Jamaica tiếp nhận chuyến bay đầu tiên trong thỏa thuận trục xuất sang nước thứ ba với Mỹ

Ngày 22 người bị trục xuất từ Mỹ đã đến sân bay quốc tế Norman Manley ở Kingston, Jamaica, đánh dấu chuyến bay đầu tiên theo thỏa thuận trục xuất sang nước thứ ba giữa quốc đảo Caribe này và chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Theo các báo cáo truyền thông, nhóm người này sau đó được đưa lên xe buýt và di chuyển đến một địa điểm không được tiết lộ. Đây là một phần trong loạt thỏa thuận quốc tế đang được Mỹ mở rộng, phục vụ chiến dịch trục xuất quy mô lớn nhất trong lịch sử nước này.

Các cuộc trục xuất sang nước thứ ba thường liên quan đến những người không phải công dân và không có mối liên hệ nào với điểm đến. Hoạt động này từng vấp phải sự chỉ trích rộng rãi từ các tổ chức nhân quyền và giới vận động, những người đặt câu hỏi về tính hợp pháp của nó.

Tuy vậy, Jamaica nằm trong số các quốc gia ngày càng đông đồng ý tiếp nhận người bị trục xuất theo mô hình này. Theo Third Country Deportation Watch, một dự án vận động liên kết với Refugees International và Human Rights First, ít nhất 35 quốc gia đã ký thỏa thuận trục xuất sang nước thứ ba với Mỹ. Tờ Washington Post đưa tin hồi tháng trước rằng chính quyền Trump đã dành khoảng 410 triệu USD để hỗ trợ các nỗ lực này.

Jamaica ký biên bản ghi nhớ song phương hồi tháng 6 để tiếp nhận người bị trục xuất sang nước thứ ba. Theo kế hoạch, nước này sẽ chuyển những người bị trục xuất về quốc gia gốc hoặc điểm đến khác sau khi họ nhập cảnh. Chính phủ Jamaica cũng cam kết không tiếp nhận người có tiền án.

Trong tuyên bố chung, Bộ An ninh Quốc gia và Hòa bình cùng Bộ Ngoại giao và Ngoại thương Jamaica khẳng định: “Chính phủ nhắc lại rằng đây là một thỏa thuận quá cảnh nhằm tạo điều kiện cho công dân nước thứ ba trở về quốc gia gốc hoặc các quốc gia tiếp nhận khác.” Tuyên bố nêu rõ việc chăm sóc những người bị trục xuất sẽ do Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), một cơ quan của Liên Hợp Quốc, hỗ trợ, và “Chính phủ Jamaica sẽ không chi trả cho thỏa thuận này”.

Dù vậy, các lãnh đạo đối lập tại Jamaica lên tiếng phản đối, coi thỏa thuận là mối đe dọa đối với an ninh hòn đảo và đặt câu hỏi vì sao nội dung này chưa từng được thảo luận công khai. “Người dân Jamaica đang bị yêu cầu tin tưởng vào một văn bản bí mật liên quan đến an ninh, cộng đồng và các dịch vụ công của họ,” ông Fitz Jackson, phát ngôn viên đối lập về an ninh quốc gia, nói.

Đáp lại, Ngoại trưởng Kamina Johnson Smith lập luận rằng mọi câu hỏi về thỏa thuận trục xuất “đều đã được trả lời”. Bà cũng cho biết phía Mỹ chưa đồng ý công bố thỏa thuận. “Như tôi đã giải thích trước đó, một số quốc gia đồng ý tiếp nhận tội phạm, còn chúng tôi thì không,” bà viết trên mạng xã hội. “Một số quốc gia đã công bố thỏa thuận của họ, nhưng đối tác của chúng tôi không đồng ý công bố thỏa thuận này.”

Tại Mỹ, các thách thức pháp lý đối với việc trục xuất sang nước thứ ba vẫn đang tiếp diễn. Giới vận động cho rằng người bị trục xuất bị đưa khỏi nước Mỹ mà không qua thủ tục pháp lý đầy đủ, vi phạm quyền hiến định về một phiên điều trần công bằng. Những người chỉ trích cũng nêu lo ngại rằng hoạt động này đôi khi đưa người nhập cư đến các quốc gia nơi họ có thể đối mặt với nguy hiểm.

Một số nước tiếp nhận, như Nam Sudan, đang trong tình trạng xung đột hoặc từng bị cáo buộc vi phạm nhân quyền nghiêm trọng. Phe đối lập thậm chí cho rằng trục xuất sang nước thứ ba đang bị dùng như phương thức lách các lệnh bảo vệ của tòa án – những lệnh có thể cấm chính phủ Mỹ đưa một số người nhập cư về quốc gia gốc vì lo ngại bạo lực và đàn áp. Bằng cách đưa người đến nước thứ ba, theo giới phê bình, chính quyền Trump tránh vi phạm các lệnh bảo vệ, dù trong một số trường hợp nước thứ ba sau đó lại trả người bị trục xuất về quốc gia được nêu trong lệnh bảo vệ của Mỹ.

Trong một báo cáo hồi tháng 2 của các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, một quan chức giấu tên nói rằng mục đích của những cuộc trục xuất đến nơi xa xôi như vậy là gieo rắc nỗi sợ hãi. “Vấn đề là chính quyền có thể đe dọa người ta rằng họ sẽ bị thả xuống giữa nơi không người,” quan chức này nói. “Mục đích là để khiến người ta sợ.”