Hạ viện Mỹ bỏ phiếu yêu cầu chấm dứt chiến tranh với Iran, nhưng mang tính biểu tượng

Ngày 3/6, Hạ viện Mỹ đã bỏ phiếu thông qua nghị quyết yêu cầu Tổng thống Donald Trump chấm dứt chiến tranh với Iran, đánh dấu lần đầu tiên các nhà lập pháp thành công trong việc sử dụng Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh (War Powers Act) để can thiệp vào một cuộc xung đột đang bước sang tháng thứ tư.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra trong bối cảnh phe đối lập trong nội bộ đảng Cộng hòa ngày càng lớn, khi chiến tranh gây ra hậu quả thảm khốc từ hàng nghìn thường dân thiệt mạng đến gián đoạn thương mại toàn cầu, cùng với việc Tổng thống Trump không đạt được thỏa thuận hòa bình cụ thể và lâu dài với Iran.

Theo kết quả kiểm phiếu, 215 nghị sĩ ủng hộ nghị quyết, 208 phản đối. Bốn nghị sĩ Cộng hòa gồm Tom Barrett (Michigan), Warren Davidson (Ohio), Thomas Massie (Kentucky) và Brian Fitzpatrick (Pennsylvania) đã bỏ phiếu theo phe Dân chủ, thể hiện sự bất đồng ngày càng rõ rệt với chính sách của chính quyền Trump.

Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh, có hiệu lực từ năm 1973, yêu cầu tổng thống phải xin sự chấp thuận của Quốc hội trước khi tham chiến. Chỉ khi có cuộc tấn công sắp xảy ra vào nước Mỹ, tổng thống mới được đơn phương điều quân, nhưng phải thông báo cho Quốc hội trong vòng 48 giờ và rút quân sau 60 ngày nếu Quốc hội không tuyên chiến.

Các nhà phê bình chỉ ra rằng chiến tranh Iran do Mỹ và Israel khởi xướng từ ngày 28/2 không nằm trong tình huống khẩn cấp, và Tổng thống Trump đã không rút quân sau 60 ngày (khoảng ngày 29/4) như luật định. Đây là lần thứ ba kể từ khi chiến tranh bùng nổ, phe Dân chủ tại Hạ viện tìm cách viện dẫn đạo luật này, nhưng hai lần trước đều thất bại.

Tuy nhiên, nghị quyết mới chỉ có hiệu lực tại Hạ viện. Để trở thành luật ràng buộc, Thượng viện cũng phải thông qua. Hiện đảng Cộng hòa chiếm đa số mong manh tại Thượng viện. Hai tuần trước, một cuộc bỏ phiếu tương tự tại Thượng viện đã thất bại với tỷ lệ 50-47, dù có 4 thượng nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ. Ngay cả khi Thượng viện thông qua, Tổng thống Trump vẫn có quyền phủ quyết. Để vượt qua quyền phủ quyết, Quốc hội cần 2/3 số phiếu ủng hộ, điều được cho là khó khả thi trong bối cảnh hiện tại.

Bên cạnh đó, chính quyền Trump lập luận rằng lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực từ ngày 8/4 đồng nghĩa với việc Mỹ về mặt kỹ thuật không còn trong tình trạng chiến tranh. Ngày 1/5, Tổng thống Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã chấm dứt xung đột, dù Mỹ vẫn phong tỏa cảng biển Iran và tấn công tàu thuyền Iran, còn Tehran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz.

Trong các phiên điều trần tại Quốc hội ngày 2-3/6, Ngoại trưởng Marco Rubio khẳng định: “Chiến tranh Iran đã kết thúc.” Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen cáo buộc Rubio thiếu trách nhiệm, cho rằng chính quyền gửi thông báo quyền hạn chiến tranh tới Quốc hội trong khi vẫn tiến hành các cuộc không kích và Iran đang ném bom các đại sứ quán, căn cứ Mỹ ở Trung Đông.

Đáng chú ý, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố ngày 12/5 rằng lệnh ngừng bắn ngày 8/4 đã thiết lập lại thời hạn 60 ngày theo Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh, nghĩa là chính quyền có thể tiếp tục không kích Iran mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội. “Nếu tổng thống quyết định tái khởi động chiến tranh Iran, chúng tôi có đầy đủ thẩm quyền để làm điều đó,” Hegseth nói.