Phó tổng thống Mỹ bảo vệ thỏa thuận với Iran, chuyến đi Thụy Sĩ bị hủy

Phó tổng thống Mỹ JD Vance đã hoãn chuyến đi dự kiến tới Thụy Sĩ để bắt đầu vòng đàm phán hòa bình mới với Iran sau khi hai bên ký biên bản ghi nhớ (MoU) nhằm chấm dứt chiến tranh, theo thông báo từ Nhà Trắng.

Trước đó, ông Vance lên tiếng bảo vệ thỏa thuận giữa Washington và Tehran giữa lúc vấp phải chỉ trích từ các quan chức Mỹ và Israel. Ông cho rằng việc ký MoU đã mở ra giai đoạn đàm phán 60 ngày để tiến tới một thỏa thuận cuối cùng.

Chuyến đi của ông Vance và nhóm cố vấn dự kiến khởi hành vào tối thứ Năm nhưng đã bị hủy vào phút chót sau vụ Israel ném bom miền nam Lebanon, khiến ít nhất ba người thiệt mạng trong đêm.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đưa tin chưa có xác nhận về việc các nhà đàm phán Iran sẽ tới Thụy Sĩ vì trước hết họ muốn thấy những tín hiệu cho thấy thỏa thuận tạm thời, trong đó có điều khoản về Lebanon trong lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran, đang được thực thi.

Thỏa thuận do tổng thống hai nước ký kết được xem là bước tiến tới chấm dứt nhiều tháng xung đột. Tuy nhiên, giới phê bình đặt câu hỏi về các điều khoản, nhiều vấn đề chưa được giải đáp và cam kết của Tehran.

Tại Lebanon

Ít nhất ba người thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel ở miền nam Lebanon. Truyền thông nhà nước Lebanon cho biết hai người thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái gần Kfar Tebnit và một người khác trong một cuộc tấn công riêng rẽ ở Zabadin. Các vụ việc xảy ra một ngày sau khi Mỹ và Iran ký thỏa thuận tạm thời, trong đó kêu gọi chấm dứt các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm Lebanon. Hezbollah cho biết lực lượng này đã đẩy lùi một cuộc tấn công kéo dài bốn ngày của Israel, trong khi Israel chịu áp lực ngày càng lớn phải ngừng tấn công và rút quân theo các điều khoản của thỏa thuận.

Tại Iran

Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân Iran: Lầu Năm Góc xác nhận đã chấm dứt phong tỏa hải quân các cảng của Iran như một phần của thỏa thuận với Tehran về đình chỉ các hoạt động quân sự trong thời gian đàm phán. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết mọi nỗ lực thực thi phong tỏa đã chấm dứt và các lực lượng Mỹ không còn hạn chế giao thông hàng hải đến hoặc đi từ Iran. Tuy nhiên, CENTCOM nói thêm rằng tàu chiến Mỹ sẽ vẫn ở lại khu vực để giám sát việc tuân thủ và đảm bảo mọi điều khoản của thỏa thuận được thực thi.

Quan chức cấp cao Iran tuyên bố Iran đã khuất phục kẻ thù: Mohsen Rezaei, cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran, ca ngợi cái gọi là "chiến thắng" của Iran trong cuộc chiến, nói rằng nước này đã "đập tan" sự thống trị của kẻ thù. Trong một bài đăng trên X, ông mô tả cuộc xung đột là một "sử thi" sẽ tồn tại trong lịch sử, đồng thời tưởng nhớ các nhà lãnh đạo cấp cao thiệt mạng trong chiến tranh và nói rằng "báo thù" là biện pháp duy nhất cho cái chết của họ.

Ghalibaf cảnh báo Mỹ vi phạm MoU: Nhà đàm phán trưởng kiêm Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, tuyên bố Tehran sẽ không dung thứ bất kỳ vi phạm nào đối với biên bản ghi nhớ của Washington. Trong một bài đăng trên X, ông cảnh báo bất kỳ "thiện chí xấu, vi phạm hợp đồng và yêu cầu quá đáng" nào sẽ bị đáp trả "nghiền nát". Ông nói thêm rằng các đối thủ của Iran đã bị "tát" trong chiến tranh và sẽ phải đối mặt với phản ứng thậm chí còn gay gắt hơn nếu họ lặp lại hành động của mình.

