Từ năm 2023, các cuộc tấn công bằng drone của các nhóm vũ trang tại Colombia đã gia tăng đột biến, mở ra một mặt trận nguy hiểm mới trong cuộc xung đột kéo dài hơn 60 năm tại quốc gia Nam Mỹ này. Bệnh viện, trường học, đồn cảnh sát, lưới điện và nhà dân đều trở thành mục tiêu, với hàng trăm người bị thương.
Vào năm 2024, tại miền nam Cauca, một quả lựu đạn được thả từ drone đã giết chết một bé trai 10 tuổi và làm 12 người khác bị thương. Đây là trường hợp đầu tiên được ghi nhận tại Colombia có người thiệt mạng vì drone vũ trang. Các sự kiện tiếp theo bao gồm: tháng 2/2025, drone đánh bom gần bệnh viện dã chiến của Médecins Sans Frontières; tháng 8/2025, một cuộc tấn công bằng drone bắn rơi trực thăng cảnh sát; tháng 10/2025, nhà thị trưởng Calamar bị tấn công; tháng 12/2025, một căn cứ quân sự bị tập kích khiến 7 binh sĩ thiệt mạng; tháng 2/2026, một quả đạn cối từ drone giết chết một người mẹ và hai con trai tại Segovia; đầu tháng này, một drone chứa đầy chất nổ được phát hiện gần sân bay quốc tế Bogotá.
Theo tổ chức giám sát ACLED, chỉ có một vụ tấn công bằng drone được ghi nhận vào năm 2023, nhưng con số này tăng vọt lên 38 vào năm 2024 và 149 vào năm 2025. Bộ Quốc phòng Colombia báo cáo mức tăng còn mạnh hơn, ghi nhận 61 vụ vào năm 2024 và 333 vụ vào năm 2025. Hầu hết các cuộc tấn công nhằm vào cảnh sát, tuần tra quân đội và các nhóm vũ trang đối thủ, nhưng số vụ ảnh hưởng đến dân thường cũng gia tăng nhanh chóng.
Xung đột tại Colombia, với sự tham gia của các nhóm du kích, lực lượng bán quân sự, tội phạm ma túy và quân đội chính phủ, đã khiến hơn 450.000 người thiệt mạng. Thỏa thuận hòa bình năm 2016 đã làm dịu giao tranh, nhưng bạo lực lại gia tăng khi các nhóm vũ trang mở rộng lực lượng và tìm cách lấp đầy khoảng trống quyền lực. Họ đầu tư vào vũ khí tinh vi hơn, trong đó có drone.
Cựu Phó Tổng thống Colombia Humberto de la Calle cảnh báo đây là bước ngoặt chiến lược: “Với drone, chúng ta đang ở điểm phải ngăn chặn cách bị tấn công từ trên không. Điều này chưa từng xảy ra ở Colombia.”
Các phe phái ly khai của Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia (Farc) là những người đầu tiên áp dụng công nghệ này, sau đó là các nhóm đối thủ như Quân đội Giải phóng Quốc gia (ELN). Chúng thường sửa đổi drone thương mại giá rẻ từ Trung Quốc để mang chất nổ, nhiều cuộc tấn công theo kiểu “kamikaze”. Đến năm 2025, hầu hết các nhóm vũ trang lớn đều sử dụng drone vũ trang.
Tiếng vo ve của drone trở thành nỗi khiếp sợ trong nhiều cộng đồng. Tại Putumayo, các nhà lãnh đạo bản địa cho biết các tay súng dùng drone để đe dọa cư dân. Các nhà phân tích liên kết sự lan rộng của chiến tranh drone tại Colombia với xung đột toàn cầu, đặc biệt là Ukraine, nơi việc sử dụng drone hàng loạt đã thúc đẩy phổ biến chiến thuật, kiến thức kỹ thuật và chuỗi cung ứng.
Thiết bị drone tìm thấy gần sân bay Bogotá là drone cáp quang, chống nhiễu tín hiệu, vốn đặc trưng trong chiến tranh Ukraine. Các nhóm vũ trang Colombia cũng có liên hệ với các băng đảng xuyên quốc gia, giúp dễ dàng tiếp cận thiết bị và huấn luyện. Ngày càng có nhiều báo cáo về trẻ em được tuyển mộ để vận hành drone, và các nhóm vũ trang đang chính thức hóa các đơn vị drone riêng.
Chính phủ Colombia đã công bố một lá chắn chống drone trị giá nhiều tỷ USD, thắt chặt hạn chế nhập khẩu drone và thành lập các đơn vị quân sự chuyên biệt. Tuy nhiên, các quan chức thừa nhận khó khăn trong việc đối phó trên một chiến trường phân mảnh. Tổng thống Gustavo Petro cũng thừa nhận “các tay buôn ma túy có lợi thế trên không”.
Các chuyên gia cảnh báo rằng các nhóm vũ trang đang thích ứng nhanh hơn nhà nước. Một số báo cáo cho thấy chúng đã có công nghệ chống drone. Khi drone tái định hình xung đột từ trên cao, sự cân bằng đang thay đổi nhanh hơn khả năng ứng phó của các thể chế, khiến dân thường ngày càng bị phơi bày trong một cuộc chiến mà chiến tuyến không còn cố định trên mặt đất.
