Israel thúc đẩy tái chiến với Iran bất chấp lệnh ngừng bắn của Mỹ
Simon Speakman Cordall
Giới chức Israel đang thúc đẩy kế hoạch nối lại xung đột với Iran bất chấp lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian. Tuy nhiên, các lựa chọn của Tel Aviv bị giới hạn bởi sự phụ thuộc vào Washington và áp lực chính trị trong nước.
Trong khi Mỹ lùi bước khỏi các mối đe dọa nối lại không kích Iran nếu Tehran không đồng ý thỏa thuận hòa bình, giới chính trị Israel được cho là đang nóng lòng muốn tái chiến.
Shimon Riklin, người dẫn chương trình của kênh truyền hình cánh hữu Channel 14, đã tiết lộ các kế hoạch dường như bí mật về một cuộc tấn công mới vào Tehran, bao gồm vị trí của một cơ sở lưu trữ uranium mà ông cho là có thể bị nhắm mục tiêu. Các nghị sĩ Israel chỉ trích mạnh mẽ tiết lộ của Riklin, khiến người dẫn chương trình này phải nói rằng các bình luận của ông chỉ là giả thuyết.
Bất chấp sự đồng thuận rộng rãi rằng Israel muốn nối lại chiến sự, nước này khó có thể làm vậy nếu không có sự cho phép của Mỹ. Các báo cáo về cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Mỹ Donald Trump về nỗ lực của Washington nhằm đạt được lệnh ngừng bắn bất chấp lo ngại của Israel cho thấy nhà lãnh đạo Israel đã rất nóng lòng.
Tuần này, truyền thông Israel đưa tin Netanyahu đã chủ trì cuộc họp thứ hai của nội các an ninh để thảo luận về việc nối lại xung đột với Iran. Bất chấp hàng tỷ USD vũ khí của Israel và Mỹ đã dùng để tấn công Iran, chính phủ ở Tehran vẫn tồn tại.
Chiến lược răn đe của Iran, bao gồm tấn công các quốc gia trong khu vực và phong tỏa eo biển Hormuz, đã làm giảm ham muốn của Mỹ trong việc nối lại một cuộc chiến tốn kém và có thể kéo dài chống lại Tehran.
Đối với Netanyahu, lệnh ngừng bắn ngày 8/4 – được đồng ý với ít sự tham gia của Israel – đã tỏ ra tốn kém về mặt chính trị và khiến công chúng, vốn quen coi Iran là mối đe dọa hiện hữu, lo lắng. Lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid và cựu Thủ tướng Naftali Bennett đã sử dụng lệnh ngừng bắn như một công cụ chính trị để công kích Netanyahu. Lapid mô tả thỏa thuận ngừng bắn là một trong những “thảm họa chính trị lớn nhất trong lịch sử” của Israel, nhận định dường như phù hợp với quan điểm của công chúng Israel.
Một cuộc thăm dò do Viện Dân chủ Israel thực hiện đầu tháng 5 cho thấy đa số người Israel tin rằng việc kết thúc sớm cuộc chiến Iran đi ngược lại lợi ích an ninh của nước họ, và một tỷ lệ tương tự cho rằng khả năng nối lại xung đột là cao. Giới chính trị và công chúng Israel đã quen coi Iran là kẻ thù số một. Theo Haggai Ram của Đại học Ben-Gurion, cả chính trị gia và công chúng đã được “tẩy não” coi Iran là kẻ thù tối thượng. Người Israel đã được huấn luyện coi chiến tranh là điều tất yếu, thể hiện qua thái độ bình thản của họ khi tên lửa Iran rơi xuống.
Nhiều người Israel đã quen với việc Netanyahu bất chấp quy luật chính trị. Năm 2022, ông giành chiến thắng bất chấp các cáo buộc tham nhũng. Ông đã tạo khoảng cách với thất bại an ninh ngày 7/10/2023 và giành được tín nhiệm, dù chính thức phủ nhận, vì bị cho là đã thao túng Trump tham gia cuộc chiến Iran. Cựu Đại sứ Israel Alon Pinkas cho rằng có ba lý do khiến Netanyahu muốn nối lại chiến tranh: tạo khoảng cách với ngày 7/10, giành chiến thắng chiến lược lớn; cuộc chiến chưa kết thúc, Israel chưa đạt được mục tiêu; và cần chiến thắng với Iran để chuẩn bị cho cuộc bầu cử vào tháng 8 tới.
Việc Iran chiếm eo biển Hormuz, gây hỗn loạn thị trường toàn cầu, và các cuộc tấn công vào nước láng giềng dường là hậu quả Netanyahu không lường trước khi bắt đầu cuộc xung đột. Thất bại của Israel trong cuộc chiến Iran dự kiến sẽ là chủ đề tranh luận chính trong cuộc tổng tuyển cử vào tháng 8.
Vài tuần sau lệnh ngừng bắn ngày 8/4, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz khoe rằng một khi Mỹ bật đèn xanh, Israel sẵn sàng ném bom Iran “trở lại thời kỳ đồ đá”, cho thấy chính phủ nước này khao khát nối lại chiến sự. Cựu cố vấn chính phủ Israel Daniel Levy nhận định có hai luồng ý kiến: một muốn cắt lỗ và rút lui; một, như Netanyahu, muốn tăng cường và sử dụng toàn bộ vũ khí Mỹ để tiêu diệt Iran. Tuy nhiên, bất chấp sự ủng hộ rộng rãi, Netanyahu vẫn bị giới hạn. Levy nói: “Điều này dừng lại khi Mỹ nói dừng lại.”