Palestine tuần qua: Israel nối lại không kích Gaza, đẩy mạnh chiếm đất Bờ Tây

Chỉ vài giờ sau khi đặc phái viên Mỹ Jared Kushner rời cuộc gặp với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhằm cứu vãn thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza, các cuộc không kích của Israel lại nhằm vào khu dân cư trong vùng đất này. Đến cuối tuần, các sĩ quan cấp cao Israel mô tả việc trở lại các quy tắc giao tranh như trước khi có lệnh ngừng bắn.

Cuộc gặp ngày 17/8 giữa ông Kushner và Thủ tướng Netanyahu đã thành lập hai nhóm công tác về giải giáp và nhân đạo, nhưng các vấn đề cốt lõi vẫn bỏ ngỏ. Israel không sẵn sàng rút quân khỏi Gaza với lý do Hamas không chịu giải giáp, đồng thời từ chối cho phép viện trợ, vật tư và vật liệu xây dựng cần thiết để tái thiết lãnh thổ. Về phía Hamas, phong trào này cáo buộc Israel vi phạm kế hoạch 15 điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố ngày 30/7 khi tiếp tục tấn công và không chịu rút quân.

Ông Kushner nói ông không phản đối các cuộc tấn công nhằm vào "các mối đe dọa sắp xảy ra" nhưng cảnh báo không nên diễn giải điều này một cách rộng rãi. Tuy nhiên, các vụ không kích ngay sau đó cho thấy cảnh báo của ông ít tác dụng trong việc hạn chế cách Israel hiểu về "mối đe dọa sắp xảy ra".

Vài giờ sau khi ông Kushner rời đi, một vụ không kích nhằm vào quán cà phê đông người tại cảng Gaza City, nơi cũng là trại di dời, làm ít nhất 7 người Palestine thiệt mạng, trong đó có một trẻ em. Ngày hôm sau, một vụ không kích vào trụ sở cảnh sát cũ ở Gaza City làm ít nhất 9 người chết, gồm quyền giám đốc lực lượng cảnh sát Gaza, người đứng đầu lực lượng cảnh sát nữ và một bé gái 13 tuổi.

Một nguồn tin Hamas nói với Al Jazeera rằng các quan chức trên đang tập trung để chuẩn bị cho việc bàn giao vũ khí theo kế hoạch hòa bình của ông Trump. Nếu thông tin này chính xác, Israel đã giết chính những người tổ chức tiến trình giải giáp mà nước này yêu cầu. Cùng ngày, một vụ không kích khác làm một người đàn ông thiệt mạng tại Nuseirat, người mà Israel gọi là chỉ huy Hamas.

Chiến dịch tiếp diễn suốt tuần. Một vụ tấn công bằng máy bay không người lái hôm thứ Bảy làm một người Palestine thiệt mạng tại Deir el-Balah mà Israel gọi là chỉ huy Hamas.

Nguyên nhân cuối tuần khiến Israel quay lại lập trường hiếu chiến ở Gaza là những quả diều. Sau khi một số quả diều rơi xuống khu vực biên giới Israel, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz hôm Chủ nhật ra lệnh cho quân đội coi bất kỳ con diều, khinh khí cầu hay máy bay không người lái nào từ Gaza là "hành động chiến tranh", đe dọa tấn công và di dời khu dân cư. Văn phòng Thủ tướng Netanyahu cũng tuyên bố "Gaza sẽ không trở lại tình trạng trước ngày 7/10/2023".

Các cuộc tấn công tiếp theo hôm Chủ nhật làm ít nhất 3 người Palestine thiệt mạng, trong đó có bé trai Muhammad Abdel Salam Taha, bốn tuổi. Rạng sáng thứ Hai, một vụ không kích nhằm vào lều của một gia đình tại Deir el-Balah làm hai anh em thiệt mạng.

Bộ Y tế Gaza cho biết số thương vong kể từ khi có lệnh ngừng bắn hồi tháng 10 là 1.288 người thiệt mạng và 4.290 người bị thương tính đến thứ Hai. Tổng số người Palestine thiệt mạng kể từ ngày 7/10/2023 là ít nhất 73.422 người.

