Ông Trump cảnh báo Iran 'hết thời người tốt', phải 'tỉnh táo' về đàm phán hạt nhân

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo Iran cần “nhanh chóng tỉnh táo” sau khi Tehran đưa ra một đề xuất nhằm trì hoãn thỏa thuận về chương trình hạt nhân của nước này.

“Iran không thể khiến mọi việc đi vào quỹ đạo,” ông Trump viết trên nền tảng Truth Social hôm 29/4. “Họ không biết cách ký một thỏa thuận phi hạt nhân. Tốt hơn hết họ nên nhanh chóng tỉnh táo!”

Tổng thống Mỹ đăng kèm một bức ảnh do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, cho thấy ông mang súng trường tấn công, phía sau là những quả bom phát nổ trên sườn núi. Một biểu ngữ trên ảnh viết: “HẾT THỜI NGƯỜI TỐT!”

Những lời đe dọa mới nhất diễn ra trong bối cảnh bất ổn xoay quanh lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran ngày càng gia tăng, vài ngày sau khi tổng thống hủy bỏ vòng đàm phán mới nhất với Tehran.

Mặc dù Washington cho biết đang xem xét đề xuất của Tehran, nhưng theo thông tin, phản hồi ban đầu khá hờ hững. Nhà Trắng nhấn mạnh ông Trump “sẽ không bị thúc ép phải ký một thỏa thuận tồi” và “Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”.

Cạnh tranh khốc liệt

Rob Geist Pinfold, giảng viên an ninh quốc tế tại King’s College London, nói với Al Jazeera rằng “chúng ta đã vượt qua giai đoạn… của một cuộc chiến thực tế”, nhưng cả Tehran và ông Trump đều đang ở giai đoạn “cạnh tranh khốc liệt”.

“Về cơ bản, cả hai bên đều đang cố gắng ra hiệu cho bên kia rằng họ có khả năng phục hồi tốt hơn, thời gian đang đứng về phía họ,” Pinfold nói.

Đề xuất của Tehran “đẩy lùi tất cả những vấn đề khó khăn về sau” bằng cách ưu tiên kết thúc chiến tranh và mở lại eo biển Hormuz.

“[Nhưng chiến thuật đó] đơn giản là không có hiệu quả với người Mỹ vì họ cảm thấy nếu từ bỏ đòn bẩy đang có – đòn bẩy sức mạnh quân sự – thì chiến tranh có thể nổ ra trở lại,” Pinfold nói thêm.

Trong khi đó, Washington tuyên bố đã gia tăng thêm áp lực tài chính lên Tehran.

Trong một bài đăng trên X vào tối 28/4, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết bộ của ông đã “nhắm vào cơ sở hạ tầng ngân hàng ngầm quốc tế của Iran, quyền truy cập tiền điện tử, hạm đội bóng tối và mạng lưới mua sắm vũ khí”.

Tuần trước, Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt một nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc vì mua hàng trăm triệu USD dầu thô của Iran, cùng với 40 công ty vận tải biển và tàu bị cáo buộc hoạt động trong hạm đội bóng tối của Iran.

Ông Bessent tuyên bố những hành động này “đã làm gián đoạn hàng chục tỷ USD doanh thu” và giúp đồng tiền Iran mất giá “nhanh chóng”.

Hôm 29/4, đồng rial Iran giảm xuống mức thấp kỷ lục so với USD, mất khoảng 6% giá trị kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Theo các trang web theo dõi tỷ giá Bonbast và AlanChand, đồng rial được giao dịch ở mức khoảng 1,8 triệu rial đổi 1 USD trên thị trường chợ đen. Khi chiến tranh bắt đầu vào cuối tháng 2, tỷ giá là khoảng 1,7 triệu rial đổi 1 USD.

Iran xử tử, bỏ tù những người biểu tình

Khi các cuộc đàm phán bế tắc, chính quyền Iran đã tăng cường truy tố những người biểu tình và bất đồng chính kiến.

Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Turk cho biết hôm 29/4 rằng ít nhất 21 người đã bị xử tử và hơn 4.000 người bị bắt kể từ khi chiến tranh bắt đầu ở Iran.

Văn phòng của ông cho biết 9 người bị xử tử liên quan đến các cuộc biểu tình hồi tháng 1, 10 người vì bị cáo buộc là thành viên của các nhóm đối lập và 2 người vì tội gián điệp.

“Tôi kinh hoàng khi thấy rằng – bên cạnh những tác động nghiêm trọng sẵn có của xung đột – quyền của người dân Iran vẫn tiếp tục bị chính quyền tước đoạt một cách khắc nghiệt và tàn bạo,” ông Turk nói.

Theo Liên Hợp Quốc, nhiều người trong số 4.000 người bị bắt đã mất tích, bị tra tấn hoặc chịu các hình phạt bất hợp pháp khác.

Luật gián điệp mới được tăng cường của Iran cho phép chính quyền xử tử và tịch thu tài sản của những người bị cáo buộc thực hiện nhiều hoạt động liên quan đến “các quốc gia và nhóm thù địch”.