Ngày thứ Sáu (giờ địa phương), Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận đã tiến hành các cuộc không kích nhằm đáp trả vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Iran nhằm vào tàu chở hàng Ever Lovely mang cờ Singapore một ngày trước đó.
Theo tuyên bố của CENTCOM, các máy bay Mỹ đã tấn công các địa điểm lưu trữ tên lửa và UAV của Iran, cũng như các trạm radar ven biển. “Hành vi nguy hiểm của Iran đã phá hoại quyền tự do hàng hải, khi thương mại ngày càng lưu thông qua hành lang thương mại quốc tế quan trọng này”, CENTCOM nêu rõ.
Các cuộc không kích được ghi nhận gần cảng Sirik, miền nam Iran. Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đã cảnh báo, coi vụ tấn công tàu Ever Lovely là “một vi phạm ngu ngốc” đối với bản ghi nhớ ngày 17/6 giữa Mỹ và Iran. Bản ghi nhớ này kêu gọi chấm dứt vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon, vốn đã tạm dừng cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động chống Iran từ ngày 28/2.
Tuy nhiên, bản ghi nhớ không phải là thỏa thuận cuối cùng mà chỉ là bước đệm cho các cuộc đàm phán tiếp theo, bao gồm cả vấn đề qua lại eo biển Hormuz – tuyến đường thủy huyết mạch cho thương mại toàn cầu. Kể từ khi chiến tranh bắt đầu, Iran đã đóng cửa eo biển, đẩy giá nhiên liệu, phân bón và các mặt hàng khác tăng vọt.
Bản ghi nhớ từng quy định Iran phải nỗ lực hết sức trong 60 ngày để cho phép tàu thương mại đi qua eo biển miễn phí. Nhưng lệnh ngừng bắn mong manh đã bị đe dọa khi Israel tiếp tục tấn công Lebanon. Iran đáp trả bằng cách tái đóng cửa eo biển Hormuz vào tuần trước.
Vụ việc xảy ra hôm thứ Năm, khi tàu Ever Lovely di chuyển qua eo biển gần bờ biển Oman, bị trúng đạn. Không có thủy thủ nào bị thương, tàu tiếp tục hành trình. Tổng thống Trump cáo buộc Iran đã phóng ít nhất 4 UAV tấn công về phía tàu, Mỹ bắn hạ 3 chiếc, nhưng một chiếc đã trúng mục tiêu.
“Một trong những UAV đã đâm trúng boong trên của một tàu chở hàng lớn và rất đắt tiền”, Trump viết trên mạng xã hội Truth Social. Tại cuộc họp báo, khi được hỏi về thỏa thuận ngừng bắn, ông nói: “Tôi không thích việc họ đã nổ súng hôm qua. Con tàu đã bị hư hại một chút. Họ không nên làm điều đó.”
CENTCOM khẳng định chính quyền Trump coi vụ tấn công là vi phạm lệnh ngừng bắn. “Sự xâm lược vô cớ của lực lượng Iran nhằm vào tàu thương mại rõ ràng đã vi phạm lệnh ngừng bắn. Hơn nữa, hành vi nguy hiểm của Iran phá hoại quyền tự do hàng hải”, tuyên bố viết.
Phóng viên Kimberly Halkett của Al Jazeera nhận định, các cuộc tấn công hôm thứ Sáu được Nhà Trắng xem như hành động răn đe. Bà lưu ý phản ứng của Mỹ lần này có vẻ kiềm chế hơn so với các cuộc tấn công trước đây. “Không nghi ngờ gì việc Mỹ hành động một cách có chừng mực cho thấy họ phân biệt giữa một cuộc tấn công của Iran vào tàu thương mại và một cuộc tấn công vào tàu chiến Mỹ. Nhưng chắc chắn có nỗi lo tại Washington về nguy cơ leo thang từ việc này”, bà nói.
