Israel có thực sự sẵn sàng rút quân khỏi Gaza?

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tỏ ra hài lòng sau khi phong trào Hamas đồng ý bàn giao vũ khí tại Gaza theo thỏa thuận giải trừ quân bị công bố hôm thứ Năm. Tuy nhiên, các điều khoản của thỏa thuận cũng yêu cầu Israel rút quân khỏi vùng lãnh thổ Palestine và dần chuyển giao quyền lực cho một chính quyền Palestine – những điều kiện đang vấp phải sự phản đối lạnh nhạt từ giới chính trị và báo chí Israel.

Chính phủ Israel chưa có bình luận chính thức, nhưng một quan chức cấp cao giấu tên cho biết sẽ không có việc rút quân khỏi các vị trí hiện tại trước khi Hamas thực sự giải trừ vũ khí theo đánh giá của Israel. Trong khi đó, ông Trump tuyên bố Israel “rất hài lòng” với thỏa thuận này.

Áp lực chính trị nội bộ

Nhiều người Israel vẫn giữ quan điểm cứng rắn với Palestine sau cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023, bất chấp chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza đã khiến hơn 73.000 người Palestine thiệt mạng và phá hủy vùng lãnh thổ này. Một cuộc thăm dò hồi tháng 5 cho thấy 82% người Do Thái Israel được hỏi ủng hộ việc cưỡng bức trục xuất người Palestine khỏi nhà cửa tại Gaza; 64% số người được khảo sát tin rằng “không có ai vô tội” trong số người Palestine ở Gaza.

Một số chính trị gia, bao gồm cả các bộ trưởng trong chính phủ, đã tuyên bố rằng các khu định cư Do Thái bất hợp pháp, tương tự như tại Bờ Tây, sẽ sớm được xây dựng tại Gaza. Do đó, viễn cảnh Israel rút quân và hướng tới tái thiết Gaza bị nhiều người coi là khó chấp nhận.

Bộ trưởng An ninh Quốc gia cực hữu Itamar Ben-Gvir đã lên án thỏa thuận giải trừ vũ khí là “không thể chấp nhận được”. Ông viết trên mạng xã hội rằng việc cam kết dừng ám sát các tay súng Hamas đồng nghĩa với việc đồng ý để tổ chức này chuẩn bị cho vụ thảm sát tiếp theo, đồng thời kêu gọi tiếp tục ám sát và “khuyến khích di cư”. Thuật ngữ “khuyến khích di cư” thường được hiểu là ám chỉ việc thanh lọc sắc tộc.

Các chính trị gia được coi là trung dung, như cựu Tham mưu trưởng Gadi Eisenkot – đối thủ chính của ông Netanyahu trong cuộc bầu cử tới – cũng hoài nghi. Ông gọi bất kỳ thỏa thuận nào không đạt được mục tiêu tiêu diệt sức mạnh quân sự-chính trị của Hamas là “thất bại hoàn toàn”, đồng thời chỉ ra năng lực của Hamas gần như đã được phục hồi.

Bài toán khó cho ông Netanyahu

Thủ tướng Netanyahu chưa lên tiếng về thỏa thuận mới. Theo nhà thăm dò dư luận Dahlia Scheindlin, tính toán của ông Netanyahu không liên quan đến tổn thương công chúng mà hoàn toàn là vấn đề chính trị. Ông sẽ chủ yếu quan tâm đến ý kiến của các đối tác liên minh hiện tại. Việc rút quân khỏi Gaza bị coi là không thể, nhưng ông cũng cần tránh làm phật lòng Mỹ – đồng minh ngày càng tỏ ra mất kiên nhẫn với Israel.

Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết ông Trump sẽ “rất, rất thất vọng” nếu Israel không tuân thủ thỏa thuận. Giáo sư Dov Waxman (Đại học California, Los Angeles) nhận định ông Netanyahu sẽ đối mặt với khó khăn lớn trong việc thành lập chính phủ nếu đồng ý với các điều khoản này. Ông Netanyahu có thể cần giữ quan hệ tốt với ông Trump để nhận được sự ủng hộ trong cuộc bầu cử, bao gồm các vấn đề như ân xá hay bình thường hóa quan hệ với Saudi Arabia.

Việc duy trì kỳ vọng của Mỹ là thách thức không chỉ với ông Netanyahu mà với mọi chính trị gia tranh cử. Ông Netanyahu từng khéo léo né tránh các yêu cầu đối với Israel tại Gaza, giữ vững liên minh cực hữu. Theo nhà phân tích Nimrod Goren, ông Netanyahu có thể tạo ra các thông báo, lễ ký kết mang tính biểu tượng để làm hài lòng ông Trump, nhưng không thực sự rút quân. “Tôi nghĩ việc rút quân đi ngược lại toàn bộ triết lý và thế giới quan của ông ấy rằng Israel cần hiện diện bên ngoài biên giới. Nếu có gì đó, tôi thấy ông ấy sẽ leo thang trước bầu cử chứ không bàn tới chuyện rút quân,” ông Goren nói.