Dự án định cư E1 tiến triển

Trong khi đó, Israel tiếp tục đẩy mạnh dự án định cư bất hợp pháp tại Bờ Tây và Đông Jerusalem, được nhiều người coi là đòn chí mạng đối với triển vọng thành lập nhà nước Palestine theo đường biên giới năm 1967 trong khuôn khổ giải pháp hai nhà nước.

Ngày 18/8, Israel đưa ra đấu thầu 1.234 căn hộ tại khu vực phía nam của dự án E1 ở Đông Jerusalem bị chiếm đóng, đưa dự án bị đóng băng từ lâu vào bước xây dựng tích cực. Ủy ban Palestine về chống tường ngăn cách và định cư cho biết kế hoạch này sẽ chia cắt Đông Jerusalem khỏi Bờ Tây khi gắn khu vực này với khối định cư bất hợp pháp Maale Adumim, đồng thời phân mảnh Bờ Tây thành hai phần bắc và nam.

Động thái này vấp phải sự lên án trên toàn cầu. Anh, Pháp, Đức, Italy, Hà Lan, Canada và Na Uy gọi việc đấu thầu là "không thể chấp nhận" và cảnh báo "hậu quả pháp lý và uy tín" đối với những bên tham gia. Liên minh châu Âu được cho là đang chuẩn bị gói trừng phạt nếu việc xây dựng bắt đầu.

Tám quốc gia Ả Rập và Hồi giáo ra tuyên bố bác bỏ chung. Hơn 100 cựu đại sứ Pháp và Anh viết trên tờ Le Monde hôm thứ Bảy rằng bạo lực của người định cư và việc phá hủy nhà cửa "tương đương với thanh lọc sắc tộc", kêu gọi đình chỉ thương mại và cấm vận vũ khí.

Về phía Mỹ, đồng minh thân cận nhất của Israel, khi được hỏi về E1, Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ lặp lại tuyên bố tiêu chuẩn rằng Mỹ "không ủng hộ Israel sáp nhập Bờ Tây" mà không nêu tên dự án. Đại sứ Mỹ Mike Huckabee, người ủng hộ định cư lâu năm, vài ngày trước đó đã viện dẫn Mười Điều Răn để cảnh báo người định cư không được chiếm đoạt tài sản của người Palestine gốc Mỹ, đe dọa trừng phạt những kẻ bao vây nhà cửa ở làng Qusra, trong đó có nhà của công dân Mỹ Loui Abu Ridi. Ông Huckabee gọi những người định cư bao vây nhà người Palestine là "khủng bố".

Khoảng cách giữa một đại sứ theo chủ nghĩa Phục quốc Cơ đốc sẵn sàng gọi người định cư là "khủng bố" và một Bộ Ngoại giao không muốn nêu tên dự án định cư bất hợp pháp lớn của chính phủ Israel phản ánh thế khó xử của Washington: kiềm chế các hành vi vượt quá của Israel trong khi vẫn là người bảo lãnh chính.

Khoảng cách giữa lên án và chế tài cũng thể hiện qua việc Israel xử lý hồ sơ tội ác chiến tranh ở Gaza. Hôm thứ Tư, quân đội công bố điều tra vụ giết bé gái Hind Rajab, 5 tuổi, và sáu thành viên gia đình em hồi tháng 1/2024 — lần đầu tiên Israel thừa nhận nổ súng vào xe của họ — và vụ giết 15 nhân viên y tế tại Rafah hồi tháng 3/2025. Tuy nhiên, cùng thời điểm, Israel đóng ba vụ điều tra khác, trong đó có vụ giết bảy nhân viên tổ chức World Central Kitchen (WCK) hồi tháng 4/2024.

Quỹ Hind Rajab cho biết họ không tin tưởng các cuộc điều tra của Israel sẽ mang lại công lý. Anh, Australia và Canada gọi việc đóng vụ điều tra WCK — được công bố đúng Ngày Nhân đạo Thế giới — là "đáng xấu hổ".

