Hội đồng An ninh Quốc gia tối cao Iran ngày 15/3 đã công bố các điều kiện mới mà Tehran yêu cầu Mỹ phải thực hiện trước khi eo biển Hormuz được mở cửa hoàn toàn. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian kêu gọi đạt thỏa thuận với Washington.
Mohammad Bagher Zolghadr, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia tối cao Iran, cho biết eo biển Hormuz sẽ vẫn đóng cửa cho đến khi Washington “điều chỉnh hành vi” của mình. Ông Zolghadr nhấn mạnh sáu điều kiện gồm: Mỹ chấm dứt các mối đe dọa và xúc phạm đối với các giá trị quốc gia, tôn giáo của Iran; dừng vĩnh viễn các cuộc tấn công nhằm vào Iran và các đồng minh tại Lebanon, Palestine, Yemen và Iraq; dỡ bỏ phong tỏa hải quân và rút toàn bộ lực lượng hải quân, không quân Mỹ khỏi khu vực quanh Iran; bồi thường thiệt hại từ hai cuộc chiến tranh mà ông gọi là “chiến tranh áp đặt”; dỡ bỏ trừng phạt và trả tự do vô điều kiện tài sản bị đóng băng của Iran.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng ra tuyên bố cùng ngày, khẳng định việc mở lại Hormuz phụ thuộc vào việc Washington chấp nhận các điều kiện, tách biệt với đàm phán giữa Iran và Oman. “Khi nào Mỹ chấp nhận các điều kiện của Iran, eo biển Hormuz chắc chắn sẽ được mở lại”, người phát ngôn IRGC Hossein Mohebbi nói với hãng tin Tasnim.
Các điều kiện mới vượt xa nội dung trong bản ghi nhớ tháng 6. Theo hãng tin Reuters, bản ghi nhớ trước đó đưa ra các vấn đề trong khuôn khổ một tiến trình có đi có lại theo giai đoạn, trong khi ông Zolghadr nay coi chúng là những điều kiện tiên quyết để mở lại hoàn toàn eo biển. Điều này cũng khác biệt với lập trường mới nhất của Washington. Một quan chức Mỹ giấu tên ngày 14/3 cho biết lệnh phong tỏa các cảng của Iran sẽ được dỡ bỏ khi tàu thương mại qua Hormuz được khôi phục “không bị cản trở”, với các bước đi của Mỹ gắn với việc Iran thực hiện cam kết.
Trong khi đó, Tổng thống Pezeshkian bày tỏ ủng hộ nỗ lực đạt thỏa thuận, tuyên bố tại cuộc họp báo phát sóng qua IRIB rằng ông tin “đây là thời điểm tốt nhất để đạt thỏa thuận”. Ông nói: “Đất nước đang có sự gắn kết, sức mạnh và đoàn kết, và theo tôi biết, Iran được coi là chiến thắng và hùng mạnh trong cuộc chiến này”.
Nhà lãnh đạo Iran cũng cho rằng Tehran và Washington lẽ ra nên thiết lập cơ chế xử lý các cáo buộc vi phạm bản ghi nhớ trước đó thay vì để tranh chấp quay trở lại đối đầu quân sự. “Chúng ta cần xem cách giải quyết hiện nay, nếu có giải pháp, hiện đang được thảo luận trong đàm phán tại Oman”, ông nói, bày tỏ hy vọng Iran có thể vượt qua trạng thái “không chiến tranh cũng không hòa bình” hiện tại.
