Nga tuyên bố lực lượng Phi châu ngăn chặn đảo chính tại Mali sau khi phiến quân chiếm thị trấn
Nga tuyên bố lực lượng Quân đoàn Phi châu đã ngăn chặn một cuộc đảo chính tại Mali, gây tổn thất nặng cho quân nổi dậy. Tuy nhiên, các báo cáo địa phương cho thấy lực lượng này đã đàm phán rút lui, và phiến quân đã chiếm được thị trấn Kidal.
Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố rằng Quân đoàn Phi châu (Africa Corps) - lực lượng kế thừa tập đoàn lính đánh thuê Wagner - đã ngăn chặn một cuộc đảo chính tại Mali vào cuối tuần qua, tránh được thương vong hàng loạt cho dân thường và gây ra “tổn thất không thể bù đắp” cho quân nổi dậy.
Trong một tuyên bố, Bộ Quốc phòng Nga cho biết lực lượng của họ tại thị trấn sa mạc Kidal gần biên giới Algeria đã chiến đấu hơn 24 giờ đồng hồ trong tình trạng bị bao vây hoàn toàn và áp đảo về quân số. Phía Nga cũng cáo buộc, dù không đưa ra bằng chứng, rằng các tay súng đã được huấn luyện bởi các giảng viên lính đánh thuê châu Âu, bao gồm cả người Ukraine. Số thương vong không được nêu rõ.
Trái ngược với tuyên bố của Nga, các báo cáo địa phương hôm thứ Hai cho thấy các binh sĩ Quân đoàn Phi châu đã đàm phán để rút lui, với Algeria làm trung gian.
Cuối tuần qua, lực lượng nổi dậy tại Mali đã đánh đuổi Quân đoàn Phi châu khỏi Kidal, phát động một cuộc tấn công gần thủ đô Bamako, và giết chết Bộ trưởng Quốc phòng Sadio Camara – một đồng minh thân cận của Moscow – trong một vụ đánh bom tự sát.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm thứ Ba riêng rẽ nói với các phóng viên tại Moscow rằng việc khôi phục hòa bình và ổn định tại Mali là ưu tiên hàng đầu.
Việc Kidal – thành phố mà lực lượng Nga lần đầu giúp chính quyền quân sự tái chiếm vào năm 2023 – thất thủ và chuyển giao lãnh thổ cho liên minh nổi dậy được xem là bằng chứng cho giới hạn ảnh hưởng quân sự của Moscow tại Tây Phi.
Đài phát thanh nhà nước Pháp RFI dẫn lời một quan chức Mali giấu tên cho biết thống đốc Kidal đã cảnh báo Quân đoàn Phi châu về cuộc tấn công ba ngày trước khi nó xảy ra và việc rút lui của họ đã được thương lượng trước. “Người Nga đã phản bội chúng tôi ở Kidal,” quan chức này nói.
Mali đã chìm trong bạo lực trên nhiều mặt trận kể từ năm 2012 sau một cuộc nổi dậy do phiến quân Tuareg gây ra. Cuộc khủng hoảng an ninh lên đến đỉnh điểm mới vào thứ Bảy tuần trước sau khi phe ly khai và thánh chiến liên kết với al-Qaida hợp lực phát động các cuộc tấn công phối hợp, giáng một đòn mạnh vào chính quyền quân sự của nước này cùng các đồng minh Nga.
Trong những năm gần đây, Nga đã thâm nhập vào Sahel, vành đai bán sa mạc trải dài qua nhiều quốc gia bao gồm Mali, Burkina Faso và Niger. Cả ba nước đều trải qua các cuộc đảo chính quân sự, trong đó lực lượng Pháp và Liên Hợp Quốc bị trục xuất và thay thế bằng sự hỗ trợ của Nga, khi các chính quyền quân sự tìm cách củng cố quyền lực và đối phó với các cuộc nổi dậy thánh chiến và ly khai kéo dài.
Khoảng 2.000 binh sĩ Nga được triển khai tại Mali, quốc gia không giáp biển, dưới danh nghĩa Quân đoàn Phi châu, lực lượng kế thừa tập đoàn Wagner trên khắp châu Phi. Các blogger quân sự thân Bộ Quốc phòng trước đó cho biết một trực thăng Nga đã bị bắn hạ gần thành phố Gao, khiến toàn bộ người trên máy bay thiệt mạng.
Các đoạn video đăng tải trên mạng xã hội dường như cho thấy binh sĩ Nga giao tranh với quân nổi dậy, với một đoạn clip cho thấy quân nổi dậy thu giữ vũ khí quân sự của Nga. Cư dân các khu phố trong và ngoài Bamako cũng cho biết đã nhìn thấy các tay súng thánh chiến thuộc tổ chức Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM) liên kết với al-Qaida di chuyển tự do trong vài ngày qua.
Các nhà phân tích như Ulf Laessing, trưởng chương trình Sahel tại Quỹ Konrad-Adenauer-Stiftung có trụ sở tại Bamako, cho rằng Nga có thể thay đổi chiến thuật trong ngắn hạn và di chuyển về phía nam. “Tôi nghĩ người Nga sẽ tập trung bảo vệ chính quyền và để lại phía bắc cho quân nổi dậy,” ông nói với Guardian.
Peskov nói với các phóng viên rằng Moscow không có thông tin về tung tích của Assimi Goïta, nhà lãnh đạo quân sự đã lật đổ chính phủ dân sự của Mali trong cuộc đảo chính năm 2020 và nhậm chức trong vòng một năm, nhưng không được nhìn thấy công khai kể từ khi xảy ra bất ổn. Văn phòng tổng thống Mali đã đăng ảnh ông ta trong cuộc họp với đại sứ Nga Igor Gromyko trên X vào chiều thứ Ba, trong một cuộc họp được cho là diễn ra cùng ngày.
Tuy nhiên, điều đó không làm giảm suy đoán về tương lai của Goïta với tư cách là nhà lãnh đạo quân sự và các báo cáo về phe phái trong chính quyền. “Goïta đã mất chỗ đứng… ông ta không còn uy tín chính trị đối với chính quyền quân sự,” một cựu nhà ngoại giao Mali giấu tên nói với Guardian.