Bao vây, phóng hỏa và chiếm đất ở Bờ Tây

Một báo cáo của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) tuần trước cho thấy số người Palestine phải rời bỏ nhà cửa do các cuộc tấn công của người định cư, phá hủy nhà cửa và trục xuất trong bốn tháng đầu năm 2026 nhiều hơn toàn bộ năm 2025. HRW cáo buộc chính quyền Israel "trang bị vũ khí, tài trợ và trao quyền miễn trừ" cho người định cư. Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc ghi nhận 216 vụ tấn công của người định cư gây thương vong hoặc thiệt hại trong riêng tháng 7.

Tuần này, mô hình trên tiếp diễn. Theo hãng thông tấn Palestine Wafa và các nhà hoạt động địa phương, tại al-Mughayyir, phía đông bắc Ramallah, người định cư lật xe chở phụ nữ, trẻ em và người già hôm thứ Năm làm 5 người bị thương, rồi đâm vào một xe khác hai ngày sau đó. Đến Chủ nhật, lực lượng Israel phong tỏa lối vào duy nhất còn lại của làng.

Tại Qusra, phía nam Nablus, việc bao vây ba ngôi nhà bước sang tuần thứ ba, khiến các gia đình không có lương thực, nước uống và thuốc men. Video của các nhà hoạt động hiện trường cho thấy binh sĩ ném đồ đạc của một gia đình ra khỏi ngôi nhà mà họ đang chiếm giữ.

Các cuộc tấn công và phóng hỏa của người định cư lan rộng suốt tuần. Tại Sa'ir, phía đông bắc Hebron, người định cư có vũ trang sát hại Karim Sanad Shalaldeh, 17 tuổi, và làm trọng thương một người đàn ông ngoài 70 tuổi trong một cuộc đột kích đồng thời phóng hỏa một ngôi nhà. Tại Khallet al-Farra, phía tây Yatta, người định cư phóng hỏa một ngôi nhà khi gia đình năm người đang ngủ bên trong.

Bà Francesca Albanese, Báo cáo viên đặc biệt của Liên hợp quốc về các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng, mô tả các vụ tấn công là "các cuộc pogrom chống lại thường dân không có khả năng tự vệ". Các chuyên gia ngày càng ủng hộ quan điểm này khi cho rằng các vụ tấn công ở Bờ Tây ngày càng khớp với định nghĩa pogrom, tức "bạo lực có tổ chức" nhằm vào một nhóm người vì "chủng tộc hoặc tôn giáo" của họ.

Trong khi đó, sự kiểm soát lãnh thổ của Israel tiếp tục mở rộng. Các tiền đồn mới hoặc đang mở rộng được ghi nhận tại Tal al-Asur và Marj Sia, phía đông Ramallah; Umm Safa, phía tây bắc Ramallah; và Núi Tarousa, phía tây Hebron, nơi tiền đồn "Doron", một trong 19 khu định cư được phê duyệt năm ngoái, đã đón những chiếc xe kéo đầu tiên, theo Wafa. Các khu định cư và tiền đồn của Israel bị coi là bất hợp pháp theo luật pháp quốc tế.

Tại thung lũng Jordan phía bắc, tổ chức phi chính phủ B'Tselem của Israel đưa tin các lực lượng vũ trang và người định cư đã cắt các đường ống nước cuối cùng cung cấp cho một số cộng đồng người Bedouin, đặt 47 gia đình — hơn 300 người — trước nguy cơ phải di dời ngay lập tức trong bối cảnh dự án Hàng rào Crimson Thread của Israel.

Lực lượng Israel cũng sát hại hai người Palestine trong tuần. Fathi Zedan Khazem bị bắn trong lúc đột kích nhà anh tại Jenin hôm thứ Sáu và bị bỏ mặc cho đến chết sau khi binh sĩ chặn xe cứu thương, theo Wafa. Hai ngày sau, Islam Ahmad Ajjouri, 14 tuổi, bị bắn chết trong lúc đột kích trại tị nạn Askar al-Jadid, phía đông Nablus.