Đặc phái viên Mỹ gặp Putin: Nga trả tự do cho giáo viên Mỹ, nối lại đàm phán hòa bình

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã kết thúc vòng gặp mới nhất với Tổng thống Nga Vladimir Putin, đánh dấu việc Nga trả tự do cho một giáo viên Mỹ đã nghỉ hưu và hai bên nhất trí nối lại đàm phán hòa bình về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Kyiv ngày càng lo ngại Washington đang rút dần sự ủng hộ dành cho Ukraine.

Theo thông tin từ phía Mỹ, hôm thứ Tư, Witkoff đến gặp Putin tại Cung Constantine ở Saint Petersburg, trong khi Kushner tham dự trực tuyến. Đây là lần gặp lại giữa hai đặc phái viên với nhà lãnh đạo Nga kể từ chuyến công du Moskva hồi tháng 9. Hai ông đang giữ vai trò chủ chốt trong các nỗ lực đàm phán dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Vòng đàm phán mới nhất diễn ra khi chính quyền Trump gia tăng nỗ lực nhằm đạt một thỏa thuận hòa bình, chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 5 năm của Nga tại Ukraine – cuộc xung đột bắt đầu từ tháng 2/2022 khi Nga mở chiến dịch quân sự toàn diện vào quốc gia Đông Âu này.

Tuy nhiên, tại Kyiv đang dấy lên lo ngại rằng chính quyền Trump đang lùi bước khỏi cam kết hỗ trợ Ukraine. Tổng thống Trump được cho là duy trì quan hệ thân thiện với Putin, và giới phê bình lo ngại ông có thể nhượng bộ các yêu cầu của Nga để đạt thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột đẫm máu nhất châu Âu kể từ Thế chiến II.

Putin đồng ý nối lại đàm phán hòa bình với Ukraine và Mỹ

Trong cuộc gặp hôm thứ Tư, Tổng thống Nga đã đồng ý nối lại các cuộc đàm phán hòa bình với Ukraine do Mỹ làm trung gian, lần đầu tiên sau nhiều tháng. Một quan chức Mỹ nói với Al Jazeera rằng Witkoff và Kushner đã đề xuất một "cuộc gặp ba bên ở cấp kỹ thuật", tập trung vào việc bảo đảm an ninh cho Ukraine và Nga sau khi chiến tranh kết thúc. Phía Ukraine đã chấp nhận đề xuất này khi gặp các quan chức Mỹ tại Oslo (Na Uy) hôm thứ Ba.

Theo hãng tin Reuters, Điện Kremlin cho biết cuộc đàm phán mới với Ukraine và Mỹ có thể diễn ra tại Abu Dhabi và khởi động ngay trong tháng tới. Vòng đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian gần nhất diễn ra hồi tháng 2, chỉ vài ngày trước khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.

Nga trả tự do cho giáo viên Mỹ đã nghỉ hưu

Cuộc gặp thứ Tư mở đầu bằng một động thái thiện chí từ phía Nga: trả tự do cho Stephen Hubbard, giáo viên Mỹ đã nghỉ hưu bị giam giữ tại Nga hơn 4 năm. Ông Hubbard, 74 tuổi, bị bắt năm 2022 và bị tuyên phạt hơn 6 năm tù với cáo buộc làm lính đánh thuê cho Ukraine. Phía Mỹ khẳng định giáo viên này bị giam giữ sai trái.

Tổng thống Trump, người từng trực tiếp kêu gọi Putin trả tự do cho Hubbard, viết trên mạng xã hội hôm thứ Tư rằng Nga không yêu cầu trao đổi tù nhân "vì tôn trọng" ông. Một quan chức Mỹ cho biết ông Trump đã điện đàm với Hubbard và nhắc lại "cam kết không lay chuyển" trong việc đưa tất cả công dân Mỹ bị giam giữ sai trái ở nước ngoài trở về nhà. Ông Hubbard đang trên đường về Mỹ để đoàn tụ với gia đình.

Ông Witkoff gọi Putin là 'nhân đạo', gây phản ứng trái chiều

Tại cuộc gặp, Witkoff gây chú ý khi gọi Putin là người "nhân đạo" vì quyết định trả tự do cho Hubbard. "Ngài nói nhiều về Tổng thống Trump của tôi như một người nhân đạo. Ngài cũng là một người nhân đạo, thưa ngài, và tôi ca ngợi điều đó", Witkoff nói với Putin.

Phát biểu này vấp phải phản ứng từ cả hai đảng tại Mỹ cùng các nhà hoạt động nhân quyền, những người viện dẫn các cáo buộc vi phạm nhân quyền nghiêm trọng dưới thời lãnh đạo Nga. Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên đảng Cộng hòa của ông Trump, viết trên mạng xã hội: "Thật là một điều đáng xấu hổ và phẫn nộ... Ông nên trở lại Ukraine và hỏi gia đình những đứa trẻ bị Putin bắt cóc và sát hại xem họ có đồng ý rằng bạn của ông là 'nhân đạo' không".

Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Cornyn cũng lên tiếng, gọi Putin là "kẻ giết người lạnh lùng". Thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Kelly, thành viên Ủy ban Tình báo và Quân vụ Thượng viện, gọi Putin là "tội phạm chiến tranh", nhấn mạnh việc nhà lãnh đạo Nga bị cáo buộc ám sát đối thủ chính trị và nhà báo, ném bom bệnh viện và phát động cuộc chiến khiến hàng chục nghìn thường dân thiệt mạng.

Trong khi đó, chính quyền Trump bảo vệ Witkoff. Phó Tổng thống JD Vance cho rằng đặc phái viên này "có công việc phải hoàn thành" và việc khen ngợi Putin nhiều khả năng đã hỗ trợ đàm phán. Tại một sự kiện ở Nhà Trắng, ông Trump nói cách gọi của Witkoff là "cách nói hay" cho "mục đích cụ thể" là giải thoát Hubbard, nhưng cho biết bản thân sẽ không bình luận theo hướng nào.

Khả năng gặp thượng đỉnh Trump – Putin – Tập được bàn tới

Điện Kremlin cho biết khả năng tổ chức cuộc gặp giữa Tổng thống Trump, Tổng thống Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã được đề cập trong vòng đàm phán hôm thứ Tư. Giới chức Nga nói nếu được xác nhận, cuộc gặp có thể diễn ra vào tháng tới bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Trung Quốc.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói: "Xét việc cả ba nguyên thủ đều có khả năng tham dự hội nghị cấp cao tại Trung Quốc, chủ đề về một cuộc gặp như vậy đúng là đã được nêu ra. Không có đề xuất hay thỏa thuận cụ thể nào được bàn bạc hoặc đưa ra, dù liên quan đến bản thân cuộc gặp hay chương trình nghị sự và nội dung có thể có". Ba nhà lãnh đạo này chưa từng gặp nhau trong một cuộc gặp ba bên riêng biệt.