Người dân Armenia đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử then chốt định hướng quan hệ với Nga và châu Âu

Người dân Armenia đang đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử quốc hội, được xem là cuộc sát hạch quan trọng đối với nỗ lực của chính phủ nhằm đạt được thỏa thuận hòa bình với Azerbaijan đối thủ và nới lỏng quan hệ với Moscow.

Thủ tướng Nikol Pashinyan cùng đảng cầm quyền Hợp đồng Dân sự đang tìm kiếm một nhiệm kỳ mới mạnh mẽ để tiếp tục định hướng lại chính sách đối ngoại theo hướng xích gần châu Âu và rời xa cựu cường quốc thống trị Nga. Phe đối lập bao gồm một số đảng có quan điểm công khai thân Moscow.

Sau khi bỏ phiếu hôm 7/6, Thủ tướng Pashinyan tuyên bố Armenia sẽ tiếp tục củng cố nền độc lập, nhà nước, dân chủ và pháp quyền. “Liên minh châu Âu là đối tác chính của chúng tôi trong thực hiện cải cách dân chủ và chúng tôi sẽ tiếp tục con đường đó”, ông nói.

Ông cũng nhấn mạnh không có căng thẳng giữa Armenia và Moscow. “Quan hệ của chúng tôi với Nga mang tính thể chế và dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau,” hãng thông tấn Armenpress dẫn lời ông cho biết.

Kể từ khi lên nắm quyền năm 2018, Thủ tướng Pashinyan đã đưa Armenia xích lại gần phương Tây và rời xa Nga, động thái khiến Moscow tức giận. Trong những tuần gần đây, các quan chức Nga áp đặt hạn chế xuất khẩu hàng hóa Armenia, trong khi các quan chức cấp cao, gồm cả Tổng thống Vladimir Putin, đưa ra những lời đe dọa trắng trợn, so sánh con đường của Armenia với con đường mà Ukraine đã đi.

Một ngày trước cuộc bỏ phiếu, các nhà điều tra Armenia cho biết họ đã phát lệnh bắt giữ sáu thành viên của đảng Nước Armenia Hùng mạnh (Strong Armenia) vì tội mua chuộc phiếu bầu. Ủy ban Bầu cử Trung ương Armenia xác nhận hôm 6/6 rằng đảng này vẫn có thể tham gia tranh cử, sau khi một thành viên của đảng đối lập Cộng hòa kháng cáo yêu cầu cấm đảng Nước Armenia Hùng mạnh vì cáo buộc tham nhũng.

Quốc hội Armenia (National Assembly) phải có ít nhất 101 thành viên được bầu với nhiệm kỳ 5 năm. Các đảng phải giành được ít nhất 4% số phiếu để có ghế, trong khi các liên minh từ 3 đảng trở lên phải đạt 8%. Có 2 liên minh chính trị và 17 đảng tham gia cuộc bầu cử lần này. Hầu hết các nhà thăm dò và chuyên gia đều dự đoán đảng của Thủ tướng Pashinyan sẽ giành chiến thắng.

Các điểm bỏ phiếu mở cửa từ 8h sáng đến 8h tối giờ địa phương (tức 4h đến 16h GMT).

An ninh và bản sắc là vấn đề hàng đầu

Thủ tướng Pashinyan đã coi cuộc bỏ phiếu như một sự lựa chọn giữa hòa bình lâu dài với Azerbaijan hoặc quay trở lại chiến tranh. Những nỗ lực hòa bình của ông là trọng tâm trong chiến dịch tranh cử, bao gồm thỏa thuận được ký tại Nhà Trắng hồi tháng 8/2025 với Azerbaijan, chấm dứt cuộc chiến kéo dài từ cuối thập niên 1980. Cuộc xung đột kết thúc năm 2023 khi quân đội Azerbaijan chiếm quyền kiểm soát vùng Nagorno-Karabakh và phần lớn người Armenia sinh sống tại đây phải bỏ chạy.

