Hiếm thấy: Dân biểu Mỹ yêu cầu công khai về năng lực hạt nhân của Israel

Washington, DC – Trong một động thái hiếm gặp, 30 dân biểu Dân chủ tại Hạ viện Mỹ đã ký tên vào một bức thư gửi Ngoại trưởng Marco Rubio, kêu gọi chính quyền Tổng thống Donald Trump cung cấp thông tin rõ ràng về chương trình vũ khí hạt nhân của Israel. Lá thư với ngày 4/5 cho rằng cuộc chiến hiện tại giữa Mỹ-Israel và Iran khiến việc có được sự minh bạch này trở nên cấp bách.

Các dân biểu viện dẫn “chính sách mập mờ” của Israel, quốc gia được cho là đã sở hữu vũ khí hạt nhân từ thập niên 1960 nhưng chưa bao giờ chính thức xác nhận. Họ cáo buộc việc Nhà Trắng duy trì sự im lặng đã cản trở nỗ lực không phổ biến vũ khí hạt nhân tại Trung Đông.

“Chính sách mập mờ chính thức về năng lực hạt nhân của một bên trong cuộc xung đột này khiến việc xây dựng một chính sách không phổ biến vũ khí hạt nhân có tính gắn kết ở Trung Đông trở nên bất khả thi,” bức thư nêu rõ. “Điều này áp dụng cho Iran, Saudi Arabia và mọi quốc gia khác trong khu vực, những nước đang đưa ra quyết định dựa trên nhận thức của họ về năng lực của các nước láng giềng.”

Nội dung yêu cầu cụ thể

Bức thư đặt ra hàng loạt câu hỏi trực tiếp. Các dân biểu yêu cầu Ngoại trưởng Rubio công bố Israel hiện có những loại vũ khí hạt nhân nào, bao gồm thông tin về đầu đạn và hệ thống phóng. Họ đặc biệt tập trung vào Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Negev ở Dimona, vốn được coi là trái tim của chương trình hạt nhân Israel.

Các câu hỏi bao gồm: Israel có năng lực làm giàu uranium không, ở mức độ nào? Israel có kho plutonium ở mức nào? Israel, quốc gia không ký kết Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), đã trình bày với Mỹ về “học thuyết hạt nhân, ranh giới đỏ hay ngưỡng sử dụng hạt nhân” trong cuộc chiến với Iran hay chưa? Chính quyền Mỹ có nhận được sự bảo đảm nào từ Israel rằng vũ khí hạt nhân sẽ không được sử dụng? Có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Israel có kế hoạch triển khai vũ khí hạt nhân trong các cuộc xung đột gần đây không?

Bằng chứng về chương trình hạt nhân Israel

Bức thư nhấn mạnh “hồ sơ công khai ủng hộ mạnh mẽ và nhất quán” cho kết luận Israel sở hữu vũ khí hạt nhân, dẫn chứng một ước tính tình báo quốc gia đặc biệt của Mỹ năm 1974 và nhiều tuyên bố từ các quan chức Mỹ và Israel. Các tài liệu giải mật cho thấy từ năm 1968, CIA đã báo cáo với Tổng thống Lyndon B. Johnson rằng Israel có khả năng phát triển vũ khí hạt nhân. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates từng liệt Israel vào danh sách các “cường quốc sở hữu vũ khí hạt nhân” trong phiên điều trần năm 2006.

Theo tổ chức Sáng kiến Đe dọa Hạt nhân (NTI) có trụ sở tại Washington, ước tính Israel có 90 đầu đạn hạt nhân, kho dự trữ plutonium từ 750 đến 1.110 kg, 6 tàu ngầm có khả năng phóng vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo tầm trung có tầm bắn từ 4.800 đến 6.500 km.

Áp lực lịch sử từ Quốc hội

Mặc dù một số dân biểu từng lên tiếng về vấn đề này, như việc Hạ nghị sĩ James McGovern từng đề cập Israel như một quốc gia có vũ khí hạt nhân trong một nghị quyết năm 2019, nhưng một áp lực phối hợp từ Quốc hội lên Nhà Trắng là cực kỳ hiếm.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các nhà lập pháp lưỡng đảng ngày càng đặt câu hỏi về mối quan hệ chặt chẽ của Washington với Israel, đặc biệt là sau cuộc chiến ở Gaza và cuộc chiến Mỹ-Israel nhằm vào Iran. Hồi tháng 4, 40 thượng nghị sĩ Dân chủ đã bỏ phiếu ủng hộ dự luật ngăn chặn việc bán xe ủi quân sự cho Israel. Mặc dù dự luật không được thông qua, các nhà hoạt động ca ngợi đó là một bước đi “lịch sử”.

Trong tuyên bố với Al Jazeera, Josh Reubner, Giám đốc Chính sách của Dự án Chính sách thuộc Viện Hiểu biết về Trung Đông, hoan nghênh các nghị sĩ. “Các thành viên Quốc hội hoàn toàn đúng khi đặt câu hỏi tại sao chương trình vũ khí hạt nhân của Israel lại được miễn trừ trong khi chúng ta đang cố ngăn Iran phát triển vũ khí này,” ông nói.