Mỹ trừng phạt Thứ trưởng Dầu mỏ Iraq vì bị cáo buộc hỗ trợ Iran bán dầu

Ngày 1/5, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ thông báo áp đặt trừng phạt đối với Thứ trưởng Dầu mỏ Iraq Ali Maarij al-Bahadly. Theo OFAC, ông al-Bahadly bị cáo buộc đã hỗ trợ Iran xuất khẩu dầu bất hợp pháp, lợi dụng các vị trí chính thức của mình trong nhiều năm qua, từ chức Chủ tịch Ủy ban Dầu khí Quốc hội Iraq đến vai trò tại Bộ Dầu mỏ.

OFAC cho biết động thái này nhằm gia tăng áp lực kinh tế lên Iran, trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran đang có dấu hiệu tiến triển dè dặt. Các quan chức Iran cho biết họ đang xem xét đề xuất của Mỹ.

Theo thông cáo, OFAC cũng trừng phạt ba thủ lĩnh của các nhóm vũ trang thân Iran là Kata'ib Sayyid al-Shuhada (KSS) và Asa'ib Ahl al-Haq (AAH). Cùng với nhóm Kataib Hezbollah, Washington cho rằng các nhóm này chịu trách nhiệm tấn công nhân viên và thường dân Mỹ.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố: “Giống như một băng đảng lưu manh, chế độ Iran đang cướp bóc các nguồn lực thuộc về người dân Iraq. Bộ Tài chính sẽ không đứng yên khi Iran khai thác dầu của Iraq để tài trợ cho khủng bố chống lại Mỹ và các đối tác của chúng tôi.”

OFAC cáo buộc al-Bahadly đã tạo điều kiện cho một tay buôn lậu dầu có liên hệ với Iran tên Salim Ahmed Said và nhóm AAH chiếm đoạt các sản phẩm dầu của Iraq. Năm ngoái, Mỹ đã trừng phạt Said vì điều hành một mạng lưới công ty bán dầu Iran dưới vỏ bọc dầu Iraq để tránh lệnh trừng phạt. Tay buôn lậu này, theo các quan chức Mỹ, đã tiếp cận được nguồn dầu ưu đãi của Iraq và có được tài liệu giả mạo từ các quan chức chính phủ Iraq.

Bộ Dầu mỏ Iraq chưa đưa ra bình luận về thông tin này.

Các lệnh trừng phạt diễn ra khi Thủ tướng chỉ định của Iraq, Ali al-Zaidi, đang nỗ lực thành lập chính phủ mới. Một số nhà lập pháp Iraq và truyền thông cho rằng al-Bahadly là một trong những ứng cử viên sáng giá cho vị trí Bộ trưởng Dầu mỏ.

Đây là một trong những lệnh trừng phạt hiếm hoi của Washington nhắm vào các thành viên chính phủ Iraq, khi Mỹ nỗ lực hạn chế ảnh hưởng của các nhóm thân Iran. Trước đó, Tổng thống Donald Trump từng công khai bác bỏ khả năng cựu Thủ tướng Nouri al-Maliki trở lại nắm quyền. Báo Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Iraq và Mỹ cho biết Washington đã tạm dừng vận chuyển hàng hóa và một số chương trình hợp tác an ninh với quân đội Iraq.

Bà Victoria Taylor, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ phụ trách Iraq dưới thời chính quyền Joe Biden, nhận định động thái này là “một tín hiệu cứng rắn của chính quyền Trump trong bối cảnh các cuộc thảo luận nội các đang diễn ra ở Baghdad”. Bà Taylor cho rằng điều này nhằm ngăn al-Bahadly trở thành Bộ trưởng Dầu mỏ, đồng thời gửi thông điệp rõ ràng rằng chính quyền Trump nghiêm túc trong việc loại các lực lượng dân quân và những người liên quan khỏi các vị trí chủ chốt.

Mối quan hệ giữa Iran và Mỹ đang căng thẳng kể từ khi các cuộc không kích chung Mỹ-Israel xảy ra vào cuối tháng 2. Lệnh ngừng bắn mong manh đạt được ngày 8/4 đã chuyển thành cuộc đấu tranh về kiểm soát eo biển Hormuz. Khoảng 1/5 lượng năng lượng xuất khẩu toàn cầu đi qua tuyến đường thủy hẹp này. Các lực lượng Iran đã kiểm soát eo biển bằng cách tấn công hoặc đe dọa các tàu thuyền, trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân lên các cảng của Iran, khiến việc xuất khẩu dầu trở nên bất khả thi.