OAS bỏ phiếu triệu tập họp khẩn về Nicaragua vì lo ngại dân chủ sụp đổ

Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS), một cơ quan nhân quyền khu vực, đã bỏ phiếu triệu tập cuộc họp khẩn cấp của các bộ trưởng ngoại giao về Nicaragua, tuyên bố rằng nền dân chủ đại diện “không còn tồn tại” tại quốc gia này.

Ngày 12/8, Hội đồng Thường trực OAS đã thông qua nghị quyết kêu gọi tổ chức cuộc họp với tỷ lệ phiếu áp đảo 29-1, một phiếu trắng và hai quốc gia vắng mặt, theo bài đăng trên nền tảng mạng xã hội X.

Nghị quyết gọi những diễn biến tại Nicaragua là “một vấn đề có tính chất khẩn cấp và là mối quan tâm chung của các quốc gia châu Mỹ”. Nghị quyết viện dẫn các điều khoản 61, 62 và 63 trong Hiến chương OAS, những công cụ thường được dành cho các tình huống khẩn cấp đòi hỏi phản ứng tập thể. Chủ tịch hội đồng cũng được chỉ đạo soạn thảo chương trình nghị sự cho cuộc họp “càng sớm càng tốt”.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra sau những thay đổi dưới thời đồng chủ tịch Daniel Ortega và Rosario Murillo, một bộ đôi lãnh đạo là vợ chồng. Ortega, người lãnh đạo Nicaragua từ 1979 đến 1990, trở lại nắm quyền vào năm 2007 và kể từ đó bị cáo buộc củng cố quyền lực bất chấp nhân quyền.

Hồi tháng 7, chính phủ của ông công bố các cải cách hiến pháp mới, kéo dài nhiệm kỳ tổng thống từ sáu lên bảy năm. Các thay đổi cũng cấm các nhân vật đối lập ra tranh cử nếu bị coi là “kẻ phản bội Tổ quốc”, đồng thời cho phép Hội đồng bầu cử quốc gia giải thể bất kỳ đảng chính trị nào nhận tài trợ từ nước ngoài. Ortega từng tuyên bố rằng sẽ không còn tổ chức bầu cử cho phe đối lập “để cố gắng giành chính quyền”.

Quốc hội Nicaragua dự kiến bỏ phiếu về các đề xuất sửa đổi vào tháng 9 tới, và quyết định của OAS được đưa ra trước thềm cuộc bỏ phiếu quan trọng này. Tuy nhiên, Nicaragua không còn là thành viên của OAS. Nước này tuyên bố rời tổ chức khu vực vào năm 2021 và hoàn tất quy trình hai năm sau đó, vào năm 2023.

OAS trước đây từng chỉ trích chính phủ Ortega vì những nỗ lực làm suy yếu các thể chế dân chủ tại Nicaragua. Liên Hợp Quốc cũng bày tỏ lo ngại tương tự. Hồi tháng 7, Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Turk cảnh báo việc ngăn cản bầu cử sẽ tiếp tục xói mòn pháp quyền tại Nicaragua, đồng thời nhấn mạnh tình trạng “hạn chế nghiêm trọng các quyền tự do cơ bản” dưới thời Ortega và vợ ông, bà Murillo, người được thăng từ phó tổng thống lên đồng chủ tịch vào năm 2025.

Các nhà phê bình cho rằng đàn áp bất đồng chính kiến gia tăng sau cuộc biểu tình do sinh viên lãnh đạo năm 2018, khi chính phủ phản ứng bằng vũ lực khiến hàng trăm người thiệt mạng. Kể từ đó, Ortega đã bỏ tù các nhà phê bình, đóng cửa các hãng truyền thông độc lập, đình chỉ hoạt động các tổ chức phi chính phủ và giải thể các đảng đối lập.

Năm 2023, chính phủ của ông đã đưa hơn 200 tù nhân chính trị lên máy bay và đưa họ ra khỏi đất nước, sau đó tước quyền công dân Nicaragua của họ, khiến họ bị trục xuất vĩnh viễn. Ortega biện minh cho các hành động của mình là cần thiết để chống lại ảnh hưởng từ bên ngoài, bao gồm cả từ Mỹ.