Iran và Mỹ tiếp tục đàm phán qua trung gian, thị trường kỳ vọng đột phá

Tehran, Iran – Iran và Mỹ tiếp tục đàm phán thông qua trung gian để tìm kiếm một thỏa thuận chung, nhưng một thỏa thuận dường như chưa thể sớm đạt được sau khi xảy ra một cuộc trao đổi hỏa lực khác trong bầu không khí thiếu tin tưởng lẫn nhau.

Quân đội Mỹ cho biết đã tấn công các bệ phóng tên lửa và tàu của Iran cố gắng rải thủy lôi ở vùng biển phía nam nước này. Truyền thông nhà nước Iran đưa tin quân đội nước này đã bắn trả và có thương vong. Tuy nhiên, cho đến nay, lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực từ ngày 8/4 vẫn chưa bị phá vỡ.

Thị trường Tehran dường như đang kỳ vọng vào một sự hiểu biết chung với Washington, khi đồng nội tệ của Iran đã tăng hơn 5% trong tuần này. Sáng thứ Ba (26/5), tỷ giá rial ở mức khoảng 1,73 triệu ăn 1 USD, dù vẫn chưa xa mức thấp kỷ lục của tháng trước.

Chỉ số chính của Sàn giao dịch chứng khoán Tehran cũng tiếp tục tăng trong tuần, vượt mốc 4 triệu điểm vào sáng thứ Ba, chỉ một tuần sau khi mở cửa trở lại có kiểm soát. Chỉ số này từng đạt mức cao nhất mọi thời đại khoảng 4,5 triệu điểm vào đầu năm, nhưng đã lao dốc sau khi hàng nghìn người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình trên toàn quốc hồi tháng 1 và chiến tranh đến gần.

Nền kinh tế Iran đang chịu áp lực lớn do quản lý yếu kém trong nước và sức ép ngày càng gia tăng từ Mỹ, bao gồm phong tỏa hải quân các cảng phía nam Iran. Việc phong tỏa và việc loại bỏ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) với tư cách là nguồn nhập khẩu chính vào Iran — quan hệ giữa Tehran và UAE đã xấu đi nghiêm trọng trong chiến tranh, sau nhiều cuộc tấn công tên lửa của Iran vào UAE — đã gây ra thiệt hại nặng nề.

“Nguồn cung đang bị đặt dấu hỏi ít nhất là trong vài tháng tới, vì vậy không thể đoán trước điều gì sẽ xảy ra trên thị trường”, một chủ cửa hàng bán điện thoại di động và các sản phẩm kỹ thuật số ở trung tâm Tehran, hầu hết nhập khẩu từ UAE trước chiến tranh, cho biết. “Chúng tôi thấy giá cả khiến khách hàng thay đổi ý định, nhưng không chỉ là giá cả; bạn có thể không tìm thấy chiếc laptop từng thấy một tuần trước với thông số kỹ thuật tương tự vào ngày hôm nay.”

Chính phủ Iran chủ yếu tập trung vào việc đảm bảo mua sắm các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm và thuốc men để vượt qua khó khăn. Cho đến nay chưa có báo cáo về tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng hàng hóa thiết yếu trên diện rộng, nhưng giá cả đang tăng vọt. Lạm phát phi mã tiếp tục khiến người dân nghèo đi, các ngành công nghiệp bị chiến tranh tàn phá sẽ cần nhiều vốn và thời gian để tái thiết, và việc chính quyền áp đặt lệnh phong tỏa Internet gần như toàn diện đã phá hủy thêm nhiều việc làm.

Tối thứ Hai, truyền thông nhà nước đưa tin Tổng thống Masoud Pezeshkian đã ra lệnh chuẩn bị khôi phục Internet toàn cầu sau đợt phong tỏa toàn quốc dài nhất trong lịch sử. Tuy nhiên, chưa có xác nhận từ Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, cơ quan ra lệnh cấm, và các hạn chế vẫn còn hiệu lực vào thứ Ba.

Một người dân Tehran cho biết: “Bất cứ điều gì để chấm dứt tình trạng không chiến tranh, không hòa bình, không dấu hiệu về một tương lai rõ ràng hiện tại đều được hoan nghênh. Nếu tình trạng này tiếp diễn, nó sẽ gây ra hậu quả tàn khốc.”

Một giáo viên mỹ thuật 64 tuổi bày tỏ tin tưởng Iran và Mỹ sẽ đạt được thỏa thuận, giúp Iran có vị thế tương đối mạnh hơn trước chiến tranh. Bà cho rằng sự gián đoạn liên tục ở eo biển Hormuz sẽ gây áp lực buộc Tổng thống Donald Trump phải đạt thỏa thuận và có thể giải phóng một số quỹ của Iran bị đóng băng ở nước ngoài.

Tuy nhiên, một sinh viên 23 tuổi cho rằng ngay cả khi một biên bản ghi nhớ được ký kết giữa hai bên, nó sẽ không chấm dứt sức ép đối với người dân Iran. “Một thỏa thuận tạm thời có thể có những điểm tích cực cho cả hai bên, nhưng tôi nghĩ chiến tranh sẽ tiếp diễn sau World Cup”, giải bóng đá do Mỹ, Mexico và Canada đăng cai kết thúc vào ngày 19/7.

Trong lúc này, các chính trị gia và truyền thông thân cận ở Iran tiếp tục tranh luận về giá trị của bất kỳ thỏa thuận nào với Washington. Phe cứng rắn thúc đẩy nhượng bộ tối thiểu, lập luận rằng vị thế của Tehran đã được củng cố đáng kể sau gần 40 ngày chịu các cuộc tấn công không ngừng và phong tỏa, đồng thời duy trì sự gián đoạn ở eo biển Hormuz.

Mahmoud Nabavian, một học giả, nhà lập pháp cứng rắn và là thành viên của phái đoàn đàm phán Iran trong vòng đàm phán đầu tiên tại Pakistan hồi tháng 4, đã công bố thư gửi Chủ tịch Quốc hội và người đứng đầu an ninh. Ông viết: “Việc mở lại eo biển Hormuz để đổi lấy dỡ bỏ phong tỏa đi ngược lại lợi ích của quốc gia Iran”, đồng thời nhấn mạnh tất cả các lệnh trừng phạt phải được dỡ bỏ và Tehran phải duy trì chủ quyền đối với tuyến đường thủy chiến lược này.

Tờ Keyhan, do tổng biên tập do cố Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei bổ nhiệm, cho rằng các cuộc đàm phán phải dừng lại vì Mỹ từ chối cấp thị thực cho Ngoại trưởng Abbas Araghchi tới New York dự cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc về chiến tranh.