Khi Nhật Bản đối mặt với tốc độ già hóa dân số nhanh chóng, ngày càng nhiều gia đình rơi vào tình cảnh khó xử: làm gì với căn nhà bỏ trống của cha mẹ sau khi họ qua đời hoặc phải chuyển vào viện dưỡng lão. Trong bối cảnh đó, thuật ngữ "jikka-jimai" – chỉ quá trình tự tay dọn dẹp và giải quyết nhà cũ của gia đình – đang nhận được sự chú ý ngày càng lớn.
Với nhiều người ở độ tuổi trung niên, cha mẹ già yếu hoặc đã khuất để lại căn nhà chứa đầy kỷ niệm song cũng nhiều đồ đạc tích lũy qua nhiều thập kỷ. Việc đưa ra quyết định giữ hay bán, dọn dẹp ra sao, và chi phí cho những việc này trở thành gánh nặng không nhỏ, đặc biệt khi con cái thường sống xa nhà hoặc không có đủ thời gian và điều kiện để về quê xử lý.
Sự quan tâm dành cho "jikka-jimai" phản ánh một thực tế xã hội: số lượng nhà trống ở Nhật Bản – được gọi là akiya – đang tăng đều đặn qua từng năm, gây ra nhiều hệ lụy về môi trường, an toàn và quy hoạch đô thị. Chính quyền địa phương ở nhiều nơi đã phải đưa ra các quy định và biện pháp khuyến khích hoặc bắt buộc chủ sở hữu xử lý nhà bỏ hoang.
Theo các chuyên gia, quá trình "jikka-jimai" thường bắt đầu bằng việc phân loại đồ đạc, lựa chọn những vật dụng cần giữ, rồi thuê dịch vụ dọn dẹp hoặc xử lý rác thải cồng kềnh. Đối với những căn nhà xuống cấp nghiêm trọng, chi phí sửa chữa hoặc phá dỡ có thể lên tới hàng chục triệu yen, khiến nhiều gia đình phải đắn đo giữa việc giữ nhà hay chuyển nhượng cho chính quyền hoặc nhà đầu tư.
Nhiều công ty dịch vụ tại Nhật Bản đã nhanh chóng nắm bắt nhu cầu này, cung cấp các gói dịch vụ trọn gói từ tư vấn pháp lý, phân loại tài sản, dọn dẹp đến quản lý giao dịch bất động sản. Một số tổ chức phi lợi nhuận cũng vào cuộc để hỗ trợ các gia đình khó khăn về tài chính.
Câu chuyện về "jikka-jimai" không chỉ dừng lại ở khía cạnh vật chất mà còn liên quan đến vấn đề tình cảm. Với nhiều người, căn nhà cũ không chỉ là tài sản mà còn là nơi lưu giữ ký ức tuổi thơ và hình ảnh cha mẹ. Việc phải đưa ra quyết định dứt khoát với nơi chôn nhau cắt rốn khiến không ít người trăn trở, do đó họ tìm kiếm sự đồng hành từ các chuyên gia tâm lý hoặc những người có kinh nghiệm.
Các chuyên gia xã hội cho rằng, xu hướng "jikka-jimai" sẽ tiếp tục phát triển trong bối cảnh dân số già hóa ngày càng sâu rộng. Họ kỳ vọng rằng việc phổ biến thông tin rõ ràng và minh bạch về quy trình, chi phí cũng như các lựa chọn pháp lý sẽ giúp các gia đình vượt qua bài toán nan giải này một cách nhẹ nhàng hơn.
