Thượng viện Mỹ bỏ phiếu hạn chế quyền lực của Tổng thống Trump trong chiến tranh Iran

Thượng viện Mỹ ngày 2/5 đã thông qua một bước thủ tục nhằm thúc đẩy Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh (War Powers Resolution), với mục tiêu ngăn chặn Tổng thống Donald Trump sử dụng vũ lực quân sự chống Iran mà không có sự cho phép từ Quốc hội. Cuộc bỏ phiếu về thủ tục này đã được thông qua với tỷ lệ 50-47, trong đó một số nghị sĩ Cộng hòa đã tham gia cùng các đồng nghiệp Dân chủ để thông qua nghị quyết, đánh dấu một lần hiếm hoi họ chỉ trích tổng thống.

Kết quả này cho thấy một bộ phận nhỏ nhưng ngày càng tăng trong đảng Cộng hòa đang tỏ ra bất an với cuộc chiến không có dấu hiệu kết thúc, giữa lệnh ngừng bắn mong manh, và sẵn sàng thách thức tổng thống. Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện, ông Chuck Schumer (Dân chủ), phát biểu trước cuộc bỏ phiếu: 'Tổng thống này giống như một đứa trẻ mới biết đi đang chơi với khẩu súng đã lên đạn. Nếu có thời điểm nào đó thích hợp để ủng hộ nghị quyết quyền lực chiến tranh nhằm rút quân khỏi các hành động thù địch với Iran, thì đó là bây giờ.'

Đây cũng là chiến thắng cho các nhà lập pháp từng lập luận rằng Quốc hội, không phải tổng thống, mới có quyền gửi quân đến chiến trường, như quy định trong Hiến pháp Mỹ. Tuy nhiên, đó chỉ là cuộc bỏ phiếu thủ tục và nghị quyết phải đối mặt nhiều rào cản trước khi có hiệu lực. Ba nghị sĩ Cộng hòa vắng mặt trong cuộc bỏ phiếu hôm 2/5, và nếu họ giữ lập trường ủng hộ cuộc chiến, số phiếu này đủ để đánh bại nghị quyết. Ngay cả khi nghị quyết được Thượng viện 100 thành viên thông qua, nó vẫn phải vượt qua Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát và cần 2/3 số phiếu ở cả hai viện để vượt qua quyền phủ quyết từ Tổng thống Trump.

Đảng Cộng hòa của ông Trump trước đó đã ngăn chặn 7 lần thúc đẩy nghị quyết tương tự tại Thượng viện trong năm nay. Họ cũng chặn 3 nghị quyết về quyền lực chiến tranh tại Hạ viện với số phiếu sít sao. Cuộc bỏ phiếu hôm 2/5 nhấn mạnh áp lực ngày càng lớn lên tổng thống, khi cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động cuối tháng 2 vẫn tiếp tục gây ra hỗn loạn trên thị trường năng lượng toàn cầu và chi phí sinh hoạt trong nước.

Các nghị sĩ Dân chủ và một số Cộng hòa kêu gọi ông Trump ra trước Quốc hội xin phép cho cuộc chiến, lo ngại tổng thống có thể đã đưa nước Mỹ vào một cuộc xung đột dài hạn mà không có chiến lược rút lui rõ ràng. Chính quyền Trump cho rằng hành động của tổng thống là hợp pháp trong phạm vi quyền hạn tổng tư lệnh và trách nhiệm bảo vệ nước Mỹ thông qua các chiến dịch quân sự hạn chế.

Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973 được ban hành sau Chiến tranh Việt Nam, tổng thống Mỹ chỉ có thể tiến hành hành động quân sự trong tối đa 60 ngày trước khi phải kết thúc, xin Quốc hội cho phép hoặc xin gia hạn 30 ngày vì lý do 'cần thiết quân sự không thể tránh khỏi liên quan đến an toàn của Lực lượng Vũ trang Mỹ trong khi rút quân.' Ông Trump tuyên bố ngày 1/5 rằng lệnh ngừng bắn với Tehran đã 'chấm dứt' các hành động thù địch, nghĩa là ông không tiến hành chiến tranh Iran quá 60 ngày. Dù vậy, quân đội Mỹ tiếp tục phong tỏa cảng Iran và tấn công tàu thuyền Iran, trong khi Tehran chặn Eo biển Hormuz và tấn công tàu Mỹ.

Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy cử tri Mỹ phản đối cuộc chiến, vốn bị các chuyên gia pháp lý coi là vi phạm luật pháp quốc tế.