Mỹ và Iran đạt thỏa thuận sơ bộ 60 ngày: Những điều đã biết

Mỹ và Iran được cho là đã đạt được một bản ghi nhớ (MOU) sơ bộ hôm thứ Năm (28/5/2026), đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn giữa hai nước thêm 60 ngày và bắt đầu đàm phán để chấm dứt vĩnh viễn chiến tranh, các quan chức cho biết.

Các nguồn tin chính thức của Mỹ nói với Al Jazeera rằng khuôn khổ này vẫn cần được Tổng thống Donald Trump phê duyệt cuối cùng. Tuy nhiên, cả Mỹ và Iran đều chưa đưa ra bình luận nào về MOU.

Hãng tin bán chính thức Tasnim của Iran, trích dẫn nguồn tin thân cận với nhóm đàm phán, cho biết văn bản MOU vẫn chưa được hoàn thiện hoặc xác nhận, và công chúng sẽ được thông báo khi điều đó xảy ra.

Eo biển Hormuz

Theo các báo cáo truyền thông, MOU sẽ nêu rõ rằng việc vận chuyển qua eo biển Hormuz là “không bị hạn chế”, nghĩa là sẽ không có phí, không có “quấy rối” và Iran sẽ có 30 ngày để loại bỏ tất cả các quả thủy lôi. Lệnh phong tỏa hải quân hiện tại của Mỹ đối với các cảng của Iran cũng sẽ được dỡ bỏ “theo tỷ lệ khôi phục vận chuyển thương mại” qua eo biển. Mỹ sẽ miễn trừ một số lệnh trừng phạt đối với Iran, cho phép nước này tự do bán dầu.

Vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz là điểm mấu chốt chính trong các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran. Iran đã hạn chế vận chuyển qua eo biển từ đầu tháng 3, cho phép một số tàu từ các nước được chọn đi qua nhưng yêu cầu họ phải đàm phán với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Một số tàu đã phải trả phí lên tới 2 triệu USD. Đáp lại, Mỹ bắt đầu phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran vào tháng 4, gây thêm gián đoạn nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu.

Chương trình hạt nhân của Iran

MOU cũng sẽ bao gồm cam kết của Iran không chế tạo vũ khí hạt nhân. Trong thời gian 60 ngày sau khi thỏa thuận mới có hiệu lực, vấn đề đầu tiên được thảo luận trong các cuộc đàm phán hòa bình sẽ là chương trình làm giàu urani của Iran và cách xử lý kho dự trữ urani đã làm giàu ở mức độ cao của nước này.

Iran được cho là đang nắm giữ khoảng 440 kg urani đã được làm giàu tới 60%, thiếu mức 90% cần thiết cho vật liệu cấp độ vũ khí. Tehran tuyên bố chương trình hạt nhân chỉ phục vụ mục đích dân sự, nhưng Israel, Mỹ và các nước phương Tây cho rằng Iran thực sự đang chuẩn bị khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân.

Mỹ muốn kho dự trữ này được giao lại cho họ, nhưng Iran đã bác bỏ. Iran được cho là sẵn sàng xem xét chuyển giao cho bên thứ ba. Tuy nhiên, tuần trước, lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã ra chỉ thị không được đưa urani đã làm giàu ra nước ngoài.

Viện trợ và trừng phạt

MOU được cho là có cơ chế để Iran nhận được viện trợ nhân đạo. Ngoài ra, Mỹ sẽ cam kết thảo luận về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng các tài sản của Iran bị đóng băng ở nước ngoài.

Lebanon

Theo các báo cáo truyền thông, cuộc chiến của Israel ở Lebanon sẽ kết thúc theo thỏa thuận. Israel đang tấn công các thành trì của Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Kể từ ngày 2 tháng 3, khi Israel mở rộng cuộc xâm lược vào miền nam Lebanon, hơn 3.000 người đã thiệt mạng, bao gồm nhân viên y tế và dân thường.

Tiến trình ngoại giao

Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan Ishaq Dar dự kiến gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại Washington, DC, vào thứ Sáu để tiếp tục đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh. Pakistan đã làm trung gian hòa giải giữa các bên. Tuy nhiên, bất chấp các cuộc đàm phán cấp cao, gần đây đã có sự leo thang các cuộc tấn công từ cả hai phía.

Tuần trước, quân đội Mỹ đã tiến hành một loạt cuộc tấn công gần eo biển Hormuz. Hôm thứ Năm, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã bắn hạ năm máy bay không người lái tấn công của Iran và tấn công một trạm kiểm soát mặt đất ở Bandar Abbas. Các cuộc tấn công của Iran vào các tài sản và cơ sở hạ tầng năng lượng của Mỹ ở Vịnh vẫn tiếp diễn.

MOU tìm kiếm việc chấm dứt các hành động thù địch trong 60 ngày, trong thời gian đó Mỹ và Iran sẽ đàm phán về các vấn đề khác như dỡ bỏ trừng phạt. Axios dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết chính quyền Trump hy vọng sẽ thảo luận về việc Iran hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.