Qatar phủ nhận giam giữ ba phi công Iran bị bắn hạ

Bộ Ngoại giao Qatar ngày 12/10 đã chính thức lên tiếng bác bỏ cáo buộc từ phía Iran cho rằng Doha đang bí mật giam giữ ba phi công Iran sau khi máy bay của họ bị bắn hạ trong một cuộc giao tranh hồi đầu năm.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar, Majed Al-Ansari, bày tỏ ngạc nhiên trước những tuyên bố "sai lệch" từ giới chức Iran, đồng thời khẳng định lực lượng Qatar không giam giữ bất kỳ phi công sống sót nào. "Chúng tôi ngạc nhiên trước những tuyên bố sai lệch về các phi công Iran trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao vẫn đang tiếp tục", ông Al-Ansari nói với Al Jazeera Arabic.

Tuyên bố của Qatar được đưa ra sau khi Tehran công khai yêu cầu trả tự do cho các phi công. Theo hãng tin Fars của Iran, Tướng Mohammad Bagherzadeh của lực lượng vũ trang Iran đã gửi thư tới Ủy ban Chữ thập Đỏ Quốc tế, nêu rõ ba phi công gồm Javad Salehi, Abdolmajid Dashtian và Omran Behraveshian đã bị bắt sống sau khi máy bay Su-24 của họ rơi hồi tháng 3. Ông Bagherzadeh cho biết các phi công này đã bị giam giữ 6 tháng mà không được tiếp xúc với gia đình hay đại diện ngoại giao, đồng thời kêu gọi can thiệp nhân đạo quốc tế.

Trước đó, Iran từng xác nhận một phi công thiệt mạng và những người khác mất tích sau nhiệm vụ tại Qatar, nhưng thông tin về vụ bắt giữ chưa từng được công bố.

Về phần mình, giới chức Qatar xác nhận lực lượng phòng không nước này đã thiết lập liên lạc với máy bay Iran sau vụ xâm phạm trái phép không phận hồi tháng 3. Sau khi không nhận được phản hồi từ các cảnh báo, lực lượng Qatar đã khai hỏa. Các đội tìm kiếm cứu nạn sau đó đã thu hồi thi thể của một phi công tên Majid Kazemi và phối hợp với Iran để hồi hương.

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh cuộc tấn công nhằm vào căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar - căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ trong khu vực, nơi đặt trụ sở Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Hồi đầu tháng 3, Bộ Quốc phòng Qatar thông báo bắn hạ hai máy bay ném bom Su-24 của Iran, đánh dấu lần đầu tiên một quốc gia vùng Vịnh bắn hạ máy bay Iran trong cuộc xung đột.

Sự việc diễn ra trong làn sóng tấn công trả đũa lan rộng khắp vùng Vịnh sau khi xung đột bùng phát ngày 28/2. Mặc dù lệnh ngừng bắn hồi tháng 4 do Pakistan làm trung gian đã tạm thời ngăn chặn các cuộc giao tranh lớn, các cuộc đàm phán khung hòa bình đã sụp đổ vào tháng 6, dẫn đến các cuộc đụng độ lẻ tẻ gần eo biển Hormuz và các cuộc tấn công mới vào tàu thuyền cùng cơ sở hạ tầng trong khu vực.

Bất chấp tranh cãi, Qatar vẫn đóng vai trò trung gian hòa giải quan trọng và đang thúc đẩy một giải pháp đàm phán giữa Iran và Mỹ.

Căng thẳng ngoại giao này diễn ra khi các nỗ lực hòa bình rộng lớn hơn đang gặp khó khăn trước thềm một hạn chót quan trọng. Cửa sổ đàm phán 60 ngày được thiết lập theo biên bản ghi nhớ giữa tháng 6 sẽ hết hạn vào thứ Hai tới với rất ít cuộc đối thoại trực tiếp, khiến giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz chỉ còn nhỏ giọt.

Phát biểu trước khán giả tại New York hôm thứ Sáu, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng Iran đang "bị đánh bại rất nặng nề" và gợi ý ông sẽ "sớm tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ của Hoa Kỳ". Tehran ngay lập tức bác bỏ tuyên bố này vào thứ Bảy. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi viết trên X rằng tuyến đường thủy chiến lược này "không thể bị chiếm giữ bằng một dòng tweet, cũng không phải bằng một tàu sân bay", đồng thời cảnh báo Iran sẽ tiếp tục thực thi phong tỏa cho đến khi Washington chấp nhận "thực tế thất bại".