Một phái đoàn đại diện cho chính quyền Taliban đã tham dự cuộc đàm phán với Liên minh châu Âu (EU) tại Brussels hôm thứ Ba, đánh dấu lần đầu tiên hai bên gặp gỡ chính thức kể từ khi Taliban lên nắm quyền ở Afghanistan vào năm 2021. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh EU vẫn chưa công nhận chính quyền này, nhưng cho rằng các cuộc đối thoại kỹ thuật hạn chế là cần thiết để xử lý vấn đề trục xuất người xin tị nạn.
Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Taliban, Abdul Qahar Balkhi, cuộc gặp tập trung vào việc cung cấp dịch vụ ngoại giao và tạo điều kiện 'hồi hương đàng hoàng' cho người Afghanistan ở châu Âu. Ông gọi sự kiện này là 'lịch sử', vì đây là lần đầu tiên phái đoàn chính quyền Afghanistan đối thoại với Uỷ ban châu Âu và các nước thành viên tại trụ sở EU.
Phát ngôn viên Uỷ ban châu Âu xác nhận, cuộc họp có sự tham dự của đại diện EU và 15 quốc gia thành viên. Nội dung thảo luận mang tính kỹ thuật về vấn đề 'trở về và tái hòa nhập' đối với người tị nạn. Đây là cuộc gặp tiếp nối sau một cuộc họp trước đó tại Kabul hồi tháng 1.
Về phía Afghanistan, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao cho biết chương trình nghị sự rộng hơn, bao gồm việc mở văn phòng lãnh sự tại EU, nối lại các dịch vụ lãnh sự cho người Afghanistan tại đây, và 'các biện pháp xây dựng lòng tin'.
EU đang đối mặt với áp lực từ nhiều nước thành viên muốn đẩy nhanh và tăng cường trục xuất những người xin tị nạn bị từ chối hoặc phạm tội. Người Afghanistan hiện là một trong những nhóm người di cư xin tị nạn lớn nhất tại EU. Brussels nhấn mạnh việc đối thoại hạn chế với 'nhà chức trách thực tế' của Afghanistan là cần thiết để đưa những người phạm tội hoặc bị coi là nguy hiểm rời khỏi lãnh thổ châu Âu.
Ngay sau cuộc họp, các tổ chức nhân quyền đã lên án mạnh mẽ, cho rằng động thái này vô hình trung hợp pháp hóa Taliban và đi ngược lại các nghĩa vụ nhân quyền của EU. 'Bất kỳ sự tương tác nào với Taliban đều phải ưu tiên bảo vệ nhân quyền và trách nhiệm giải trình – chứ không phải trục xuất người dân đến nơi nguy hiểm', Fereshta Abbasi, nhà nghiên cứu tại Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, nói. Bà chỉ trích các nước EU vừa lên án Taliban, vừa hợp tác để cưỡng chế hồi hương người Afghanistan.
Nobel Hòa bình Malala Yousafzai cũng bày tỏ sự 'bàng hoàng' trên mạng xã hội X, kêu gọi châu Âu không nên hợp pháp hóa một chế độ chịu trách nhiệm về một trong những cuộc khủng hoảng nhân quyền tồi tệ nhất thế giới. 'Bất kỳ cuộc đối thoại nào với Taliban cũng phải bắt đầu và kết thúc bằng quyền lợi của phụ nữ và trẻ em gái Afghanistan', cô viết.
Kể từ khi lên nắm quyền, Taliban đã áp đặt nhiều hạn chế nghiêm ngặt đối với phụ nữ, bao gồm cấm học đại học, hạn chế tự do đi lại và ban hành luật đạo đức hạn chế việc làm và biểu đạt tự do. Bất chấp điều này, cuộc họp tại Brussels được xem là dấu hiệu cho thấy EU có thể đang mở ra một kênh đối thoại thực tế với Taliban, dù chưa có bất kỳ quốc gia thành viên nào công nhận chính quyền này.
