Tòa án Mỹ cho phép chính quyền Trump hủy quy chế bảo vệ người Ethiopia

Một thẩm phán liên bang Mỹ đã ra phán quyết rằng chính quyền của Tổng thống Donald Trump có thể hủy bỏ quy chế bảo vệ pháp lý đang che chở hơn 5.000 người Ethiopia khỏi nguy cơ bị trục xuất.

Ngày 21/10, Thẩm phán quận Brian Murphy đã bật đèn xanh cho việc chấm dứt Tình trạng Bảo vệ Tạm thời (TPS) của nhóm này — một quy chế pháp lý cho phép công dân nước ngoài tại Mỹ ở lại và xin giấy phép lao động, dựa trên cơ sở điều kiện tại quốc gia gốc có thể không an toàn để trở về.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng nhiệm kỳ hai vào năm 2025, ông Trump đã tìm cách chấm dứt quy chế TPS cho nhiều quốc tịch khác nhau. Phán quyết ngày 21/10 đã dỡ bỏ rào cản pháp lý cuối cùng ngăn chính phủ kết thúc TPS cho từng quốc gia riêng lẻ.

Giới chức chính quyền đã hoan nghênh phán quyết. Tổng cố vấn Bộ An ninh Nội địa James Percival viết trên mạng xã hội: “Thẩm phán Brian Murphy vừa dỡ bỏ lệnh hoãn chấm dứt TPS cho Ethiopia. Mọi việc chấm dứt TPS đều có hiệu lực!”.

Quyết định này được đưa ra sau phán quyết 6-3 của Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 6, hạn chế khả năng xem xét của tòa án đối với các nỗ lực chấm dứt TPS của Bộ An ninh Nội địa. Dù phán quyết của Tòa án Tối cao tập trung vào người Syria và Haiti, nó cũng có tác động rộng rãi đến công dân các quốc tịch khác đang chống lại việc chấm dứt TPS sớm.

Theo số liệu thống kê, khoảng 1,29 triệu người đang sống tại Mỹ dưới sự bảo vệ của hệ thống TPS tính đến tháng 3. Họ đại diện cho 17 quốc gia mà chính phủ Mỹ đánh giá điều kiện không an toàn hoặc bất ổn. Tuy nhiên, chính quyền Trump đã tìm cách chấm dứt TPS cho ít nhất 13 quốc tịch trong số đó, gồm Venezuela, Nicaragua, Nam Sudan và Somalia.

Trung tâm Nghiên cứu Pew ước tính các đợt hủy TPS sẽ ảnh hưởng đến ít nhất một triệu người tham gia chương trình này trong năm nay.

Ông Trump đã thực hiện chiến dịch quy mô lớn nhằm hạn chế nhập cư và tăng cường trục xuất kể từ khi bắt đầu nhiệm kỳ hai. Việc hủy TPS là một phần trong kế hoạch đó. Chính quyền của ông lập luận rằng việc gia hạn liên tục chương trình TPS khiến nó không còn mang tính “tạm thời” mà trở thành dài hạn.

Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin viết trên mạng xã hội: “Tình trạng Bảo vệ Tạm thời chỉ là TẠM THỜI”. Ông cảnh báo những người bị hủy tư cách pháp lý: “Nếu bạn ở trên đất nước chúng tôi mà tư cách đã bị chấm dứt, bạn đang ở đây BẤT HỢP PHÁP. Bạn có hai lựa chọn: rời đi ngay lập tức hoặc bị trục xuất nhanh chóng”.

Tuy nhiên, các nhà phê bình chỉ ra rằng TPS đang bị hủy đối với những nhóm người có quốc gia gốc vẫn đang chịu xung đột dân sự, thiên tai và các nguy cơ khác.

Người Ethiopia sống tại Mỹ lần đầu tiên được cấp TPS dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden vào năm 2022 do lo ngại về xung đột bạo lực và nhân đạo ở Ethiopia. Bộ Ngoại giao Mỹ hiện xếp quốc gia này ở mức cảnh báo du lịch cấp độ ba trên thang bốn cấp, khuyến cáo công dân không nên đến đây vì “bất ổn, tội phạm, bắt cóc, khủng bố [và] mìn”.

Bộ An ninh Nội địa lần đầu thông báo vào tháng 12 rằng sẽ chấm dứt TPS cho người Ethiopia, với lý do điều kiện tại nước này “không còn là mối đe dọa nghiêm trọng đến an toàn cá nhân của công dân Ethiopia hồi hương”. Các nhóm nhân quyền, ngược lại, cho rằng quyết định này không phản ánh thực tế tại Ethiopia.

Bà Diana Konate, Phó giám đốc điều hành phụ trách chính sách và vận động của nhóm African Communities Together, nói với hãng tin Reuters: “Cuộc khủng hoảng ở Ethiopia vẫn đang tiếp diễn, và quyết định này đẩy hàng nghìn người Ethiopia đang sống tại Mỹ vào nguy cơ nghiêm trọng”.

Trước đó, Thẩm phán Murphy từng tạm hoãn nỗ lực chấm dứt TPS cho người Ethiopia khi xem xét các vấn đề chưa được Tòa án Tối cao giải quyết trong phán quyết tháng 6. Tòa đã nghe lập luận rằng luật trao quyền chấm dứt TPS trước khi hết hạn cho Bộ trưởng Tư pháp, không phải Bộ An ninh Nội địa. Nhưng cuối cùng, ông Murphy bác bỏ lập luận đó. Phán quyết ngày 21/10 vẫn để ngỏ khả năng kháng cáo với lý do chính quyền Trump bị chi phối bởi động cơ thù địch đối với một số chủng tộc hoặc quốc tịch cụ thể.