Người Hy Lạp vẫn nằm trong nhóm nghèo nhất châu Âu dù kinh tế tăng trưởng và lương tăng

Athens, Hy Lạp – Bất chấp những cam kết tăng trưởng và cải thiện mức sống, người lao động Hy Lạp vẫn có mức lương thực tế thấp thứ hai Liên minh châu Âu (EU) trong năm 2023, chỉ sau Bulgaria, theo dữ liệu từ Eurostat.

Khi đảng Dân chủ Mới (New Democracy) lên nắm quyền năm 2019, Thủ tướng Kyriakos Mitsotakis kêu gọi người dân chung tay xây dựng một nền kinh tế dựa trên thực tài hiệu quả. Năm năm sau, mức lương trung bình hàng năm của Hy Lạp thua xa các nước Đông Âu vốn ra nhập EU sau nước này tới gần 25 năm.

“Từ 2019 đến 2024, Bulgaria tăng 11 điểm trong khi chúng tôi chỉ tăng 3 điểm. Nếu tiếp diễn, Bulgaria cũng sẽ vượt lên trong hai, ba năm tới,” Yiorgos Christopoulos, người phát ngôn Liên đoàn Lao động Hy Lạp (GSEE), nói với Al Jazeera.

Báo cáo mới nhất của GSEE cho thấy mức sống của Hy Lạp so với trung bình EU chỉ tăng từ 65,5% lên 68,5%, dù nền kinh tế tăng trưởng gần gấp đôi tốc độ EU kể từ năm 2020.

Lương tăng, thuế giảm, nhưng sức mua giảm

Chính phủ New Democracy tái đắc cử năm 2023 hứa hẹn khôi phục mức sống. Lương tối thiểu đã nâng lên 920 euro/tháng, từ mức 580 euro thời khủng hoảng, và dự kiến lên 950 euro vào năm sau. Lương trung bình tháng cũng tăng lên 1.516 euro, hoàn thành sớm cam kết một năm.

Thuế thu nhập giảm hai điểm phần trăm cho mỗi mức thuế, và thêm hai điểm cho mỗi con phụ thuộc. Người dưới 25 tuổi không bị đánh thuế nếu thu nhập dưới 20.000 euro.

“Đất nước thắt lưng buộc bụng giờ có tốc độ tăng trưởng cao nhất châu Âu, thất nghiệp giảm từ 18% xuống 8%, 500.000 việc làm mới, nợ công giảm 30 điểm, trong khi lương tăng và thuế giảm,” Thủ tướng Mitsotakis tuyên bố tại hội chợ Thessaloniki quốc tế tháng 9/2024.

Tuy nhiên, tính theo sức mua thực tế, thu nhập của người Hy Lạp đã mất 1/3 giá trị trong 15 năm qua. Nguyên nhân chính là lạm phát cao hơn mức tăng lương.

“Lạm phát ở nước chúng tôi cao hơn nhiều so với trung bình EU, trong khi lương thực tế thấp hơn,” Efi Achtsioglou, cựu bộ trưởng Lao động dưới thời chính phủ Syriza (2016-2019), giải thích.

Thương lượng tập thể suy yếu

Theo Achtsioglou, nguyên nhân sâu xa là số lao động được bảo vệ bởi thỏa ước lao động tập thể chỉ còn dưới 20%, trong khi chỉ thị EU yêu cầu trên 80%. “Chúng tôi có nhiều thỏa ước tập thể hơn vào năm 2018, sau khủng hoảng mọi thứ tồi tệ hơn,” bà nói.

Khoảng 90% lao động Hy Lạp làm việc tại doanh nghiệp dưới 10 nhân viên, khiến thỏa ước tập thể càng quan trọng, Achtsioglou nhấn mạnh.

Tai nạn lao động leo thang

Hy Lạp ghi nhận số ca tử vong liên quan đến công việc cao hơn nhiều so với số liệu chính thức. Bộ Lao động báo cáo 51 ca năm 2023, nhưng Liên đoàn Công nhân Kỹ thuật (OSETEE) thống kê tới 179 ca. Riêng năm 2024, con số kỷ lục lên 201, và trong bốn tháng đầu năm 2025 đã có 47 ca.

OSETEE chỉ ra rằng các ngành như hàng hải, an ninh, khai thác đá, quân đội và lao động tự do (chiếm 20% lực lượng lao động) không được tính vào thống kê nhà nước. “Các vụ tử vong trong bệnh viện hoặc tai nạn giao thông cũng không được coi là tai nạn lao động,” Andreas Stoimenidis, chủ tịch OSETEE, nói.

Năm 2023, New Democracy thông qua luật cho phép làm việc tới 13 giờ/ngày cho một chủ lao động. Achtsioglou cảnh báo: “Thống kê cho thấy tai nạn thường xảy ra cuối ca làm việc.”

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cũng xác nhận Hy Lạp báo cáo thiếu tử vong lao động trong số liệu năm 2025.

Một phần tư số ca tử vong năm ngoái xảy ra trong ngành xây dựng và nông nghiệp, 15 ca trong du lịch – tất cả đều tuyển dụng tỷ lệ lớn lao động nhập cư. Hy Lạp đang chủ động tuyển thêm 200.000 lao động nước ngoài cho các ngành này, gây lo ngại về an toàn.

“Có thể có thành kiến vô thức đối với lao động nhập cư trong vấn đề an toàn,” Lefteris Papagiannakis, người đứng đầu Hội đồng Tị nạn Hy Lạp, nhận định với Al Jazeera.