Mỹ chỉ trích Trung Quốc 'tài trợ' cho Iran, kêu gọi Bắc Kinh giúp mở cửa eo biển Hormuz

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 4/5 đã chỉ trích mạnh mẽ mối quan hệ giữa Trung Quốc và Iran, cáo buộc Bắc Kinh đang 'tài trợ' cho Tehran thông qua việc mua 90% năng lượng của nước này. Phát biểu trên Fox News, ông Bessent nói: 'Iran là nhà nước bảo trợ khủng bố lớn nhất thế giới, và Trung Quốc đã mua 90% năng lượng của họ, vì vậy họ đang tài trợ cho nhà nước bảo trợ khủng bố lớn nhất thế giới.'

Bất chấp cáo buộc, quan chức Mỹ vẫn kêu gọi Bắc Kinh tham gia cùng Washington trong chiến dịch mở lại eo biển Hormuz, vốn bị Iran phong tỏa. 'Các cuộc tấn công từ Iran đã đóng cửa eo biển. Chúng tôi đang mở lại nó. Vì vậy, tôi kêu gọi người Trung Quốc tham gia cùng chúng tôi trong việc hỗ trợ chiến dịch quốc tế này', ông Bessent nói.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump ngày 3/5 tuyên bố Mỹ sẽ 'dẫn đường' cho các tàu bị mắc kẹt trong eo biển Hormuz, cảnh báo Iran không can thiệp vào chiến dịch mang tên 'Dự án Tự do'. Ông Bessent khẳng định Mỹ 'có quyền kiểm soát tuyệt đối' eo biển này.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Mỹ cũng đề nghị Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình đối với Iran để giúp giải quyết cuộc khủng hoảng. 'Hãy để chúng tôi thấy họ tiến lên với một số biện pháp ngoại giao và thuyết phục người Iran mở eo biển', ông nói.

Ông Bessent cũng chỉ trích Trung Quốc và Nga đã phủ quyết các nỗ lực lên án việc Iran phong tỏa Hormuz tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Hồi đầu tháng 4, Bắc Kinh và Moscow đã chặn một dự thảo nghị quyết của Liên Hợp Quốc về Hormuz, cho rằng dự thảo này phiến diện và chỉ lên án Tehran mà không đề cập đến các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Đại sứ Trung Quốc Phó Thông cho biết dự thảo 'không nắm bắt được nguyên nhân gốc rễ và bức tranh toàn cảnh của cuộc xung đột một cách toàn diện và cân bằng'.

Kể từ khi hủy bỏ thỏa thuận hạt nhân đa phương với Iran trong nhiệm kỳ đầu năm 2018, ông Trump đã liên tục tìm cách bóp nghẹt xuất khẩu năng lượng của nước này thông qua chiến dịch 'gây áp lực tối đa' bằng các biện pháp trừng phạt. Thỏa thuận JCPOA trước đây cho phép Iran thu hẹp đáng kể chương trình hạt nhân dưới sự giám sát quốc tế để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế. Sau khi thỏa thuận sụp đổ, Trung Quốc vẫn tiếp tục nhập khẩu dầu từ Iran.

Tuần trước, sau khi Mỹ áp đặt trừng phạt đối với các thực thể Trung Quốc liên quan đến buôn bán dầu mỏ với Iran, Bắc Kinh tuyên bố không công nhận quyền tài phán của Washington đối với các giao dịch tài chính mà Mỹ không tham gia. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiên nhấn mạnh: 'Trung Quốc phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp không có cơ sở trong luật pháp quốc tế. Chúng tôi kêu gọi Mỹ ngừng áp đặt trừng phạt một cách tùy tiện và sử dụng quyền tài phán vượt lãnh thổ. Trung Quốc sẽ kiên quyết bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của các công ty Trung Quốc.'

Căng thẳng mới nổi về Iran diễn ra sau một thời gian quan hệ Trung-Mỹ ấm lên, khi hai nước đạt được thỏa thuận thương mại sơ bộ vào cuối năm ngoái. Trong nhiều năm, Mỹ coi Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh toàn cầu hàng đầu, vạch ra các kế hoạch đối phó với sức mạnh kinh tế, địa chính trị và quân sự ngày càng tăng của Bắc Kinh.

Quan hệ hai nước từng xấu đi do bất đồng về thương mại, tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông và vấn đề Đài Loan. Tuy nhiên, kể từ khi trở lại Nhà Trắng tháng 1/2025, Tổng thống Trump tuyên bố Washington sẽ chuyển hướng nguồn lực chính sách đối ngoại sang tập trung vào Tây Bán cầu thay vì cạnh tranh ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Ông Bessent cho biết hội nghị thượng đỉnh vào tuần tới sẽ cho phép Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình trao đổi quan điểm trực tiếp. 'Chúng ta đã có sự ổn định tuyệt vời trong mối quan hệ, và một lần nữa, điều đó đến từ việc hai nhà lãnh đạo có sự tôn trọng lớn dành cho nhau', ông nói.