Quốc hội Brazil thông qua dự luật giảm án cho cựu tổng thống Jair Bolsonaro

Quốc hội Brazil, với đa số là các nghị sĩ bảo thủ, đã thông qua dự luật giảm án tù cho cựu tổng thống Jair Bolsonaro, người bị kết tội âm mưu đảo chính vào năm ngoái. Dự luật ban đầu được Quốc hội thông qua hồi tháng 12, nhưng Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva đã phủ quyết vào tháng 1, động thái mang tính biểu tượng nhân ba năm ngày những người ủng hộ Bolsonaro tấn công thủ đô Brasília.

Trong phiên họp hôm thứ Năm, Hạ viện đã bác bỏ quyền phủ quyết của Lula với 318 phiếu ủng hộ, vượt xa mức 257 phiếu cần thiết; Thượng viện cũng làm theo với 49 phiếu so với 41 phiếu yêu cầu. Nếu được một thẩm phán Tòa án Tối cao xác nhận, án tù của Bolsonaro sẽ giảm từ 27 năm 3 tháng xuống còn 22 năm 1 tháng. Một thay đổi đáng kể khác là thời gian thụ án ở chế độ kín, có thể giảm từ 4-6 năm (theo chuyên gia pháp lý) xuống còn 2-4 năm, đồng nghĩa cựu tổng thống có thể chuyển sang chế độ mở ngay từ năm 2028.

Đây là đòn giáng thứ hai vào tổng thống cánh tả Lula trong vòng chưa đầy 24 giờ. Trước đó, ông phải nhận thất bại lịch sử khi lần đầu tiên trong hơn 130 năm, một ứng viên tổng thống đề cử vào Tòa án Tối cao bị Thượng viện bác bỏ – cụ thể là luật sư Jorge Messias. Dù cả hai diễn biến đều được dự báo trước, chúng được giới phân tích Brazil xem là bằng chứng cho thấy Lula – với tỷ lệ ủng hộ gần như ngang ngửa với con trai Bolsonaro – sẽ đối mặt một cuộc bầu cử khó khăn. Ông Lula sẽ tái tranh cử vào tháng 10 trong cuộc đua sít sao với thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro, một trong những người con của cựu tổng thống và cũng có mặt trong cuộc bỏ phiếu.

Dù quyền phủ quyết của Lula bị bác, việc giảm án cho Bolsonaro – hiện đang bị quản thúc tại gia – không tự động diễn ra; luật sư của ông sẽ phải nộp đơn xin xem xét lại bản án lên Tòa án Tối cao. Luật mới không chỉ giảm án cho Bolsonaro mà còn cho khoảng 280 người khác bị kết tội liên quan đến âm mưu đảo chính lật ngược kết quả bầu cử 2022, khi đương nhiệm Bolsonaro thất bại trước Lula.

Tổng thống Lula chưa bình luận về quyết định này. Khi phủ quyết dự luật hồi tháng 1, ông từng nói việc giảm án cho tội âm mưu đảo chính sẽ khuyến khích các tội phạm tương tự trong tương lai: 'Kẻ này (Bolsonaro) phải ở tù.' Ông cũng chưa công bố liệu có đề cử thẩm phán mới thay thế ghế trống tại Tòa án Tối cao hay không. Ứng viên trước đó của ông, Messias, đã có bài phát biểu chống phá thai trong phiên điều trần Thượng viện – động thái nhằm thu hút cử tri theo đạo Tin Lành (chiếm 26,9% dân số và thường ủng hộ Bolsonaro). Thượng viện chưa từng bác bỏ đề cử tổng thống từ năm 1894, và quyết định này được cho là kết quả thỏa thuận giữa Chủ tịch Thượng viện Davi Alcolumbre và phe đối lập do Flávio Bolsonaro dẫn đầu, cũng như trả đũa việc Lula từ chối đề cử ứng viên do Alcolumbre hậu thuẫn.

Chủ tịch Thượng viện được cho là đã nói với các đồng minh thân cận rằng ông sẽ chỉ cho phép một phiên xác nhận mới sau bầu cử. Nếu Flávio Bolsonaro thắng cử, cùng với số thẩm phán dự kiến nghỉ hưu trong bốn năm tới và hai người do cha ông bổ nhiệm trước đây, gia đình Bolsonaro có thể nắm đa số 6/11 ghế tại Tòa án Tối cao.