Mỹ cáo buộc Canada can thiệp bầu cử giữa nhiệm kỳ

Đại sứ quán Mỹ tại Canada ngày 29/10 công bố bản thông tin (fact sheet) cáo buộc các chính trị gia Canada tìm cách gây ảnh hưởng tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ, dẫn chứng bằng các động thái đáp trả chiến dịch thuế quan của Tổng thống Donald Trump. Phía Canada bác bỏ, khẳng định không bao giờ can thiệp vào bầu cử Mỹ.

Theo bản thông tin, Washington cho rằng chính phủ Canada "gạt phắt" các lo ngại về khả năng can thiệp bầu cử, trong khi các bộ trưởng và thủ hiến nước này công khai mô tả kế hoạch gây ảnh hưởng tới chính trường Mỹ trong các văn bản chính thức và phát biểu trước công chúng.

Hai nước lâm vào cuộc chiến thương mại từ đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump hồi 2025, khi Canada áp thuế nhập khẩu đáp trả các mức thuế của Mỹ. Đại sứ quán Mỹ xem những phát ngôn về thuế quan là nỗ lực tác động tới cuộc bầu cử ngày 3/11.

Bản thông tin nêu đích danh Bộ trưởng Công nghiệp Canada Melanie Joly, dẫn lại phát biểu hồi tháng 8 của bà về việc đáp trả thuế quan của ông Trump: "Chúng tôi cũng nhắm vào những sản phẩm tác động tới các bang của Mỹ. Vì vậy chúng tôi đang hành động khôn ngoan và có chiến lược để tạo sức ép chính trị".

Cơ quan này cũng phản đối việc bà Joly gặp gỡ các quan chức đảng Dân chủ tại Boston và Chicago hồi tháng 9. Khi được phóng viên hỏi điều gì có thể xảy ra với thuế quan nếu đảng Dân chủ thắng bầu cử giữa nhiệm kỳ, bà trả lời: "Đó chính là lý do tôi gặp gỡ nhiều thống đốc và các ứng viên tổng thống tiềm năng đến vậy".

Bộ trưởng Joly bác bỏ ý cho rằng hành động của bà có thể cấu thành can thiệp, khẳng định Canada sẽ không bao giờ xen vào bầu cử Mỹ. Bà nói các cuộc gặp với chính trị gia Mỹ thuộc cả hai đảng là nhằm xây dựng kinh tế Canada. "Về cơ bản, những gì tôi làm ở Mỹ là thu hút đầu tư", bà nói với phóng viên ngày 14/10.

Đại sứ quán Mỹ cũng đề cập lời kêu gọi áp biện pháp trả đũa lên hàng hóa Mỹ của Thủ hiến Ontario Doug Ford, cùng chiến dịch quảng cáo chống thuế quan của chính quyền tỉnh này khởi động từ năm ngoái. Chiến dịch sử dụng đoạn phim Tổng thống Mỹ Ronald Reagan phê phán thuế quan trong bài phát thanh năm 1987, khiến ông Trump đình chỉ đàm phán thương mại với Canada hồi tháng 10/2025.

Dù nêu nhiều ví dụ về việc quan chức Canada tìm cách tác động chính sách thương mại Mỹ, bản thông tin không giải thích các nỗ lực đó cấu thành can thiệp bầu cử như thế nào.

Một trường hợp khác được nhắc tới là nghị sĩ đảng Tự do Anthony Housefather, người nói đã vận động tranh cử tại Florida thay cho Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ Debbie Wasserman Schultz trước cuộc bầu cử sơ bộ của bà hồi tháng 8.

Bản thông tin còn cáo buộc một số công dân Canada tham gia bất hợp pháp vào bầu cử Mỹ, nêu tên 11 người từng bị buộc tội hoặc kết án vì bỏ phiếu trong giai đoạn 2012–2024. Tuy nhiên, văn bản không đưa ra bằng chứng liên kết những người này với nỗ lực của chính phủ Canada nhằm xen vào bầu cử Mỹ.

"Mọi người Canada nên tránh tìm cách tham gia hoặc gây ảnh hưởng tới bầu cử Mỹ dưới bất kỳ hình thức nào. Người Mỹ quyết định bầu cử của nước Mỹ", tuyên bố của đại sứ quán viết.

Bản thông tin được công bố một tuần sau khi Đại sứ Mỹ tại Canada Pete Hoekstra nói Washington đang theo dõi sát Canada trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ. "Chúng tôi đang theo dõi, đang đánh giá và nếu một phần trong đó trở thành can thiệp bầu cử thì Mỹ sẽ phản ứng", ông Hoekstra phát biểu trong một cuộc phỏng vấn podcast, theo The Canadian Press.

Mỹ và Canada vốn là đồng minh lâu năm, nhưng quan hệ rạn nứt từ khi ông Trump trở lại nắm quyền. Ngoài việc khơi mào chiến tranh thương mại với Canada, nhà lãnh đạo đảng Cộng hòa còn nhiều lần đe dọa biến Canada thành bang thứ 51 của Mỹ.

Trước đó cũng có thông tin cho rằng các lãnh đạo phong trào ly khai ở tỉnh Alberta đã tìm kiếm sự ủng hộ từ quan chức chính quyền Trump trước cuộc trưng cầu dân ý về độc lập của tỉnh này. Trước cuộc bỏ phiếu cấp tỉnh hôm 27/10, Thủ tướng Canada Mark Carney lên tiếng về lo ngại Mỹ can thiệp, nói rằng Canada mong chính phủ nước ngoài đứng ngoài các cuộc bầu cử của mình.

"Kỳ vọng của chúng tôi, nói cho rõ ràng, với các chính phủ nước ngoài, kể cả Mỹ, là chúng tôi không xen vào bầu cử của họ và họ cũng không xen vào bầu cử của chúng tôi", ông Carney nói với Global News.

Hãng tin Al Jazeera cho biết đã liên hệ với Văn phòng Thủ tướng và Bộ Ngoại giao Canada, cùng văn phòng Thủ hiến Ontario Doug Ford và Bộ trưởng Công nghiệp Joly để đề nghị bình luận.