Ít nhất 81 máy bay Mỹ thiệt hại hoặc hư hỏng trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran

Ít nhất 81 máy bay quân sự Mỹ, bao gồm tiêm kích và drone, đã bị mất hoặc hư hỏng trong chiến dịch Operation Epic Fury – mật danh của chiến dịch quân sự mà Washington phát động nhằm vào Iran hồi đầu năm nay. Con số này được nêu trong báo cáo công bố hôm thứ Hai của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), cơ quan nghiên cứu ngân sách phi đảng phái cung cấp thông tin cho cơ quan lập pháp.

Theo ước tính của CBO, tính đến ngày 1/8, chi phí thiệt hại máy bay Mỹ trong cuộc chiến do Mỹ và Israel tiến hành chống Iran nằm trong khoảng từ 1,9 tỷ USD đến 3,3 tỷ USD. Báo cáo tuần này làm nổi bật mức chi phí ngày càng tăng của cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2, khi một lệnh ngừng bắn lâu dài vẫn chưa đạt được và xung đột bước sang tháng thứ tám.

“Sự bất đối xứng trong chiến tranh cho thấy ngay cả những quốc gia nhỏ với quân đội nhỏ cũng có thể gây thiệt hại cho những lực lượng quân sự mạnh nhất thế giới”, Harlan Ullman, cựu sĩ quan hải quân, chủ tịch công ty tư vấn chính phủ Killowen Group, nhận định. Ông nói với Al Jazeera rằng Iran đã đạt được mức độ thành công nhất định trong việc gây hư hại cho khí tài và căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông.

“Iran có rất nhiều mục tiêu Mỹ để nhắm tới, và bạn có thể hình dung một chiếc drone nhỏ có thể làm gì với một khí tài quân sự lớn. Chúng ta đã thấy những ví dụ như vậy ở các nước vùng Vịnh trong cuộc xung đột”, Ullman giải thích.

Báo cáo hôm thứ Hai liệt kê 12 tiêm kích F-15E Strike Eagle, một tiêm kích F-35A Lightning II và bảy máy bay tiếp dầu trên không KC-135 Stratotanker nằm trong số các khí tài bị ảnh hưởng. Trong số 81 máy bay được xác định trong báo cáo, có 45 chiếc là drone MQ-9 Reaper.

Tính chất thay đổi của chiến tranh

Các chuyên gia như Ullman cho rằng một phần lỗ hổng của Mỹ xuất phát từ sự thay đổi của chiến tranh hiện đại, vốn ngày càng phụ thuộc vào drone giá rẻ, sẵn có rộng rãi. Nhiều người đã chỉ ra cuộc chiến của Nga ở Ukraine như một ví dụ về việc một quân đội nhỏ hơn như của Kyiv có thể cầm chân đối thủ lớn hơn nhờ chiến tranh drone.

Những tin đồn về khả năng xảy ra một cuộc tấn công bằng drone nhằm vào căn cứ RAF Fairford của Anh – nơi từng tiếp nhận khí tài Mỹ trong cuộc chiến với Iran – cũng dẫn đến việc hàng chục máy bay Mỹ bất ngờ rời đi hôm Chủ nhật. Ullman dẫn những trường hợp này như ví dụ cho thấy mối đe dọa từ drone đã hiệu quả trong việc đẩy các quân đội lớn hơn vào thế phòng thủ.

“Chúng ta đã thấy Mỹ phải di chuyển máy bay ném bom B-1 khỏi Anh vì lo ngại các cuộc tấn công của Iran, và chúng ta cũng thấy Chiến dịch Spiderweb của Ukraine, khi các drone nhỏ được phóng từ bên trong Nga, đã nhắm mục tiêu và phá hủy khí tài quân sự Nga”, Ullman nói.

Chi phí chiến tranh

Chi phí ngày càng tăng liên quan đến cuộc chiến chống Iran cũng đặt áp lực chính trị lên chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Hồi đầu năm nay, chính quyền của ông đã yêu cầu mức chi tiêu quốc phòng kỷ lục 1,5 nghìn tỷ USD cho năm tài khóa 2027, viện dẫn các yêu cầu của cuộc chiến. Nhưng mức chi phí tăng vọt đã làm dấy lên hoài nghi trong Quốc hội, đặc biệt từ phía đảng Dân chủ.

Hồi tháng trước, 45 thượng nghị sĩ Dân chủ và một nghị sĩ độc lập đã gửi thư ngỏ tới Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, yêu cầu minh bạch hóa kế toán chi phí của cuộc chiến. Họ lập luận rằng cần có “bảng phân tích chi tiết” về chi phí trước khi Quốc hội xem xét thêm khoản tài trợ bổ sung.

“Người nộp thuế Mỹ đã phải chi thêm 100 tỷ USD chỉ riêng vì giá xăng và diesel cao hơn, cùng ít nhất 60 tỷ USD nữa cho các chi phí tăng thêm như thực phẩm, thế chấp và vé máy bay do cuộc chiến”, các thượng nghị sĩ viết. “Giờ đây, các vị lại yêu cầu họ trả tiền một lần nữa để tài trợ cho một cuộc chiến lựa chọn mà Quốc hội chưa từng cho phép và Tổng thống phát động mà không có kế hoạch chiến lược.”

Trong một báo cáo riêng công bố hồi tháng 9, CBO ước tính cuộc chiến với Iran đã tiêu tốn khoảng 38 tỷ USD tính đến ngày 1/8. Con số này phản ánh chi phí thay thế đạn dược đã sử dụng và khí tài mất trong chiến đấu, cùng chi phí nhiên liệu tăng và các hoạt động khác. “Thêm một tháng xung đột sẽ tốn 2 tỷ USD”, cơ quan này cho biết, song bổ sung rằng “nếu cường độ xung đột tăng lên mức tương đương tháng 7, chi phí mỗi tháng sẽ tăng lên 3 tỷ USD”.

Lầu Năm Góc cho biết họ “không có gì thêm để cung cấp” khi được Al Jazeera hỏi liệu những thiệt hại được báo cáo tuần này có nằm trong dự kiến hay không và chúng sẽ ảnh hưởng thế nào đến ngân sách của bộ này.

Các cuộc thăm dò cho thấy cuộc chiến không được lòng cử tri Mỹ, và giới phân tích đã suy đoán liệu các báo cáo về chi phí gia tăng có thể tác động đến cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, cuộc bỏ phiếu quyết định liệu đảng Cộng hòa của ông Trump có giữ được quyền kiểm soát Quốc hội hay không. Tuy nhiên, Ullman tỏ ra hoài nghi rằng các báo cáo như hôm thứ Hai sẽ là yếu tố quyết định kết quả bỏ phiếu.

“Tôi không nghĩ báo cáo đó sẽ ảnh hưởng đến tiến trình của cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới, vì nhiều người Mỹ, kể cả những người phản đối cuộc chiến, sẽ coi đó là thiệt hại đã được dự liệu trong một chiến dịch quân sự”, Ullman nói.