazeera.

Dù sống tại Colombia 10 năm, ông Vergara chỉ mới được cấp Giấy phép Bảo vệ Tạm thời (PPT) cách đây vài tháng do sự chậm trễ của hệ thống. Con trai ông, 17 tuổi, vẫn đang chờ giấy tờ. “Cháu sắp tốt nghiệp trung học nhưng không thể tốt nghiệp nếu không có PPT,” ông nói.

Khác biệt với truyền thống chính trị

Theo các chuyên gia, tuyên bố của ông de la Espriella báo hiệu một kỷ nguyên chính trị chống người nhập cư mới tại Colombia. Kể từ khi cuộc khủng hoảng di cư Venezuela bắt đầu, các chính quyền kế tiếp tại Bogota đều hỗ trợ người mới đến và tạo cơ hội hòa nhập.

Năm 2017, Tổng thống Juan Manuel Santos giới thiệu giấy phép tạm trú hai năm cho người Venezuela. Năm 2021, Tổng thống Ivan Duque triển khai PPT. Người tiền nhiệm gần nhất, ông Gustavo Petro, áp dụng lập trường thân người di cư.

Ông Ronal Rodriguez, phát ngôn viên Đài quan sát Venezuela tại Đại học Rosario ở Bogota, cho rằng chính sách của ông de la Espriella làm gián đoạn xu hướng kéo dài nhiều năm. “Mọi người đều có lập trường ủng hộ di cư và dùng ngôn ngữ thúc đẩy hội nhập. Tiếc rằng điều này kết thúc với những gì Tổng thống Abelardo de la Espriella đang nói,” ông nói.

Chi tiết đầy đủ về kế hoạch trục xuất vẫn chưa được công bố. Ông Rodriguez hy vọng tổng thống có thể “cân nhắc lại và quay trở lại chính sách hội nhập của chính phủ Colombia”.