Thượng viện Mỹ do đảng Cộng hòa kiểm soát đã hoãn cuộc bỏ phiếu về dự luật tài trợ 72 tỷ USD cho các hoạt động thực thi di trú, đánh dấu sự phản đối hiếm hoi từ chính nội bộ đảng đối với Tổng thống Donald Trump trước kỳ nghỉ Lễ Chiến sĩ trận vong.
Kế hoạch bỏ phiếu ban đầu được ấn định vào ngày 22/5, nhưng lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Thượng viện đã quyết định hoãn lại. Nguyên nhân xuất phát từ hai quyết định gây tranh cãi của chính quyền Trump.
Đầu tiên là quỹ “chống vũ khí hóa” (anti-weaponisation fund) trị giá gần 1,776 tỷ USD được công bố hôm 19/5 như một phần trong thỏa thuận dàn xếp vụ kiện. Trump đã kiện Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) vì hành vi của một nhà thầu làm rò rỉ thông tin hoàn thuế của ông vào năm 2019. Các nhà phê bình cho rằng vụ kiện này tiềm ẩn xung đột lợi ích, khi Trump có quyền giải quyết khiếu nại thông qua đàm phán với chính các quan chức do ông bổ nhiệm.
Theo thỏa thuận, gần 1,8 tỷ USD sẽ được trích từ ngân quỹ Bộ Tư pháp — vốn không cần Quốc hội phê chuẩn thông thường — để bồi thường cho những người bị chính phủ đối xử bất công. Các nghị sĩ đối lập cho rằng quỹ này sẽ trở thành “cỗ máy kiếm tiền” cho những người ủng hộ Trump.
Thượng nghị sĩ Don Bacon (tiểu bang Nebraska) tiết lộ rằng vấn đề này đã làm suy yếu sự ủng hộ dành cho Trump tại Thượng viện: “Ông ấy bị mất một số sự ủng hộ. Ông ấy vừa là nguyên đơn vừa là ông chủ của bị đơn. Nhìn bề ngoài, điều đó thật khó ngửi.”
Thượng nghị sĩ Thom Tillis (Cộng hòa, không tái tranh cử tháng 11) thẳng thừng chỉ trích quỹ “chống vũ khí hóa”: “Tôi cho rằng đó là điều ngu ngốc. Người dân Mỹ sẽ bác bỏ điều này ngay lập tức.” Ông Tillis từng đối đầu với Trump và sẽ không tham gia cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.
Lý do thứ hai khiến Thượng viện hoãn bỏ phiếu là yêu cầu 1 tỷ USD của Trump để xây dựng phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng. Trump trước đó cam kết sẽ không dùng tiền thuế của người dân cho hạng mục này, nhưng gần đây ông đề xuất đưa khoản chi vào dự luật tài trợ thực thi di trú, lý do là phòng khiêu vũ cần thiết cho an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, hôm 21/5, lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Thượng viện cho biết khoản tiền xây phòng khiêu vũ sẽ bị loại khỏi dự luật. Nếu vẫn giữ, khoản này sẽ ngăn đảng Cộng hòa sử dụng thủ tục hòa giải ngân sách (budget reconciliation) — vốn chỉ cần đa số tương đối — để thông qua dự luật thực thi di trú.
Lãnh đạo đa số Thượng viện John Thune thừa nhận: “Đó là điều đáng lẽ phải rất hẹp, có mục tiêu, tập trung, sạch sẽ, đơn giản, nhưng tuần này nó trở nên phức tạp hơn. Nó khiến mọi thứ khó khăn hơn mức cần thiết.” Thượng viện sẽ trở lại làm việc vào tháng 6 và ông Thune cho biết đảng Cộng hòa sẽ “tiếp tục từ nơi đã dừng lại”.
Ở một diễn biến khác, lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện cũng hủy cuộc bỏ phiếu về nghị quyết quyền hạn chiến tranh (war powers resolution), vốn yêu cầu Trump phải xin Quốc hội phê chuẩn trước khi tham chiến cùng Israel chống Iran. Thượng viện đã thông qua nghị quyết tương tự đầu tuần này, và Hạ viện dự kiến bỏ phiếu vào chiều 22/5. Cuộc bỏ phiếu hiện bị hoãn đến tháng 6, sau kỳ nghỉ Lễ Chiến sĩ trận vong.
Hạ nghị sĩ Gregory Meeks, dân biểu cao cấp nhất của đảng Dân chủ tại Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cáo buộc đảng Cộng hòa có hành vi chính trị: “Không nghi ngờ gì, chúng tôi có đủ phiếu, và họ biết điều đó.”
