Phiến quân liên kết al-Qaeda tấn công nhà tù lớn nhất Mali, phong tỏa nguồn cung thực phẩm tới thủ đô

Các tay súng thuộc nhóm Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM), liên kết với al-Qaeda, đã tấn công Nhà tù Trung tâm Kenieroba (còn gọi là “Alcatraz châu Phi”), cách thủ đô Bamako khoảng 60 km về phía tây nam. Nhà tù này giam giữ 2.500 phạm nhân, trong đó có 72 tù nhân được chính quyền quân sự Mali coi là “có giá trị cao”, bao gồm nhiều chiến binh JNIM và những người bị bắt sau các cuộc tấn công quy mô lớn hồi cuối tháng 4.

Đài Al Jazeera dẫn lời phóng viên Nicolas Haque cho biết lực lượng vũ trang Mali đang đẩy lùi đợt tấn công. Cùng thời điểm, các tay súng cũng đốt cháy nhiều xe tải chở thực phẩm đang trên đường đến thủ đô, gây gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng.

Đây là làn sóng tấn công thứ hai trong vòng chưa đầy hai tuần. Trước đó, ngày 25–26/4, JNIM phối hợp với lực lượng ly khai Tuareg (Azawad Liberation Front – FLA) tấn công nhiều căn cứ quân sự, kiểm soát thành phố Kidal ở miền bắc, và khiến Bộ trưởng Quốc phòng Mali Sadio Camara cùng gia đình thiệt mạng tại nhà riêng ở Kati. Ít nhất 23 người khác cũng đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công này. Hôm 4/5, lãnh đạo chính quyền quân sự Assimi Goita đã tự đảm nhận chức Bộ trưởng Quốc phòng.

Sau các vụ tấn công, hàng loạt vụ bắt giữ đã xảy ra. Theo nguồn tin an ninh, các nhân vật đối lập gồm Mountaga Tall (luật sư bị bắt ngày 2/5 tại Bamako với cáo buộc âm mưu lật đổ chính quyền), Youssouf Daba Diawara và Moussa Djire (bị tình nghi có liên hệ với hai nhân vật đối lập đang sống lưu vong) đã bị bắt cóc bởi những người đeo mặt nạ. Cơ quan công tố quân sự ngày 1/5 tuyên bố có “bằng chứng vững chắc” về sự “đồng lõa” của một số quân nhân trong việc “lập kế hoạch, phối hợp và thực thi” các cuộc tấn công.

Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc (OHCHR) ra báo cáo ngày 5/5 bày tỏ “quan ngại sâu sắc” về các vụ hành quyết ngoài tư pháp và bắt cóc bị cáo buộc do lực lượng an ninh tiến hành sau các vụ tấn công.

Về phía JNIM, nhóm kêu gọi người dân Mali nổi dậy chống chính quyền và chuyển sang luật Hồi giáo. Nhóm cũng tuyên bố sẽ bao vây thủ đô Bamako và đã dựng các trạm kiểm soát xung quanh thành phố 4 triệu dân này. Phóng viên Haque cảnh báo việc phong tỏa có thể gây ra thảm họa nhân đạo: “Các tay súng al-Qaeda dùng súng máy 12,7 mm chặn mọi phương tiện ra vào. Trên mạng xã hội xuất hiện hình ảnh chúng chặn xe tải chở lương thực. Việc phong tỏa không chỉ ảnh hưởng đến người dân Bamako mà còn tác động đến khắp Mali.”

Ngày 3/5, thị trưởng làng Diafarabe (vùng Mopti) kêu gọi chính quyền hành động trước khi người dân chết đói vì làng đã hết lương thực.