Mối quan hệ Trump – Milei có thể thay đổi cục diện tranh chấp Falkland?

Tổng thống Argentina Javier Milei đã đẩy mạnh tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo Falkland (còn gọi là Malvinas) do Anh kiểm soát, trong bối cảnh mối quan hệ thân thiết của ông với Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng những căng thẳng leo thang giữa Washington và London làm dấy lên đồn đoán về tương lai của vùng lãnh thổ tranh chấp này.

Milei – nhà lãnh đạo theo đường lối dân túy cực hữu của đảng Tiến bộ Tự do – thường xuyên tham dự các sự kiện chính trị ủng hộ Trump tại Mỹ. Trump từng gọi Milei là “tổng thống yêu thích” của mình. Hai nhà lãnh đạo đã gặp nhau nhiều lần.

Quần đảo Falkland, cách đất liền Anh gần 13.000 km, là lãnh thổ hải ngoại tự quản của Anh với dân số chỉ khoảng 3.200 người nhưng là nơi làm tổ của khoảng một triệu con chim cánh cụt mỗi mùa hè. Argentina tuyên bố chủ quyền dựa trên thừa kế từ vương miện Tây Ban Nha từ thế kỷ 19, trong khi Anh viện dẫn sự hiện diện liên tục từ năm 1833 và kết quả cuộc trưng cầu dân ý năm 2013 – nơi 1.513 trên 1.517 cư dân bỏ phiếu muốn thuộc Anh.

Căng thẳng leo thang thành chiến tranh vào tháng 4/1982 khi Argentina chiếm đảo, sau đó Thủ tướng Anh Margaret Thatcher điều lực lượng đặc nhiệm tái chiếm. Xung đột kéo dài 74 ngày khiến 655 binh sĩ Argentina và 255 binh sĩ Anh thiệt mạng. Trớ trêu, Milei từng coi Thatcher – một chính trị gia bảo thủ – là hình mẫu chính trị.

Thời gian gần đây, dù các đời tổng thống cánh tả trước ông thường xuyên tái khẳng định chủ quyền, Milei ban đầu bị chỉ trích vì thái độ không đủ cứng rắn. Trong cuộc phỏng vấn với BBC năm 2024, ông chỉ trích các chính trị gia “đập ngực” về chủ quyền mà không đạt kết quả. Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn với một nền tảng phát trực tiếp tuần trước, ông tuyên bố Argentina “đang tiến triển chưa từng có” về vấn đề Falkland.

Phát ngôn của Milei diễn ra trong bối cảnh uy tín trong nước giảm mạnh. Theo chỉ số theo dõi của Hội đồng châu Mỹ (AS/COA), 61% người Argentina không hài lòng với Milei – mức thấp nhất kể từ khi ông nhậm chức tháng 12/2023.

Đồng thời, quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang xấu đi. Trump liên tục chỉ trích Thủ tướng Anh Keir Starmer vì lập trường về cuộc chiến Mỹ-Israel ở Iran, cáo buộc ông không hỗ trợ Washington và không giúp tái mở eo biển Hormuz. Sau khi chiến tranh bắt đầu và Starmer từ chối cho phép lực lượng Mỹ sử dụng căn cứ quân sự Anh để tấn công Iran, Trump mô tả lãnh đạo Anh là “không phải Churchill”. Quốc vương Charles III và Hoàng hậu Camilla đã đến Mỹ từ thứ Hai đến thứ Năm tuần này, trong nỗ lực được Đại sứ Anh Christian Turner gọi là “làm mới và hồi sinh tình bạn độc đáo” giữa hai đồng minh.

Về vấn đề Falkland, Mỹ từ lâu duy trì lập trường trung lập, chỉ công nhận quần đảo nằm dưới sự quản lý của Anh. Nhưng các báo cáo gần đây cho thấy Lầu Năm Góc đã chuẩn bị một bản ghi nhớ đề xuất các lựa chọn để Trump trừng phạt các đồng minh bị cho là không hỗ trợ đầy đủ trong cuộc chiến Iran, bao gồm xem xét lại lập trường của Mỹ về quần đảo Falkland. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã hạ thấp khả năng Washington thay đổi quan điểm.

Giới chuyên gia cho rằng dù quan hệ Trump-Milei tốt đẹp, giải quyết tranh chấp Falkland vẫn phụ thuộc vào thuyết phục Anh. “Bất kỳ giải pháp nào cho cuộc tranh chấp lâu dài này chắc chắn sẽ liên quan đến đàm phán, và điều đó có nghĩa là thuyết phục người Anh, chứ không phải người Mỹ”, Benjamin Gedan, Giám đốc chương trình Mỹ Latinh tại Trung tâm Stimson ở Washington, nói với Al Jazeera. Ông cho rằng những gợi ý thay đổi lập trường trung lập của Mỹ rõ ràng được thiết kế để chọc tức Thủ tướng Anh, trong bối cảnh Trump vẫn là “người hâm mộ lớn” của Milei – đã giúp Argentina gia hạn thỏa thuận hoán đổi ngoại tệ 20 tỷ USD để ổn định đồng peso trước cuộc bầu cử lập pháp 2025.