Serbia và Ukraine thúc đẩy hợp tác kinh tế, hướng tới hiệp định thương mại tự do

Serbia và Ukraine đã nhất trí tăng cường hợp tác kinh tế, với cam kết từ cả hai phía sẽ hoàn tất hiệp định thương mại tự do bị trì hoãn từ lâu vào cuối năm nay. Tuyên bố được đưa ra trong ngày cuối cùng của chuyến thăm kéo dài hai ngày của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy tới Belgrade, kết thúc hôm thứ Bảy (8/8). Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Zelenskyy tới Serbia kể từ khi nhậm chức năm 2019.

Phát biểu tại cuộc họp báo chung, Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic cho biết Serbia sẽ ủng hộ việc Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu (EU) và duy trì lập trường ủng hộ toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, bao gồm các vùng lãnh thổ bị Nga kiểm soát từ năm 2014. Tuy nhiên, Belgrade vẫn từ chối áp đặt trừng phạt đối với Nga, quốc gia là đồng minh lâu năm của Serbia.

Về phần mình, Ukraine không công nhận tuyên bố độc lập của Kosovo năm 2008. Serbia coi Kosovo là một phần lãnh thổ của mình.

“Các ông chưa bao giờ nghe một lời xấu nào về đất nước chúng tôi, dù từ Volodymyr Zelenskyy hay bất kỳ ai khác ở Ukraine, và tôi vô cùng biết ơn những người bạn Ukraine vì điều đó”, ông Vucic nói. “Hợp tác của chúng ta đang mở rộng và sẽ còn lớn hơn nhiều”. Ông cho biết thêm Serbia sẽ giúp tái thiết các thành phố của Ukraine bị tàn phá bởi cuộc xâm lược của Nga.

Hiệp định thương mại tự do bị trì hoãn lâu nay

Hiệp định thương mại tự do được đề xuất đã được thảo luận trong hơn hai thập kỷ, và hiện cả hai nước đặt mục tiêu hoàn tất thỏa thuận vào cuối năm nay. Thỏa thuận này được coi là then chốt đối với việc Serbia gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và là điều kiện tiên quyết cho tư cách thành viên EU. Ukraine đã chặn thỏa thuận từ năm 2005 do các vấn đề về hạn ngạch và thuế quan ảnh hưởng đến ngành nông nghiệp của nước này.

Cả hai nhà lãnh đạo đều nhấn mạnh tiến triển trong hiệp định là dấu hiệu của việc tăng cường quan hệ kinh tế, cùng với cam kết của Serbia về viện trợ nhân đạo, hỗ trợ cơ sở hạ tầng và năng lượng cho Ukraine trong mùa đông tới. Ông Zelenskyy cho biết hai bên đã thảo luận về các dự án cơ sở hạ tầng chung cũng như hợp tác về năng lượng và an ninh lương thực trước mùa đông, đồng thời lưu ý rằng “gần như không có một nhà máy nhiệt điện nào còn nguyên vẹn” ở Ukraine do các cuộc tấn công của Nga.

Ông Zelenskyy cho biết các cuộc tấn công của Nga cũng đã phá hủy các nhà ga xe lửa, bệnh viện, trường đại học và cơ sở kinh doanh dân sự, đồng thời cảm ơn Serbia đã chuẩn bị một gói viện trợ nhân đạo mới, tập trung đặc biệt vào lĩnh vực y tế và năng lượng. “Chúng tôi đang phát triển mọi hình thức hợp tác có thể mang lại cho người dân của chúng ta… sức chống chịu tốt hơn”, ông Zelenskyy nói.

Trong một bài đăng trên X hôm thứ Bảy, ông Zelenskyy cho biết ông cũng đã thảo luận các dự án kinh tế và logistics với Thủ tướng Serbia Duro Macut, bao gồm Hành lang sông Danube và tăng cường kết nối giữa Ukraine, Tây Balkan và EU. Ông Zelenskyy cảm ơn Serbia đã cam kết 2 triệu euro (2,3 triệu USD) để hỗ trợ lĩnh vực năng lượng của Ukraine.

Hai nước cũng đã ký biên bản ghi nhớ về sức khỏe động vật và an toàn thực phẩm, theo tờ Kyiv Post. Thỏa thuận được ký bởi Bộ trưởng Nông nghiệp Serbia Dragan Glamocic và Đại sứ Ukraine tại Serbia Oleksandr Lytvynenko.

Serbia cân bằng giữa tham vọng EU và quan hệ với Nga

Ông Vucic bày tỏ nghi ngờ rằng Serbia hay Ukraine sẽ sớm đạt được tư cách thành viên EU. “Tôi chúc Ukraine mọi thành công, nhưng đây không chỉ là quá trình dựa trên thành tích”, ông nói, lưu ý rằng khối này chưa kết nạp thành viên mới kể từ khi Croatia gia nhập năm 2013.

Ông cũng cảnh báo rằng không kỳ vọng cuộc chiến ở Ukraine sẽ sớm kết thúc. “Tôi rất lo ngại rằng chúng ta sẽ có một mùa đông rất khó khăn – đặc biệt là đối với người Ukraine”, ông Vucic nói, theo Kyiv Post.

Belgrade từng lên án cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine năm 2022 và ủng hộ toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, nhưng đã kháng cự việc tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Moscow. Serbia cũng vẫn phụ thuộc vào Nga đối với phần lớn nguồn khí đốt của mình.

Đồng thời, Serbia đã tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc quân sự vào Nga, bao gồm thông qua thỏa thuận thay thế các máy bay chiến đấu MiG-29 thời Liên Xô đã cũ bằng máy bay Rafale của Pháp. Điện Kremlin nhiều lần cáo buộc Serbia bán đạn dược gián tiếp tới Ukraine thông qua các trung gian. Belgrade phủ nhận việc bán đạn dược cho Ukraine, nhưng cho biết bán đạn dược cho người mua trên toàn thế giới.

Ông Vucic và ông Zelenskyy cho biết hợp tác quân sự đã không được thảo luận trong chuyến thăm này.