Những người ủng hộ Thủ tướng Pashinyan ca ngợi cách điều hành của ông, với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) bình quân đầu người tăng gấp đôi kể từ khi ông lên nắm quyền. “Tôi thực sự thích cách Armenia phát triển ngay trước mắt mình”, bà Karine Darbinyan, 39 tuổi, nói với hãng tin Reuters tại một cuộc mít tinh ủng hộ Thủ tướng Pashinyan ở quảng trường trung tâm Yerevan.

Thủ tướng 51 tuổi cũng tìm cách giảm sự phụ thuộc của Armenia vào Moscow sau khi Nga không hỗ trợ trong cuộc xung đột Karabakh, đồng thời tuyên bố Armenia sẽ theo đuổi chính sách đối ngoại cân bằng sau bầu cử.

Bà Maria Titizian, tổng biên tập EVN Report, một tạp chí tin tức trực tuyến có trụ sở tại Yerevan, cho biết các vấn đề chính đối với cử tri liên quan đến an ninh và bản sắc. “Đó là việc Armenia nên đảm bảo an ninh như thế nào trong một môi trường khu vực đã thay đổi sâu sắc, mối quan hệ với Nga ra sao, đặc biệt sau khi nhiều giả định nền tảng của kiến trúc an ninh hậu Xô viết bị lung lay, và liệu có nên tiếp tục tăng cường quan hệ với châu Âu, Mỹ, cũng như hòa bình với Azerbaijan nên như thế nào”, bà Titizian nói với Al Jazeera.

Bà cho biết chiến dịch tranh cử bị đánh dấu bởi sự gieo rắc nỗi sợ, khi đảng cầm quyền nói rằng nếu phe đối lập thân Nga thắng cử, “chắc chắn sẽ có chiến tranh với Azerbaijan”, còn phe thân Nga thì nói “nếu cắt đứt quan hệ với Nga, hậu quả kinh tế sẽ là thảm họa đối với đất nước”.

Phe đối lập thân Nga

Thủ tướng Pashinyan phải đối mặt làn sóng chỉ trích từ phe đối lập và một bộ phận công chúng, những người cáo buộc ông đã đầu hàng Azerbaijan.

Phe đối lập Armenia bị chi phối bởi đảng Nước Armenia Hùng mạnh, do tỷ phú người Nga gốc Armenia Samvel Karapetyan thành lập năm ngoái. Ông Karapetyan đang bị quản thúc tại gia vì tội âm mưu đảo chính và muốn giữ Armenia gần gũi với Nga, một nhà cung cấp năng lượng và người mua hàng xuất khẩu chủ chốt.

Tại một cuộc mít tinh của đảng Nước Armenia Hùng mạnh ở Yerevan, một phụ nữ chỉ cho biết tên là Gayane nói rằng bà ủng hộ ông Karapetyan vì ông sẽ đảm bảo “Armenia của chúng ta vẫn là Armenia”. Bà Gayane cho biết gốc gác của bà là ở Nagorno-Karabakh, vùng lãnh thổ ly khai có người dân tộc Armenia sinh sống bị Azerbaijan chiếm lại trong cuộc chiến năm 2023. “Chính quyền hiện tại đã lấy đi hy vọng đó khỏi chúng tôi. Và Samvel Karapetyan đã cho chúng tôi hy vọng mới rằng ít nhất chúng tôi có thể bảo tồn Armenia và các truyền thống của mình”, bà Gayane nói với Reuters.

Thành tích dân chủ của Thủướng Pashinyan cũng là vấn đề được đưa ra trong cuộc bầu cử. Tám năm sau khi lên nắm quyền với lời hứa xóa bỏ hệ thống đầu sỏ chính trị ở Armenia, ông phải đối mặt với những cáo buộc ngày càng tăng về sự thụt lùi dân chủ. Chính phủ về cơ bản bảo vệ các hành động của cơ quan thực thi pháp luật đối với những cá nhân mà họ cho là đang cố gắng kích động đảo chính.