Hội nghị khí hậu tại Colombia: Gần 60 quốc gia cam kết lộ trình loại bỏ nhiên liệu hóa thạch

Một hội nghị khí hậu mang tính bước ngoặt diễn ra tại Santa Marta, Colombia, đã kết thúc với cam kết từ gần 60 quốc gia tham gia xây dựng các “lộ trình” quốc gia nhằm loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch. Đây là sáng kiến do Colombia và Hà Lan đồng chủ trì, được tổ chức nhằm vượt qua sự bế tắc tại các hội nghị thượng đỉnh khí hậu của Liên Hợp Quốc (LHQ).

Theo kế hoạch, các quốc gia sẽ xây dựng lộ trình tự nguyện, nêu rõ cách thức chấm dứt sản xuất và tiêu thụ than, dầu và khí đốt. Khác với các cam kết khí hậu hiện tại theo Thỏa thuận Paris (NDC) vốn chỉ tập trung vào lượng phát thải trong nước, các lộ trình mới này sẽ bao gồm cả tác động khí hậu từ hoạt động xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch.

Bà Irene Vélez Torres, Bộ trưởng Môi trường Colombia kiêm Chủ tịch hội nghị, cho biết: “Chúng tôi quyết định không cam chịu một nền kinh tế xây dựng trên sự hủy diệt sự sống. Chúng tôi quyết định rằng việc chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch không thể chỉ là khẩu hiệu, mà phải trở thành một nỗ lực chính trị và tập thể cụ thể.”

Nhóm 59 quốc gia tham gia, được gọi là “liên minh những người sẵn sàng”, chiếm hơn một nửa GDP toàn cầu, gần một phần ba nhu cầu năng lượng và 1/5 nguồn cung nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, các nước phát thải lớn như Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Nga, cùng các quốc gia dầu mỏ như Saudi Arabia, Qatar, UAE không tham dự. Hội nghị kêu gọi thêm nhiều nước gia nhập.

Pháp trở thành quốc gia phát triển đầu tiên công bố lộ trình quốc gia về loại bỏ nhiên liệu hóa thạch ngay trong tuần hội nghị. Colombia cũng công bố dự thảo lộ trình và thành lập một hội đồng khoa học để tư vấn cho các nước. Bà Stientje van Veldhoven, Bộ trưởng Khí hậu và Tăng trưởng xanh Hà Lan, nhấn mạnh: “Các quốc gia sẽ có tốc độ khác nhau - chúng tôi cho phép điều này và thừa nhận rằng mỗi nước có xuất phát điểm và thách thức riêng.”

Các đại biểu cũng nhất trí hỗ trợ các nước nghèo về chuyên môn xây dựng lộ trình, giám sát trợ cấp nhiên liệu hóa thạch, hợp tác về chính sách thương mại và cải cách tài chính - bao gồm giúp các nước nghèo và dễ bị tổn thương giải quyết nợ nần và huy động vốn cho quá trình chuyển đổi.

Hội nghị lần thứ hai dự kiến diễn ra đầu năm tới tại đảo quốc Tuvalu trên Thái Bình Dương, do Ireland đồng chủ trì. Ông Maina Talia, Bộ trưởng Nội vụ, Khí hậu và Môi trường Tuvalu, kêu gọi: “Chúng tôi khuyến khích các chính phủ soạn thảo lộ trình trước hội nghị tiếp theo, vì nếu đến mà không có lộ trình cụ thể, chúng ta sẽ mất cơ hội. Nhưng suy cho cùng, chúng là tự nguyện.”

Hội nghị Santa Marta ra đời từ sự thất vọng đối với các cuộc đàm phán khí hậu hàng năm của LHQ, nơi quy tắc đồng thuận thường cho phép các lợi ích nhiên liệu hóa thạch ngăn chặn thảo luận trực tiếp về việc loại bỏ than, dầu và khí đốt. Tuy nhiên, các chính phủ tham dự cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ trong khuôn khổ LHQ tại Hội nghị COP31 vào tháng 11 tới.

Bà Tzeporah Berman, người sáng lập Sáng kiến Hiệp ước Không phổ biến Nhiên liệu Hóa thạch, ca ngợi: “Santa Marta đại diện cho một bước đột phá lịch sử - lần đầu tiên chúng tôi tập hợp một nhóm quốc gia sẵn sàng hành động. Chúng tôi đang xây dựng một liên minh các quốc gia đầy tham vọng, sẵn sàng dẫn đầu và phá vỡ sự bế tắc về đồng thuận đã làm tê liệt các hành động cụ thể về nhiên liệu hóa thạch trong các cuộc đàm phán của LHQ.”