Kế hoạch dài hạn của Israel tại Gaza: Thôn tính và thanh lọc sắc tộc?
Simon Speakman Cordall
Bất chấp thỏa thuận ngừng bắn, Israel tiếp tục mở rộng kiểm soát lãnh thổ tại Gaza, thiết lập căn cứ quân sự và hạn chế viện trợ nhân đạo. Giới quan sát lo ngại kế hoạch dài hạn của Israel nhằm thôn tính toàn bộ dải đất này và thúc đẩy di cư cưỡng bức, vi phạm luật pháp quốc tế.
Hai năm sau các cuộc oanh tạc và xâm lược mặt đất không ngừng, tương lai của Gaza dường như đã được định đoạt với việc ký kết kế hoạch hòa bình 20 điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào ngày 9/10/2025. Theo thỏa thuận này, lực lượng Israel được cho là sẽ rút lui khỏi 'Đường Vàng' (Yellow Line), duy trì quyền kiểm soát 58% lãnh thổ, với kế hoạch rút quân toàn bộ vào một thời điểm chưa xác định.
Tuy nhiên, việc rút quân đã không xảy ra. Trên thực tế, trong những tháng tiếp theo, Israel không chỉ tiến hành các cuộc tấn công gần như hàng ngày vào dải đất này, khiến ít nhất 922 người thiệt mạng, mà còn mở rộng lãnh thổ kiểm soát thêm khoảng 11%. Theo dữ liệu vệ tinh thu thập vào tháng 3, Israel đã thiết lập ít nhất 32 đồn quân sự, một hàng rào mặt đất và cơ sở hạ tầng dọc theo tuyến đường vốn được coi là tạm thời.
Kể từ tháng 10 năm ngoái, nhiều tổ chức nhân đạo, bao gồm Oxfam, đã cáo buộc Israel làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân đạo ở Gaza bằng cách hạn chế viện trợ và hàng hóa thiết yếu.
Ngày 27/5/2026, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố sẽ chiếm thêm lãnh thổ Gaza. Tại một hội nghị, ông nói: 'Chúng ta đang siết chặt Hamas; hiện chúng ta kiểm soát 60% lãnh thổ dải Gaza – các bạn biết điều đó. Trước đây là 50. Chỉ thị của tôi là tiến tới…', ông dừng lại khi ai đó trong đám đông hô '100!'. Ông đáp: 'Hãy đi từng bước một. Trước hết là 70. Chúng ta gây áp lực từ mọi phía, xử lý phần còn lại.'
Giới quan sát cho rằng kế hoạch dài hạn của Israel có thể là thôn tính toàn bộ Gaza. Michael Becker, giáo sư luật nhân quyền quốc tế tại Trinity College Dublin, nhận định: 'Nếu kế hoạch cuối cùng của Israel là duy trì quyền kiểm soát hiệu quả vĩnh viễn đối với toàn bộ Dải Gaza, thì đó là hành vi thôn tính bất hợp pháp. Như Tòa án Công lý Quốc tế đã tái khẳng định trong ý kiến tư vấn năm 2024, thôn tính vi phạm nguyên tắc cấm chiếm đoạt lãnh thổ bằng vũ lực.'
Kể từ khi bắt đầu cuộc chiến vào tháng 10/2023, lực lượng Israel đã giết chết ít nhất 72.819 người, trong đó có nhiều phụ nữ và trẻ em. Đến năm 2025, Israel gây ra nạn đói được xác nhận tại Gaza và phá hủy gần như toàn bộ cơ sở hạ tầng cần thiết cho sự sống. Bất chấp các cuộc biểu tình, Israel vẫn tham gia các cuộc thi thể thao và giải trí quốc tế mà không phải chịu bất kỳ lệnh trừng phạt quốc tế có ý nghĩa nào.
Hy vọng Mỹ thực thi các điều kiện của mình với Israel cũng tỏ ra thiếu cơ sở. Kể từ khi công bố lệnh ngừng bắn vào tháng 10 năm ngoái, Mỹ đã không phản ứng khi Israel mở rộng và củng cố sự hiện diện tại Gaza, cắt đứt quyền tiếp cận của cư dân đối với khoảng hai phần ba dải đất này vào tháng 4/2026.
Về khả năng sống sót của người dân Gaza trong lãnh thổ ngày càng thu hẹp, các cơ quan như Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA) bày tỏ quan ngại sâu sắc. Câu trả lời của Israel là 'di cư tự nguyện' – một thuật ngữ được các bộ trưởng như Itamar Ben-Gvir và Bezalel Smotrich sử dụng, thường được hiểu là thanh lọc sắc tộc. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz tuyên bố: 'Kế hoạch di cư tự nguyện khỏi Gaza cũng sẽ được thực hiện vào thời điểm thích hợp.'
Becker kết luận: 'Ý tưởng di dời vĩnh viễn người Palestine khỏi Gaza mang mùi di dời cưỡng bức và vi phạm quyền tự quyết cơ bản của người dân Palestine, vốn là nền tảng của Hiến chương Liên Hợp Quốc.' Tuy nhiên, ông lưu ý rằng sự chú ý của quốc tế đã chuyển sang cuộc chiến của Mỹ và Israel với Iran, cũng như các hành động của Israel tại Lebanon. 'Trong khi chính quyền Trump có thể sẵn sàng khác biệt với lợi ích của Israel trong việc giải quyết cuộc chiến thảm khốc của Mỹ nhằm vào Iran, Mỹ dường như đã mất hứng thú với Gaza. Vai trò của cái gọi là Hội đồng Hòa bình trong việc duy trì tương lai cho người Palestine ở Gaza vẫn còn mơ hồ.'