Tại Mỹ

Schumer công kích Trump về thỏa thuận: Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện, Chuck Schumer, tuyên bố nước Mỹ "tệ hơn vì sự kém cỏi, cái tôi và không thể lắng nghe sự thật của ông Trump". Ông Schumer bác bỏ các tuyên bố rằng đảng Dân chủ sẽ hỗ trợ bất kỳ khoản tài trợ nào cho Iran, nói rằng "đảng Dân chủ sẽ không giúp Trump gửi 300 tỷ USD cho Iran". Những người chỉ trích biên bản ghi nhớ cho rằng nó bao gồm 300 tỷ USD để tái thiết Iran, nhưng ông Trump và các quan chức cấp cao Mỹ phủ nhận rằng bất kỳ khoản tiền nào của Mỹ sẽ được cấp, nói rằng bất kỳ khoản đầu tư nào sẽ đến từ các nước láng giềng của Iran và các quốc gia tham gia khác.

Chính quyền Trump bảo vệ thỏa thuận Iran: Phóng viên từ Washington, DC, Mike Hanna cho biết các diều hâu thuộc đảng Cộng hòa cũng chỉ trích MoU, cho rằng Tehran đã nhận được quá nhiều nhượng bộ, đặc biệt là việc miễn trừ ngay lập tức các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu của Iran. Chính quyền Trump bác bỏ những chỉ trích đó, nói rằng nước này đang hành động vì lợi ích của Mỹ. Ông Hanna lưu ý rằng các quan chức "rất nhạy cảm" với các tuyên bố rằng tiền của Mỹ đang được gửi tới Iran, với việc Phó tổng thống JD Vance nhấn mạnh rằng "không một xu tiền Mỹ nào đến Iran". Theo ông Hanna, ông Vance lập luận rằng thỏa thuận có các biện pháp bảo vệ, dựa vào sự tuân thủ của Iran và liên kết việc nới lỏng trừng phạt với tiến triển trong đàm phán hạt nhân.

Mỹ cảnh báo Israel tuân thủ các điều khoản Lebanon: Phó tổng thống Mỹ JD Vance đã gửi những thông điệp được phóng viên Mike Hanna của Al Jazeera mô tả là "rất mạnh mẽ" tới Israel, giữa những chỉ trích từ các quan chức Israel và các nhóm thân Israel về thỏa thuận Iran. Ông Hanna cho biết biên bản ghi nhớ nói rõ rằng Lebanon là một phần của thỏa thuận và Israel phải ngừng các hoạt động quân sự ở đó, một điều khoản đã vấp phải sự phản đối từ một số nhà lập pháp thân Israel. Tuy nhiên, chính quyền Trump đang bảo vệ việc đưa Lebanon vào thỏa thuận.

Tại Israel

Quan hệ Mỹ-Israel căng thẳng vì thỏa thuận Iran: Nhà phân tích chính trị Harlan Ullman cho biết có một "sự chia rẽ lớn" giữa Tổng thống Mỹ Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về thỏa thuận. "Ông Netanyahu rất tức giận. Ông ấy định phá vỡ thỏa thuận này", ông Ullman nói với Al Jazeera, mô tả mối quan hệ ngày càng "bất ổn" và "nguy hiểm". Mặc dù ông Netanyahu tránh công khai chỉ trích thỏa thuận, nhưng ông Ullman cho rằng nhà lãnh đạo Israel coi đó là mối đe dọa đối với tương lai chính trị của mình trước cuộc bầu cử vào tháng 10. "Việc ông Trump gọi tên ông Netanyahu, việc ông ấy nói rằng ông Trump kiểm soát mọi thứ, đang thúc đẩy sự ủng hộ đối với một ứng cử viên đối lập với ông Netanyahu khi cuộc bầu cử diễn ra vào mùa thu này", ông Ullman nói.