Quốc hội Mỹ tiến tới thắt chặt quan hệ quân sự với Israel

Các nhà lập pháp Mỹ đang âm thầm thúc đẩy một đề xuất có thể làm sâu sắc quan hệ quân sự giữa Mỹ và Israel theo những cách chưa từng có, trong bối cảnh sự ủng hộ của công chúng Mỹ đối với Israel ngày càng bị chia rẽ.

Điều 224 trong dự luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) năm 2027, được công bố trong tuần này, có tên gọi “Sáng kiến hợp tác công nghệ quốc phòng Mỹ-Israel”. NDAA là đạo luật được Quốc hội Mỹ thông qua hàng năm để thiết lập chính sách quân sự và ủy quyền chi tiêu quốc phòng.

Các nhà phân tích cho rằng nếu được thông qua, đề xuất này sẽ hạn chế sự giám sát chính trị đối với mối quan hệ quốc phòng. Nó có thể đánh dấu một sự thay đổi đáng kể, chuyển từ mô hình tập trung vào viện trợ quân sự sang hội nhập thể chế sâu hơn giữa các ngành công nghiệp quốc phòng và quân đội hai nước.

Nội dung đề xuất

Theo Điều 224, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sẽ phải chỉ định một quan chức chịu trách nhiệm điều phối hợp tác quân sự giữa hai nước. Quan chức này có nhiệm vụ “đồng bộ hóa các nỗ lực hợp tác giữa Mỹ và Israel”, bao gồm “nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, đánh giá, tích hợp và hợp tác công nghiệp quốc phòng song phương”.

Đề xuất nhắm vào hợp tác trên nhiều lĩnh vực công nghệ quân sự, ưu tiên các hệ thống chống máy bay không người lái (trên không, trên biển và trên bộ), chống đào hầm và các mối đe dọa ngầm, cũng như công nghệ tên lửa và phòng không. Nó cũng tìm cách tăng cường hợp tác về trí tuệ nhân tạo, học máy lượng tử và hệ thống tự hành, năng lượng định hướng và cảm biến tiên tiến, phòng thủ mạng, tác chiến điện tử, cũng như công nghệ sinh học và y tế.

Việc bao gồm “tích hợp mạng” và “tổng hợp dữ liệu” thu hút sự chú ý đặc biệt, vì nó cho thấy sự tích hợp chặt chẽ hơn đáng kể các hệ thống thông tin quân sự giữa hai nước. Mark Hilborne, giảng viên cao cấp tại Trường Nghiên cứu An ninh, King's College London, nhận xét: “Điều này cho thấy một sự hội nhập chặt chẽ hơn nhiều – không chỉ đơn thuần là cung cấp và chia sẻ công nghệ, mà còn cùng phát triển chúng. Nó hướng tới một mối quan hệ thể chế hóa hơn, có thể tồn tại qua các chính quyền Mỹ khác nhau.”

Tại sao gây tranh cãi?

Đề xuất được đưa ra giữa lúc tranh luận ngày càng gay gắt ở Mỹ về hỗ trợ quân sự cho Israel, đặc biệt khi cuộc chiến của Israel ở Gaza vẫn tiếp diễn. Các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy sự hoài nghi ngày càng tăng của người Mỹ đối với sự ủng hộ vô điều kiện dành cho Israel. Một cuộc thăm dò của tờ New York Times hồi tháng 5 cho thấy chỉ 30% người được hỏi cho rằng Trump đã đúng khi ra lệnh tấn công Iran, trong khi 64% nói đó là quyết định sai lầm.

Một cuộc thăm dò khác của Viện các vấn đề toàn cầu tuần trước cho thấy chỉ 16% người Mỹ ủng hộ việc tiếp tục chuyển giao vũ khí cho Israel mà không có thêm điều kiện nào. Phe đối lập cũng xuất hiện từ một bộ phận của đảng Cộng hòa. Cựu dân biểu Marjorie Taylor Greene chỉ trích đề xuất trên mạng xã hội: “Đây là sự khuất phục hoàn toàn trước một chính phủ nước ngoài.” Dân biểu Thomas Massie, người phản đối viện trợ quân sự cho Israel, cũng cam kết sẽ đưa ra tu chính án loại bỏ điều khoản này khỏi NDAA.

Ý nghĩa thực tiễn

Các nhà phê bình cảnh báo đề xuất có thể tạo ra một hình thức “khóa chặt” thể chế, khiến cả hai nước phụ thuộc lẫn nhau trong phát triển và mua sắm quân sự. Sự hội nhập này có thể đưa các khía cạnh chính của quan hệ Mỹ-Israel ra khỏi các cuộc bỏ phiếu viện trợ công khai hay hợp đồng thương mại, và đi vào thế giới ít minh bạch hơn của các thỏa thuận mua sắm quốc phòng và quan hệ đối tác công nghiệp cấp nhà nước.

Ông Hilborne cho rằng sáng kiến này có thể có tác động trực tiếp đến người Palestine. “Nếu R&D chung tạo ra công nghệ hiệu quả hơn, các hệ thống liên quan đến giám sát, xe tự hành, AI và nhắm mục tiêu, và các công nghệ chống máy bay không người lái hoặc chống tên lửa sẽ được cải thiện, tăng cường năng lực cho lực lượng Israel hoạt động ở Gaza hoặc Bờ Tây.”

Sự hội nhập sâu hơn cũng có thể làm giảm khả năng gây áp lực của Washington đối với Israel. “Israel có thể trở nên liều lĩnh hơn trong các chính sách của mình,” Hilborne nói. Đề xuất này cũng có thể có tác động vượt ra ngoài quan hệ Mỹ-Israel. Imad Salamey, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Lebanese American, nhận định: “Sự hội nhập quốc phòng Mỹ-Israel được đề xuất có thể được xem là giai đoạn tiếp theo của Hiệp định Abraham: chuyển từ bình thường hóa sang một chế độ an ninh khu vực do Mỹ hậu thuẫn, lấy Israel làm trung tâm quân sự và công nghệ thống trị.”

Liệu Điều 224 có tồn tại qua quy trình lập pháp hay không vẫn còn là điều không chắc chắn. Nhưng sự hiện diện của nó trong NDAA cho thấy một số chính trị gia, nhiều người được nhóm vận động hành lang ủng hộ Israel AIPAC hậu thuẫn, đang cố gắng gắn kết quân đội hai nước lại gần nhau hơn, tạo ra các liên kết công nghiệp dài hạn mà các chính quyền tương lai khó có thể đảo ngược.