Thủ tướng Anh Keir Starmer đang phải chống chọi với một cuộc nổi loạn ngầm kéo dài trong đảng Lao động, dù chưa có thách thức chính thức nào nhắm vào vị trí lãnh đạo của ông. Thay vào đó, một cuộc 'đảo chính chậm' đang diễn ra, có thể khiến nước Anh lâm vào tình trạng lãnh đạo bất ổn trong nhiều tuần, với kết quả chưa chắc chắn.
Lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch đã chế nhạo Starmer, tuyên bố: 'Thủ tướng cho thấy ông ta đang ngồi ghế nhưng không có quyền lực'. Đây là sự lặp lại có chủ đích lời nói của cựu Bộ trưởng Tài chính Norman Lamont gửi Thủ tướng John Major năm 1993.
Khác với đảng Bảo thủ, đảng Lao động chưa từng có Thủ tướng đương nhiệm nào phải đối mặt với một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm chính thức. Theo quy tắc của đảng, 20% số nghị sĩ phải ủng hộ một người thách thức, sau đó mới kích hoạt bầu cử lãnh đạo toàn đảng. Điều này giải thích tại sao các cuộc đảo chính trong đảng Lao động thường kéo dài và khó thành công.
Kết quả bầu cử địa phương thảm họa ngày 7/5, khi đảng Lao động mất 1.498 ghế hội đồng tại Anh và quyền kiểm soát Nghị viện xứ Wales, đã thúc đẩy phe đối lập trong đảng. Báo chí Anh đưa tin ít nhất ba bộ trưởng nội các – bao gồm Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood và Ngoại trưởng Yvette Cooper – đã kín đáo yêu cầu Starmer đưa ra lộ trình từ chức.
Bộ trưởng Y tế Wes Streeting đã từ chức nội các ngày 14/5, nói rõ trong thư từ nhiệm: 'Đã rõ rằng ông sẽ không dẫn dắt đảng Lao động vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo'. Streeting xác nhận sẽ tham gia bất kỳ cuộc đua lãnh đạo nào, nhưng chưa chính thức thách thức Starmer.
Người được coi là người kế nhiệm tiềm năng nhất của Starmer là Thị trưởng Greater Manchester Andy Burnham, biệt danh 'Vua miền Bắc'. Burnham là nhân vật được yêu thích nhất trong số cử tri Lao động và công chúng, với chỉ số ưa thích ròng +4, trong khi Starmer là -46.
Burnham đã không còn là nghị sĩ từ năm 2017. Ngày 14/5, nghị sĩ Josh Simons của khu vực Makerfield tuyên bố sẵn sàng từ chức để nhường ghế cho Burnham. Ủy ban Điều hành Quốc gia của đảng Lao động đã cho phép Burnham tranh cử ghế này – một dấu hiệu khác cho thấy quyền lực của Starmer đang suy yếu.
Cuộc bầu cử bổ sung tại Makerfield, dự kiến ngày 18/6, được mô tả là 'quan trọng nhất kể từ Thế chiến thứ hai' bởi nhà bình luận Jason Cowley của tờ Sunday Times. Đảng Cải cách của Nigel Farage tuyên bố sẽ 'dốc toàn lực' vào cuộc bầu cử này.
Nếu Burnham thắng cử, nhiều tờ báo Anh dự đoán ông gần như chắc chắn sẽ trở thành Thủ tướng mới. Một bộ trưởng nội các giấu tên được dẫn lời: 'Nếu Andy thắng Makerfield, ông ấy sẽ được các nghị sĩ Lao động khiêng vào phòng trà Westminster. Đơn giản là không có thế giới nào mà ông ấy không thắng cuộc đua lãnh đạo'.
Robert Peston, biên tập chính trị của ITV News, nhận định: 'Thời điểm và cách thức ra đi của Starmer giờ đây phụ thuộc vào sự kiện, khiến ông trở thành thủ tướng vịt què, lời nói về chính sách hầu như không được lắng nghe giữa tiếng ồn ào về việc ông sẽ đi như thế nào và khi nào'.
