Số ca nghi mắc Ebola tại CHDC Congo vượt 900, nhân viên y tế bị tấn công và thiếu trang thiết bị

Chính quyền CHDC Congo ngày 20/4 cho biết số ca nghi nhiễm Ebola tại khu vực phía đông nước này đã vượt 900. Theo Bộ Truyền thông Congo, đến nay có 904 ca nghi mắc và 119 ca tử vong nghi do Ebola. Trước đó, giới chức thông báo có hơn 700 ca nghi nhiễm và hơn 170 ca tử vong, tập trung chủ yếu tại tỉnh Ituri.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá đợt bùng phát hiện tại có nguy cơ 'rất cao' đối với CHDC Congo nhưng nguy cơ lan rộng ra toàn cầu vẫn ở mức thấp. Dịch bệnh đã được tuyên bố là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.

Nhân viên y tế đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm các vụ tấn công đốt phá tại các trung tâm điều trị Ebola ở phía đông Congo. Hai trung tâm tại hai thị trấn bị tấn công trong tuần qua, làm lộ rõ sự bức xúc của người dân trong khu vực bất ổn do xung đột vũ trang, làn sóng di dời, thất bại của chính quyền địa phương và việc cắt giảm viện trợ quốc tế. Các chuyên gia cho rằng tình trạng này đã khiến cơ sở y tế tại các cộng đồng dễ bị tổn thương trở nên kiệt quệ.

Ông Colin Thomas-Jensen, Giám đốc điều hành Aurora Humanitarian Initiative, nhận định các cuộc tấn công có thể phản ánh sự 'hoài nghi và giận dữ' của người dân miền đông Congo về cách khu vực này bị đối xử, khi phải chịu đựng nhiều năm bạo lực từ các nhóm nổi dậy có liên kết nước ngoài, cùng sự bất lực của chính quyền và lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế trong việc bảo vệ họ.

Một nguồn cơn giận dữ khác là quy trình chôn cất nghiêm ngặt đối với các nạn nhân nghi mắc Ebola. Chính quyền kiểm soát việc mai táng nhằm ngăn dịch lây lan qua các nghi thức truyền thống, nơi gia đình chuẩn bị thi thể và nhiều người tụ tập. Vụ đốt phá trung tâm Ebola đầu tiên tại Rwampara được cho là do một nhóm thanh niên muốn lấy lại thi thể bạn họ.

Chính quyền đông bắc Congo đã cấm tổ chức tang lễ và tụ tập trên 50 người. Binh sĩ và cảnh sát vũ trang canh gác một số lễ mai táng do nhân viên cứu trợ thực hiện. Khu vực này nhiều năm qua hứng chịu các cuộc tấn công từ hàng chục nhóm nổi dậy, trong đó có nhóm Liên minh Dân chủ Đồng minh (ADF) có liên hệ với Nhà nước Hồi giáo (IS).

Trước khi dịch bùng phát, tổ chức Bác sĩ không biên giới (MSF) đánh giá tình trạng mất an ninh tại Ituri gia tăng, khiến bác sĩ và y tá bỏ trốn, để lại các cơ sở y tế quá tải và 'điều kiện thảm khốc' tại một số khu vực. Văn phòng Nhân đạo Liên Hợp Quốc cho biết gần 1 triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa vì xung đột.

Bà Gabriela Arenas, điều phối viên khu vực tại Liên đoàn Chữ thập đỏ, nhận định dịch Ebola đang 'diễn ra tại các cộng đồng vốn đã phải đối mặt với mất an ninh, di dời và hệ thống y tế yếu kém'. Giới chức lo ngại dịch có thể lan đến các trại di dời lớn gần thành phố Bunia, nơi ghi nhận ca bệnh đầu tiên.

Các chuyên gia y tế cho biết việc Mỹ và các nước giàu cắt giảm viện trợ quốc tế vào năm ngoái đã ảnh hưởng nặng nề đến miền đông Congo. Ông Thomas McHale, Giám đốc y tế công cộng tại Physicians for Human Rights, cho biết việc cắt giảm 'làm giảm năng lực phát hiện và ứng phó với các đợt bùng phát bệnh truyền nhiễm'.

Các tổ chức cứu trợ đang chống dịch phải đối mặt với tình trạng thiếu thiết bị trầm trọng, như tấm che mặt, đồ bảo hộ, bộ xét nghiệm, túi đựng thi thể và vật liệu mai táng. Bà Julienne Lusenge, Chủ tịch tổ chức Women's Solidarity for Inclusive Peace and Development, điều hành một bệnh viện nhỏ gần Bunia, cho biết: 'Chúng tôi chỉ có nước rửa tay khô và một vài chiếc khẩu trang cho y tá'.

Chủng virus Ebola Bundibugyo gây ra đợt bùng phát này hiện chưa có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị được phê duyệt.